کتاب الگوی خلاق آموزه‌های زبان‌شناسی در تحلیل آراء قضایی نوشته‌ی فردوس آقاگل زاده و فائزه فرازنده پور، با ارائه الگویی تحت عنوان «الگوی خلاق»، متون احکام قضایی را ضمن حفظ محتوا، ساده‌نویسی و بازنویسی کرده و آن‌گاه آراء بازنویسی شده را به تعداد بسیاری از فارسی زبانان اعم از حقوقدانان و غیر‌حقوقدانان عرضه می‌کند.

زبان پدیده‌ای است اجتماعی – طبیعی؛ زیرا انسان ذاتاً در روابط اجتماعی خود ناگزیر از ارتباط با هم‌نوعان خود است. زبان‌شناسی به عنوان مطالعه و بررسی علمی زبان، به شاخه‌های مختلف تقسیم می‌شود و در حوزه‌های مختلف فعالیت دارد. زبان‌شناسی حقوقی علمی میان‌رشته‌ای است که از تعامل میان رشته‌ی زبان‌شناسی و حقوق پا گرفته و به عنوان رویکردی نوین در زبان‌شناسی کاربردی مطرح است.

در واقع، زبان‌شناسی حقوقی، فصل مشترک زبان و حقوق (قانون) است که در آن زبان‌شناسان به مسائلی مانند تشخیص صدا، تعیین هویت نویسنده‌ی اسناد مکتوب، ماهیت شهادت دروغ، مشکلات مربوط به متون حقوقی، تقلب‌ در عنوان‌های تجاری، تعبیر و ترجمه‌ی مکالمه‌ها در دادگاه‌، کارآیی بروشورهای هشدار دهنده، ماهیت مکالمات ضبط‌ شده‌ می‌پردازد.

کتاب الگوی خلاق آموزه‌های زبان‌شناسی در تحلیل آراء قضایی (creative pattern of linguistic instructions in the analysis of judical verdicts) در حوزه زبان‌شناسی متن و بر پایه مطالعاتی است که زیربنای نقش‌گرایانه دارند. زیرا رویکرد نقش‌گرا به دنبال یافتن پاسخ این پرسش است که چگونه دستور زبان ابزارهای آوایی، ساخت واژی و نحوی مختلف را برای بیان یک محتوای گزاره‌ای واحد به کار می‌برد و زبان‌شناسی متن به دنبال حل این مسئله است که متن چیست، چگونه تولید می‌شود، ساختار درونی آن چگونه است و چگونه می‌توان آن را درک کرد.

نویسندگان این اثر با بهره‌گیری از نظرات زبان‌شناسانی مانند گیون، شیفرین، هلیدی و حسن، وندایک، یول و براون الگویی را برای تشخیص سازمان درونی آرای قضایی و تهیه خلاصه‌ی جامعی از آن ارائه می‌دهند. بنابراین با اتکا به روش‌های زبان‌شناختی سعی شده تا ضمن شناسایی مشکلات موجود در آراء قضایی (دادنامه)، با بررسی ساخت موضوعی اینگونه متون و کدگذاری ویژگی‌های متنی که از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، الگویی ارائه شود تا بتوان ضمن ساده‌نویسی این متون، خلاصه جامعی از آن ارائه داد که برای غیرحقوقدانان قابل درک و برای حقوقدانان نیز در دسترس باشد.

در بخشی از کتاب الگوی خلاق آموزه‌های زبان‌شناسی در تحلیل آرای قضایی می‌خوانیم:

بررسی مقایسه‌ای: این روش به منظور ارزیابی قابلیت درک و میزان صراحت بیان خلاصه آراء در مقایسه با متن اصلی رأی، اتخاذ گردیده است. در این روش، پس از تهیه خلاصه آراء (براساس الگوی خلاق)، متن اصلی هر رأی (بخش رأی دادگاه) و خلاصه آن (بدون در نظر گرفتن بخش اطلاعات عمومی پرونده) در یک صفحه و در مقابل یکدیگر آمده است.

این آراء در اختیار 25 نفر غیرحقوقدان با تحصیلات دیپلم و زیر‌دیپلم و در رده سنی بین 25 تا 45 سال قرار می‌گیرد تا ابتدا متن اصلی رأی را مطالعه کرده و جملات و عبارات پیچیده و نامفهوم آن را مشخص کنند (که در فصل بعد در قسمت «مقایسه متن اصلی رأی و خلاصه آن براساس "الگوی خلاق"» زیر این جملات و عبارات خط کشیده شده) و سپس با مطالعه خلاصه هر رأی در خصوص اینکه کدام‌یک از متون (رأی دادگاه یا خلاصه آن) از قابلیت درک آسان‌تر و صراحت بیان بیشتر برخوردار است، اظهار نظر کنند.

همچنین برای اطمینان بیشتر از بازده الگو، این آراء به همراه خلاصه آن به عده‌ای از دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد و دکتری رشته زبان‌شناسی نیز ارائه گردیده و از آن‌ها هم در خصوص قابلیت درک و شفافیت بیان خلاصه رأی در مقایسه با متن اصلی از بعد زبان‌شناختی نظرخواهی شده است.

فهرست مطالب

پیشگفتار
مقدمه
فصل اول: زبان حقوقی ابزار برقراری ارتباط در حوزه حقوق
فصل دوم: تاریخچه شکل‌گیری زبان حقوقی و پیشینه مطالعات در این حوزه
فصل سوم: مفاهیم نظری و معرفی "الگوی خلاق"
فصل چهارم: پیاده‌سازی داده‌ها در الگوی خلاق
فصل پنجم: نتایج و دستاوردها