کتاب مدیریت و برنامه ریزی در کلاس‌های چند پایه نوشته‌ی مرتضی رستمی، حدیث رستمی و فاطمه غلامی، نخست دلایل تشکیل این کلاس‌ها و ساختارشان را شرح می‌دهد که بیشتر در مناطق محروم تشکیل می‌شوند، سپس به روش‌های تدریس مناسب برای معلمین این کلاس‌ها می‌پردازد.

کلاس‌های درس چندپایه به‌ صورت کلی در مدارس روستایی برگزار می‌شود که مهم‌ترین علل آن تکمیل نشدن ظرفیت دانش‌آموزان در یک پایه تحصیلی است. در این کلاس‌ها، کودکان با سنین متفاوت و یا حتی توانایی‌ها و مهارت‌های گوناگون، در کنار هم و به وسیله یک معلم آموزش می‌بینند.

نویسندگان در کتاب مدیریت و برنامه ریزی در کلاس‌های چند پایه (Management and planning in multigrade classes) قصد دارند تا بخش عمده‌ای از تئوری‌های کلاس‌های چندپایه را مجدداً مورد بازبینی و اصلاح قرار داده و برای معلمان خوش ذوق و حرفه‌ای در مسیر عمل قرار دهند، هم‌چنین بخش‌ها و مطالب جدیدی ارائه می‌کنند که نشان می‌دهد در سال‌های اخیر در کشور ما، کلاس‌های چندپایه مورد توجه بیشتری قرار گرفته‌اند اما تا رسیدن به سطح مطلوب انتظارات فاصله زیادی دیده می‌شود.

در فصل اول این کتاب، معلمان با کلیات کلاس‌های چندپایه از قبیل تعریف و تاریخچه‌ی کلاس‌های چندپایه، عوامل مؤثر در پیدایش کلاس‌های چندپایه، بررسی چالش‌ها و مشکلات این نوع کلاس‌ها، ویژگی‌های معلم کلاس چندپایه، اهداف و فواید آموزش چندپایه‌ای، مقایسه‌ی کلاس‌های چندپایه با تک‌پایه و ... آشنا می‌شوند. در فصل دوم تحت عنوان اصول مدیریت و برنامه‌ریزی در کلاس‌های چندپایه، علاوه بر آشنایی با مدیریت کلاس به طور عام و اصول مدیریت کلاسی با مدیریت و برنامه‌ریزی کلاس‌های چندپایه به طور خاص نیز آشنا خواهند شد.

در فصل سوم اصول و قواعد برنامه‌نویسی کلاس‌های چندپایه و تهیه طرح درس‌ها به طور ویژه مورد بحث قرار گرفته و مثال‌هایی برای آن‌ها ارائه می‌گردد. در فصل چهارم نیز، موضوعاتی مرتبط با رویکردها و روش‌های تدریس در کلاس‌های چندپایه و ارزشیابی برای یادگیری در این‌گونه کلاس‌ها مطرح شده است. در فصل پنجم سعی شده است تا به مسئله‌ی اهمیت و ضرورت راهنمایی و مشاوره در کلاس‌های چندپایه پرداخته و به معلمان و والدین دانش‌آموزان، اطلاعات و آگاهی‌هایی بیشتر از قبل ارائه کند.

در بخشی از کتاب مدیریت و برنامه ریزی در کلاس‌های چند پایه می‌خوانیم:

روش‌های تدریس و آموزش در جهان، سابقه‌ای به بلندی تاریخ بشری دارند. درگذشته‌های دور که تعلیم و تربیت محدود بود، اقوام بدوی با روش‌های علمی راه‌های به دست آوردن خوراک، تهیه پوشاک و پناهگاه را می‌آموختند و تربیت‌های دینی و اخلاقی و اجتماعی هم با شرکت در مراسم جشن‌های قبیله‌ای صورت می‌گرفت؛ بنابراین می‌توان روش آموختن در این دوره از تاریخ بشر را روش تقلیدی و علمی نامید.

در تربیت دینی به‌ تدریج، طبقه‌ای به نام روحانیون پدید آمدند که نخستین معلمان تاریخ بشر محسوب می‌شدند و تا قرن‌ها آموزش‌وپرورش حق ویژه و تحت نظارت آنان بوده است، با پیدایش طبقه مذکور و اختراع خط و تدوین ادبیات مذهبی؛ روش‌های آموزش متحول و آموزش‌های نظری بر آموزش‌های علمی که در خانه انجام می‌شد و آموزش‌های نظری که طبقه روحانی ضمن اجرای مراسم دینی عهده‌دار آن بودند، انجام می‌شد.

