فلسفه وجودی دانشگاه با بیان کارکردهای اصلی آن روشن می‌شود. دو کارکرد اصلی را برای هر دانشگاهی می‌توان برشمرد:

1- آموزش شغل و تربیت شاغل

2- تولید علم

اگر فلسفۀ آموزش و پرورش را در دوره‌های ابتدایی و راهنمایی، آموزش زندگی و آموزش زندگی با دیگران در سایه آموزش زندگی با خدا در نظر بگیریم، فلسفه آموزش و پرورش در دوره‌های دبیرستان و در ادامه آن در دوره‌های تحصیلات عالی، اعم از دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد، آموزش شغل خواهد بود.

بدیهی است که آموزش زندگی و آموزش زندگی با دیگران و آموزش زندگی با خدا و آموزش شغل را نمی‌توان کاملاً از یکدیگر تفکیک نمود و هر دوره‌ای از دوره‌های آموزش و پرورش را مختص یکی دانست.

فلسفه آموزش و پرورش، رسمی و غیررسمی، تأمین آموزش و پرورش در همه حوزه‌ها و در همه ابعاد زندگی است.

آموزش و پرورش، همۀ زندگی است. استعدادهای بالقوه انسانی باید به صورت متعادل و متوازن بالفعل شود تا آسایش و آرامش او تأمین گردد و در سیر تکامل الهی، به سر منزل مقصود برسد.

دورۀ آموزش و پرورش ابتدایی بر آموزش زندگی تأکید دارد و کمتر به آموزش شغل می‌پردازد؛ بنابراین از فردی که این دوره را گذرانده نمی‌توان انتظار داشت که مسؤولیت شغلی را بر عهده گیرد. ولی با گذراندن دوره‌های آموزش عالی، دانش و مهارت انجام دادن یک شغل، مورد انتظار است.

فهرست مطالب
مقدمه
فصل اول: فلسفه وجودی دانشگاه و اهمیت و ضرورت تحول در دانشگاه‌های کشور
کارکردهای اصلی دانشگاه
هیأت علمی؛ یک شغل پیچیده و حساس
دو دیدگاه در مهندسی و مدیریت دانشگاه
تحول و انقلاب فرهنگی در دانشگاه ها، مرحله دوم انقلاب اسلامی
ضرورت تحوّل همه جانبه در دانشگاه‌ها، نظام آموزش و پرورش و علوم انسانی
- استمرار حرکت انقلاب فرهنگی، متوقف به تحول در دانشگاه‌ها
- اولویت اقدام برای تحول در دانشگاه‌ها
- کار اساسی در زمینه علوم انسانی
- نقش استاد در دانشگاه
- نظام استاد- شاگردی
- رسالت گفتمان سازی دانشجو
- تولید علم مورد نیاز جامعه
- دانشگاه اسلامی، طرحی نو
نیازهای انقلاب اسلامی برای تمدن سازی نوین اسلامی
تحول در نظام تولید علم
ارکان چهارگانه تحول در علوم
سازمان تولید علم
فصل دوم: مبانی طراحی و مهندسی دانشگاه به عنوان مرکز تولید علم
الگوی سازمان مکانیکی
الگوی سازمان ارگانیک و پویا
مبانی طراحی دانشگاه پویا
- رعایت پیچیدگی و حساسیت شغل هیأت علمی
- استاد محوری در طراحی ساختار
- پاسخگویی به نیازهای جامعه
- مدیریت بازده به جای مدیریت فرایند
- وجود انگیزه و توان بالا درتولید علم
پویایی نهاد تولید علم، شاخص حیات و رشد و تکامل جامعه
حوزه‌های علمیه، نهاد اصلی تولید علم در حوزه تمدن اسلامی
فصل سوم: نقشه جامع علمی کشور و چگونگی راهبری آن
ویژگیهای لازم برای نقشه جامع علمی کشور
ضرورت ترسیم نقشۀ جامع هر دسته از علوم
اصول راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور با ترسیم نقشه راه
مدیریت درآمد- هزینه مرکز مطالعات (مرکز تولید علم)
الزامات مدیریت درآمد- هزینه
چگونگی پذیرش یا لغو عضویت اعضای هیأت علمی
چگونگی اعمال مدیریت بازده توسط دانشگاه در خصوص مراکز مطالعاتی تحت پوشش
فصل چهارم: حوزه و دانشگاه به عنوان محور تحول و تعالی جامعه
عضو هیأت علمی، حلقه اصلی ارتباط دانشگاه و جامعه
نقشهای چهارگانه هر عضو هیأت علمی
نقش صاحب نظران و صاحبان تجربه در تحول و تعالی دانشگاه
مهندسی و مدیریت دانشگاه برای کارکرد «آموزش شغل و تربیت شاغل»
فصل پنجم: نقدی بر جامعیت نقشۀ جامع علمی موجود کشور
نقشه جامع علمی کشور در نگاه مقام معظم رهبری
-کدام علم، به چه اندازه
نگاه متوازن به رشته‌های علمی گوناگون
نهادینه شدن علم در گرو تعادل و توازن تولید علم
شاخصهای اصلی در ترسیم نقشۀ جامع علمی کشور
توصیف سند مصوب نقشۀ جامع علمی کشور
نقشۀ جامع علمی کشور به عنوان نقشه هدف
روش‌شناسی ترسیم نقشۀ جامع علمی کشور
وضع مطلوب علم و فناوری
چشم‌انداز علم و فناوری جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی
اهداف کلان نظام علم و فناوری کشور
اهداف بخشی نظام علم، فناوری و نوآوری کشور
کمیت‌های مطلوب اهم شاخص های کلان علم و فناوری کشور
ملاحظات اصلی
1- روشن نبودن چارچوب ترسیم نقشه
2- ذکر آرمانها به جای اهداف
3- هدفگذاری به صورت ناقص
4- قابل ارزیابی نبودن اهداف
5-معیار جهانی در «متناسب با معیار جهانی» بودن، کدامست؟
6- «جایگاه شاخص» کدام جایگاه است؟
7- «نسبت مطلوب» چه نسبتی است؟
8- «سطح مطلوب» چه سطحی است؟
9- «نقش محوری» کدام نقش است؟
10- «ارتقاء جایگاه» نه «تثبیت جایگاه»
11- «کسب» و «دستیابی» از «یک» تا «صد»
12- کاستیهای بخش اصلی نقشه
13- فقدان تعیین نرخ شاخصهای یک مؤلفه
فقدان ترسیم نیمی از نقشۀ جامع علمی کشور
فقدان تعیین نسبت میان شاخصها
فقدان تعیین‌ وضعیت هریک از مؤلفه‌ها در هریک از رشته‌ها
نقشۀ موجود علمی کشور و سؤالات بدون پاسخ
ضروری‌ترین و نخستین قدم، دسته بندی و سطح بندی علوم
پیوست: مصوبه «سند نقشۀ جامع علمی کشور»