در کتاب عوامل تأثیرگذار بر انتخاب کشت محصولات زراعی، تالیف محمد منافی دستجردی، به تمام شاخص‌هایی که برای انتخاب کشت توسط کشاورز ضروری است پرداخته شده از جمله شاخص‌های مهمی مانند شاخص‌های انرژی (انرژی‌های ورودی، انرژی‌های خروجی، نسبت انرژی، افزوده خالص انرژی و بهره وری انرژی) و شاخص‌های مکانیزاسیون.

امروزه مدیریت به‌ عنوان فاکتوری مهم در تمامی بخش‌های اقتصادی بالأخص کشاورزی قلمداد می‌شود به‌ طوری‌ که به سه فاکتور تولید یعنی زمین، کار و سرمایه عامل چهارمی تحت عنوان مدیریت اضافه گردیده است. جهت نشان دادن اهمیت و نقش مدیریت در تولید کشاورزی همین نکته کافی است که هر ساله در شرایط مشابه از نظر نهاده‌های فیزیکی در دسترس برخی از کشاورزان تولید بیشتر و در واقع بهره‌وری بالاتری دارند. با انتخاب درست می‌توان از منابع (مادی، مالی، انسانی و اطلاعاتی) به شیوه‌ای مناسب بهره‌ برداری کرد، تا از اتلاف این منابع جلوگیری شود. انتخابی که مبتنی بر اطلاعات و بینش باشد، می‌تواند به تصمیم‌ گیرنده در جلوگیری از ضایع شدن منابع کمک کند.

با توجه به اینکه شرایط اقلیمی (آب‌ و هوا، خاک، شرایط خشک‌سالی و...) مسائل اجتماعی (جمعیت، میزان دخالت مکانیزاسیون در منطقه، شرایط تملک زمین‌ها و...) و اقتصادی (تسهیلات، هزینه تولید، سود و...) مناطق متفاوت است و همچنین در مورد بازاریابی و تبدیل محصولات غذایی باید سیاست‌ گذاری‌های درست و بجا اتخاذ شود. پس انتخاب نوع مناسب محصول باید بر اساس اهداف برنامه‌ریزی کشاورزی باشد. برخی از این معیارها مانند نیاز خالص از یک محصول ویژه، بهره‌وری، ارزش بازاری، تعادل و شرایط منطقه‌ای و نیازهای منابع طبیعی و دسترسی به آن‌ها به‌صورت معنی‌داری می‌تواند در انتخاب نوع محصول تأثیر داشته باشد.

مدیریت تخصیص یکی از راهکارهای اصلی و شناخته‌ شده توسعه پایدار کشاورزی است که باعث جلوگیری از تخریب بیشتر منابع طبیعی می‌گردد. بنابراین انتخاب مناسب کاشت جز با اتکا به شناخت استعداد اراضی، توجه به شرایط اقتصادی اجتماعی و جامع‌ نگری دقیق میسر نخواهد بود و برای نیل به پایداری کشاورزی و در راستای افزایش ضریب اهمیت عوامل مهمی مانند پتانسیل اقلیمی مناطق در انتخاب کشت منطبق با شرایط می‌توان از طریق عامل آموزش اقدام کرد و همچنین بستر تصمیم‌گیری برای کشاورزان به صورتی مهیا گردد تا تصمیم کشت بر اساس هدف غایی کشاورزی کشور و پایداری منابع تولید و تولید با توجه به شرایط اقلیمی خاص هر منطقه انجام شود و مطالعات لازم برای بررسی رفاه اقتصادی کشاورزان بر پایه انتخاب کشت مناسب در استان‌ها صورت گیرد.

در بخشی از کتاب عوامل تأثیرگذار بر انتخاب کشت محصولات زراعی می‌خوانیم:

در بین مشکلات گوناگونی که در زندگی بشر وجود دارد، همواره عدم دسترسی به غذا مناسب، بیشترین تهدید برای آسایش بشر است. این مسئله ازنظر اقتصادی و اجتماعی در درجه اول اهمیت جوامع بشری قرارگرفته است، به‌طوری‌که سطح تمدن و درجه پیشرفت هر جامعه را ازنظر تغذیه مورد ارزیابی قرار می‌دهند. لذا نه‌ تنها کمیت بلکه کیفیت محصولات از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

در اکوسیستم‌های زراعی کشور عوامل زنده و غیرزنده‌ی مختلفی در تولید محصولات کشاورزی تأثیرگذار هستند که انسان برای به دست آوردن محصول بیشتر به‌طور مداوم آن‌ها را تغییر می‌دهد. شناخت این عوامل و روابط متقابل بین آن‌ها در حفظ تعادل کمی و کیفی گونه‌های تشکیل‌دهنده یک اکوسیستم اهمیت بسیار زیادی دارد.

با توجه به موارد فوق بررسی عامل تأثیرگذار در کار مهم‌ترین شرط احراز موفقیت‌ آمیز هر شغل و حرفه‌ای است. این امر به‌خصوص در کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا انتخاب کشت مناسب بقا و تداوم کشت پایدار و دستیابی به هدف‌های متعالی است؛ هرچه انتخاب کشت مناسب‌تر باشد، به همان میزان کیفیت محصول و عملکرد محصول بهتری خواهند شد.

فهرست مطالب

پیشگفتار
فصل اول:عوامل انسانی
مقدمه
1-1 بررسی عوامل انسانی
1-2 روش جمع‌آوری اطلاعات
1-4 ارزیابی مدل انتخاب کشت
1-5 بررسی تأثیر عامل‌های بر انتخاب کشت
1-6 بررسی تک‌تک عامل‌های انتخاب کشت
فصل دوم: عوامل شاخص‌های انرژی
2-1 شاخص‌های انرژی
2-2 انرژی در مکانیزاسیون
2-3 انرژی‌های درجه بالا یا درجه پایین
2-4 انرژی‌های تجاری یا غیرتجاری
2-5 شاخص‌های ارزیابی انرژی
2-6 طریقه محاسبه شاخص‌های انرژی
انرژی‌های ورودی (نهاده) و خروجی (ستانده)
شاخص نسبت انرژی (ER)
شاخص افزوده خالص انرژی (Neg)
شاخص بهره‌وری انرژی (EP)
فصل سوم: عوامل شاخص‌‌های مکانیزاسیون
3-1 شاخص‌های مکانیزاسیون کشاورزی
3-2 مفاهیم و تعاریف مکانیزاسیون کشاورزی
3-3 مبناها و شاخص‌ها در مکانیزاسیون
درجه مکانیزاسیون
سطح مکانیزاسیون
فصل چهارم: تجزیه کلاستر
4-1 تجزیه کلاستر بر اساس فاصله کشت محصولات
ضمیمه
منابع