از حدود قرن پنجم قبل از میلاد تا اوایل قرن بیستم میلادی در کشورهای متمدن جهان مانند اروپا و چین بر آموزش زبان و ادبیات و دین تأکید می‌شد. در اروپا آموزش زبان و ادبیات تا قرن اول قبل از میلاد به‌ صورت بلاغی یا معانی بیان و نیز به روش سقراطی صورت می‌گرفت و از زمان سقراط تا 800 سال پس‌ازآن، روش تدریس زبان و ادبیات غربی پایدار باقی ماند. در اروپا هدف عمده آموزش زبان و ادبیات، پرورش سخنوری بود که این مهارت در سه زمینه شامل دستور زبان، سبک بیان و فصاحت سبک می‌شد.

فهرست مطالب
پیشگفتار
فصل اول: کلیات کلاس‌های چندپایه
تاریخچه کلاس‌های چندپایه
تحقیقات انجام‌شده در زمینه‌ی کلاس‌های چندپایه
منظور از تدریس چندپایه چیست؟
اهداف آموزش چندپایه‌ای
ویژگی‌های معلم کلاس چندپایه
عوامل مؤثر در پیدایش کلاس‌های چندپایه در روستاها
ده ماده‌ی طلایی برای تشکیل و اداره کلاس‌های چندپایه
بررسی چالش‌ها و مسائل اساسی در کلاس‌های چندپایه
چندپایه در برابر تک‌پایه
مقایسه
الف) شباهت‌های بین کلاس‌های چندپایه و تک‌پایه:
ب) تفاوت‌های بین کلاس‌های چندپایه و تک‌پایه:
فصل دوم: اصول مدیریت و برنامه ریزی در کلاس‌های چندپایه
مدیریت کلاس چیست؟
مفاهیم عمده در مدیریت کلاس
عناصر مؤثر بر مدیریت کلاس
اصول مدیریت کلاسی
چهار قانون مدیریت کلاس
دیدگاه مدرسه از مدیریت کلاس
اگر معلم بر کلاس مدیریت نکند:
چگونه مدیریتی می‌تواند جذابیت ساز باشد؟
نحوه‌ی مدیریت در کلاس‌های چندپایه
آماده‌سازی کلاس
راهبردهای آموزش (سازماندهی گروه‌ها و فعالیت‌ها)
راهبردهای آموزش چیست‌اند؟
عوامل تأثیرگذار در انتخاب راهبردهای آموزشی
مدیریت زمان
انتخاب کمک آموزگار یا معلم یار
رهنمودهایی جهت مدیریت مؤثر در کلاس‌های چندپایه
تعریف برنامه‌ریزی
روش‌های برنامه‌ریزی کلاس‌های چندپایه
فصل سوم: اصول برنامه نویسی و طرح درس در کلاس‌های چندپایه
بخش اول: برنامه‌نویسی در کلاس‌های چندپایه
تعریف برنامه هفتگی
نکات لازم در برنامه‌نویسی کلاس‌های چندپایه
بخش دوم: طرح درس نویسی در کلاس‌های چندپایه
طرح درس چیست؟
محاسن طرح درس
انواع طرح درس
الف) طرح درس سالانه
ب) طرح درس روزانه
توضیحات طرح درس ویژه کلاس‌های چندپایه
نکات مهم در هماهنگ کردن برنامه درسی و طرح درس
فصل چهارم: روش‌های تدریس و ارزشیابی در کلاس‌های چندپایه
مقدمه
نگاه اجمالی به تاریخچه روش‌های تدریس در آموزش جهان
مفهوم تدریس
الگوی تدریس چیست؟
تعریف روش تدریس
ویژگی‌های یک روش تدریس خوب
تدریس و ارتباط آن با سایر علوم
رویکردها در کلاس چندپایه
رویکرد جدید در تدریس
معرفی روش‌های تدریس مورداستفاده در کلاس‌های چندپایه
نکاتی چند برای بهینه کردن آموزش چندپایه‌ای
ارزشیابی در کلاس‌های چندپایه
تعریف ارزشیابی
اهداف ارزشیابی
انواع ارزش‌یابی در تدریس
نقش ارزشیابی برای یادگیری در چارچوب ارزشیابی برای ارتقا
راهبردهایی برای ترغیب ارزشیابی برای یادگیری در کلاس‌های چندپایه
فصل پنجم: راهنمایی و مشاوره در کلاس‌های چندپایه
مقدمه
تعریف راهنمایی
تعریف مشاوره
تعریف کلاس چندپایه
نقش و جایگاه مشاوره در دوره ابتدایی
گستره‌ی راهنمایی و مشاوره در مدارس ابتدایی
اهمیت و ضرورت راهنمایی و مشاوره در کلاس‌های چندپایه
راهبردهای راهنمایی و مشاوره در کلاس‌های چندپایه
کلام پایانی
منابع و مآخذ