بسیاری از محقّقین در باب نقش والدین به این نتیجه رسیده‌اند که حضور پدر و مادر در خانواده بر پیشرفت تحصیلی و رشد شناختی فرزندان، تحوّل اخلاقی یا وجدان، تحوّل نقش جنسی و فقدان آسیب‌های روانی تأثیر مثبت دارد و عدم حضور آن‌ها با اختلالاتی در هریک از این ابعاد همراه است.

مؤلّف، در این نوشتار درصدد است تا ضمن تشریح جایگاه حقیقی و حقوقی ایتام در ادیان آسمانی با تمرکز بر دین مبین اسلام، قوانین موجود در کشورمان و نیز آراء و نظریات دانشمندان و صاحب‌نظران حوزه‌های تعلیم و تربیت و علوم اجتماعی و هم‌چنین بهره‌گیری از نتایج تحقیقات صورت گرفته، به ضرورت توجّه به این مهم و نیز آسیب‌شناسی دانش‌آموزان یتیم، به‌خصوص در حوزه‌های تحصیلی و تربیتی پرداخته و از این رهگذر توصیه‌های کاربردی را در تنویر افکار عمومی و نیز مسؤولین مربوطه، جهت حمایت مادّی و معنوی از کودکان و نوجوانان یتیم و جبران هرچه بیشتر خلأ عاطفی و روانی ناشی از فقدان پدر یا مادر این عزیزان ارایه نماید. تا کم‌ترین وظیفه‌ی خود را در قبال این عزیزان به انجام رساند.

این نوشتار، با استناد به نتایج پژوهش‌های علمی انجام شده، به‌صورتی مسجّل و مستند ثابت می‌نماید که هر جا، نهادهای حمایتی دولتی و غیردولتی و خیریه و خانوادگی، چتر حمایتی و معنوی خود را بر سرِ این عزیزان برافراشته‌اند، نه تنها آنان کم‌تر و کهتر از همنوعان واجد نعمت والدین نبوده‌اند، بلکه در بسیاری از موارد، عملکردی فراتر از آنان را ارایه می‌دهند. نمونه‌ی بارز این مهم در فصل هفتم کتاب، تحت عنوان «یتیمانی که به مدارج رفیع علمی و اجتماعی رسیده‌اند» به معرّفی نام‌آوران عرصه‌های مختلف جهانی می‌پردازد که در دوران کودکی و نوجوانی، یتیم شده‌اند امّا با حمایت افراد و مؤسّسات خیریه، نه تنها آینده‌ی آنان فنا نشده، بلکه منشأ تحوّل در جهان شده‌اند. مطالعه‌ی این کتاب به مسؤولین و مدیران مدارس و ادارات آموزش و پرورش و بهزیستی و کمیته‌ی امداد امّام خمینی(ع) و همه‌ی علاقمندان به امور ایتام توصیه می‌گردد.

فهرست مطالب
مقدّمه
فصل اول:واژه‌شناسی و معناشناسی یتیم
فصل دوم:کارکرد تربیتی خانواده با تأکید بر نقش تربیتی پدر
فصل سوم:مروری بر نظریه‌های روان‌شناختی و جامعه‌شناختی مربوط به پدر
فصل چهارم:آثار فوت یا فقدان پدر بر فرزندان
آثار محرومیّت از پدر بر همانندسازی نقش جنسیّتی
آثار محرومیت از پدر بر عملکرد تحصیلی فرزندان
فصل پنجم:اسلام و ایتام
جایگاه و منزلت ایتام در قرآن کریم
جایگاه و منزلت ایتام در سایر ادیان و نیز ایران باستان
جایگاه و منزلت ایتام در روایات و احادیث معصومین(ع)
فصل ششم:یتیم در اشعار شاعران فارسی‌زبان
فصل هفتم:یتیمانی که به مدارج رفیع علمی و اجتماعی رسیده‌اند
فصل هشتم:حمایت قانونی و فقهی از یتیمان
فصل نهم:نوع‌دوستی و رفتارهای حمایتی از ایتام، ضرورت‌ها و دلایل بروز آن‌ها
فصل دهم:مروری بر مطالعات و پژوهش‌های انجام شده در ارتباط با پیشرفت تحصیلی ایتام
مروری بر مطالعات خارجی انجام شده
مروری بر مطالعات داخلی انجام شده
فصل یازدهم:گزاره‌های تجویزی و پیشنهادی به متولیان تعلیم و تربیت دانش‌آموزان یتیم و محروم از پدر
منابع و مآخذ