کتاب طراحی منظر ترمینال هوایی سلام (ترمینال حجاج) نوشته‌ی نگین کیوانی بروجنی، با تلفیق معماری مدرن و فضاسازی اسلامی سعی دارد تا فرودگاهی همچون باغ ایرانی را شبیه‌سازی کند.

حمل و نقل یکی از پایه‌های اصلی توسعه‌ی اقتصادی و اجتماعی هر کشور محسوب می‌شود. توسعه‌ی روزافزون صنعت هواپیماسازی و گرایش به انتقال مسافر و کالا در حداقل زمان ممکن موجب پیشرفت چشمگیر صنعت حمل و نقل هوایی شده است. ترمینال فضایی است که محل ارتباط هوایی بین نقاط مختلف در کشور و دنیا است و نقش اساسی در همه‌ی ابعاد حمل و نقل دارد تا بتواند به بهترین شکل کالاها و اشخاص را به مقاصد مورد نظر برساند.

در ایران مردم استقبال زیادی از سفرهای زیارتی می‌کنند. در ایام حج واجب و تمتع، ترمینال سفرهای خارجی همیشه شلوغ و پر رفت و آمد می‌باشد. اما با توجه به مدت تعیین شده و تعداد بالای مسافرین، تردد کمی با مشکل و با تأخیر مواجه است. بدین منظور مسئولان کشور در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی که بزرگ‌ترین فرودگاه در ایران است، ترمینالی را برای سفر‌های مذکور در نظر گرفته‌اند تا بتواند پاسخگوی حجاج ایرانی باشد.

ترمینال سلام (ترمینال حجاج) به عنوان دومین پایانه برای پرواز‌های حج در فرودگاه امام خمینی در نظر گرفته شده که دارای وسعت 60 هکتار در اراضی 14 هزار هکتاری فرودگاه امام خمینی در استان تهران در شهر ری در حال ساخت است. هدف اصلی تأسیس ترمینال سلام، بهبود وضعیت ورود و خروج حجاج به داخل و خارج کشور ایران و هدف دیگر، ایحاد فضای مناسب با رویکرد بهبود آرامش مسافرین است. از این رو منظر‌سازی با رعایت مسائل زیست محیطی و مسائل ایمنی و امنیتی می‌تواند در راستای کاربری بهتر فرودگاه به حساب آید.

استفاده از طرح‌هایی که به نوعی با فرهنگ، عقاید و پیشینه‌ی تاریخی ایران، از جمله باغ ایرانی و بهشت می‌تواند الگوی مناسبی برای منظرسازی این فضا باشد که می‌تواند باعث حس هویت به مکان شود و نیز می‌تواند تصویر ذهنی زیبایی رادر ذهن زائر‌ها و دیگر افراد به وجود آورد. تلفیق معماری مدرن فرودگاه با فضاسازی معماری داخلی ایرانی اسلامی و الگوی باغ ایرانی مد نظر می‌باشد.

در بخشی از کتاب طراحی منظر ترمینال هوایی سلام (ترمینال حجاج) می‌خوانیم:

در زمان قاجار معماری مدرن در ایران اتفاق افتاد و معماران ایرانی بدون هیچ‌گونه آشنایی با قواعد و اصول معماری مدرن شروع به کار کردند و در نتیجه تلفیقی از معماری مدرن و معماری سنتی در ایران به وجود آمد و از طرفی در زمان محمدرضا شاه پهلوی معماری سنتی و هویت ملی شکل گرفت که در آن با در نظر گرفتن نیاز جامعه به تکنیک‌های معماری مدرن و حفظ و زیبایی و ارزش‌های معماری سنتی ایرانی موجب ترکیب این دو با هم گردید که از جمله معماران این سبک نیکلای مارکوف و اندره گدار و کنگو کوما است.

طراحی ترمینال از دیگر فضا‌های فرودگاه شاخص‌تر است از طرفی طراحی آن از بخش هوایی یعنی آرایش توقف هواپیما‌ها تأثیر می‌گیرد و همچنین ترمینال در همه‌ی کشور‌ها به صورت مدرن طراحی می‌شود و مشابه هم هستند و تنها چیزی که ترمینال سلام (حجاج) را از دیگر ترمینال‌ها متمایز می‌کند استفاده از الگوی باغ ایرانی در منظر آن است که نمایان‌گر فرهنگ و سنت ایرانیان است.

در نتیجه ما می‌توانیم در طراحی ترمینال سلام از تلفیق معماری مدرن در طراحی ترمینال با استفاده از فرم و مصالح مدرن و استفاده از الگوی باغ ایرانی مثل آب و درخت و اشکال هندسی اسلامی و سقف‌های شبستانی و گودال باغچه و... در منظر آن استفاده کنیم که این باعث جلب مسافرین برای دیدن باغ ایرانی و تلفیق آن با معماری امروزی می‌شود. لذا تلفیق معماری مدرن و استفاده از باغ ایرانی در طراحی منظر ترمینال مغایرتی با هم نداشته و به جذابیت ترمینال اضافه می‌نماید.

فهرست مطالب
پیشگفتار
فصل 1: کلیات تحقیق
1-1 مقدمه
1-2 بیان مساله
1-3 اهمیت و ضرورت تحقیق
1-4 اهداف تحقیق
1-5 اهداف ویژه
1-6 پرسش‌های پژوهش
1-7 فرضیه‌ها
1-8 جمع‌بندی
فصل 2: مبانی نظری
2-1 مقدمه
2-2 تاریخچه‌ی پرواز
2-3 تعاریف و مفاهیم
2-4 دیدگاه‌ها و نظریه پردازان
2-5 بررسی تجارب داخلی و خارجی
2-6 نتیجه‌گیری فصل دوم
فصل 3: شناخت وضع موجود
3-1 مقدمه
3-2 پیشینه‌ی تاریخی تهران
3-3 ترمینال سلام
فصل 4: تجزیه و تحلیل داده‌ها
4-1 مقدمه
4-2 فرضیه‌ی اول به نظر می‌رسد که استفاده از الگوی باغ ایرانی - اسلامی در طراحی...
4-3 فرضیه‌ی دوم به نظر می‌رسد که با توجه به اینکه فرودگاه امام در فاز دوم...
فصل 5: بحث و نتیجه‌گیری
5-1 مقدمه
5-2 اصول و استاندارد‌های طراحی ترمینال
5-3 زیبایی منظر فرودگاه
5-4 توجه به نشانه‌های فرهنگی
5-5 طرح نهایی ترمینال سلام
5-6 ضوابط و راهکار‌ها در طراحی فضای سبز ترمینال
5-6 گونه‌های درختی و گیاهی منظر محوطه‌سازی ترمینال سلام
5-7 ویژگی و مشخصات مصالح به کار رفته در منظر ترمینال سلام
5-8 طراحی ترمینال سلام
5-9 طراحی منظر ترمینال سلام
منابع و مآخذ