کتاب روانشناسی در مدیریت با رویکرد اسلامی به قلم محمدحسن فاطمی راد و لیلا صابری فرد قصد دارد تا با بهره‌گیری از آیات قرآن، احادیث و روایات مختلف، صفات و خصوصیات یک مدیر خوب را برای اداره‌ی درست جامعه شرح دهد، همچنین ویژگی‌های مدیر از دیدگاه اسلام را به تفصیل مورد بررسی قرار داده است.

انسان اساساً موجودی الهی و اجتماعی است. بنابراین برای اداره‌ی امور جامعه به کسانی نیاز دارد که آگاهی کاملی داشته و توانایی مدیریت، برنامه‌ریزی، رهبری و ... در وجودشان رو به رشد و کمال باشد. این توانایی در بهترین شکلش در سیره نبی مکرم اسلام (ص) و ائمه هدی (ع) جلوه‌گری بسیار دارد، مدیریتی الهی بر مبنای شناخت‌ حقیقت وجود انسان که با حکومت بر دل‌ها تحقق‌ می‌یابد.

بى‌گمان، هر اندیشمند سیاست، حکومت و مدیریت، درباره ویژگى‌هاى حاکمان، زمامداران و مدیران، داراى رأى و نظریه است. سقراط در کتاب مشاورات سقراط، افلاطون در کتاب جمهوریت، ارسطو در کتاب سیاست، ماکیاولی در کتاب شهریار، منتسکیو در کتاب روح القوانین، ژان ژاک روسو در کتاب قراردادهاى اجتماعى و همه متفکران و صاحب نظرانى که در مسائل سیاست، حکومت و مدیریت پژوهش کرده و آثارى از خود بر جاى گذارده‌اند، درباره ویژگى‌هاى زمامدار و مدیر سخن گفته‌اند.

ابونصر محمد فارابى ویژگى‌هایى را براى زمامدار و حاکم مدینه فاضله‌اى که ترسیم کرده، برشمرده است: حکمت، توانایى جسمى، قدرت تصمیم گیرى، خوش فهمى، حافظه خوب، ذکاوت فراوان، خوش‌بیانى، دوستدارى علم، تعادل‌ در برخوردارى از لذات جسمانى، دوستدامیم گیرى، خوش فهمى، حافظه خوب، ذکاوت فراوان، خوش‌بیانى، دوستدارىشجاعت.

همچنین ابوالحسن على ماوردى در کتاب الاحکام السلطانیه، هفت ویژگى براى زمامداران عالى جامعه قائل است که عبارتند از: عدالت، علم به احکام الهى در حد اجتهاد، سلامت حواس، سلامت جسم، صاحب رأى در سیاست و داراى قدرت تدبیر در امور، شجاعت و داراى نَسَب قریشى.

در بخشی از کتاب روانشناسی در مدیریت با رویکرد اسلامی می‌خوانیم:

امام علی علیه السلام در نامه به اشعث بن قیس به این موضوع اشاره می‌کند که برای یک مدیر انجام وظیفه در مشاغل مدیریت نباید وسیله‌ای برای اهداف شخصی خودش و نیازها و خواسته‌های شخصی خودش باشد. بنابراین می‌توان گفت که در نظام اسلامی نباید امرار معاش را هدف شغل مدیریت قرار داد، بلکه خود این افراد باید انجام این وظایف را هدف خود بدانند نه اینکه آن را وسیله‌ای برای نیل به خواسته‌های خود بدانند که در این صورت، مساله کنترل و نظارت و بسیاری از مسائل دیگر از بین می‌رود. برای ورود به نظام ارزشی افراد باید دارای دو ویژگی اعتقاد قلبی و فکری و اعتقاد عملی باشند. هدف این نظام پیاده کردن ارزش‌هاست و با توجه به اینکه بین مردم و نظام اداری تفکیک نیست بزرگترین قدرت را در درون خود دارد.

از مجموع نامه‌های امام علی (ع) استنباط می‌شود که مدیر باید بر مدیران تحت نظر خود نظارت داشته باشد و آن‌ها را کنترل و مراقبت کند و به محض مشاهده خطا، آن را گوشزد کند و اشتباهات را تصحیح کند. نکته دیگری که می‌توان از نامه امام به مالک اشتر دریافت کرد، لزوم تشکیل گروه مشورتی برای مدیر است به ویژه برای غیر معصوم این مساله ضرورت دارد.

فهرست مطالب
فصل اول
مقدمه
فصل دوم
مفهوم شخصیت سازمانی
الف) مفهوم رهبری
ب) اهمیت رهبری
پ) وظایف رهبری
ت) ویژگی‌های رهبری
ث) انواع رهبری
ج) تیپ‌های رهبری
تعریف مدیریت
ویژگی‌های شخصیت مدیران
طبقه بندی شخصیت مدیران
ابعاد رفتاری و مهارت‌های مدیران اثر بخش
مبانی نظری درباره رهبری اثربخش
بیماری‌های مدیریت
مدیریت و آسیب‌های شخصیت
جایگاه اسلام در مدیریت
وجه ممیز مدیریت اسلامی
نقش تربیت اسلامی در مدیریت
احکام مدیریت از دید اسلام
کارکردهای مدیریت از نظر اسلام
تاملی بر رابطه فضیلت و صلاحیت درمدیریت اسلامی
فضیلت و صلاحیت در مدیریت غربی
فضیلت و صلاحیت در مدیریت اسلامی
مدیریت ارزشی از دیدگاه اسلام
فصل سوم
شخصیت مدیر در قرآن و احادیث و سیره زندگی بزرگان
منابع تحقیق در مدیریت اسلامی
صفات مدیران در قرآن
شایسته سالاری از دیدگاه قرآن کریم
شایسته سالاری در سیره پیامبر اکرم (ص)
صفات مدیران از دیدگاه امام علی (ع)
شایسته گزینى در سیرۀ امام على علیه السلام
اندیشه امام خمینی (ره) پیرامون مدیریت اسلامی
اصول مدیریت نوین در شیوه مدیریتی امام (ره) ‌
فصل چهارم
شاخصه‌های کلی مدیر در اسلام
ویژگی‌های مدیر در اسلام
ویژگی‌های شخصیتی و فردی
ایمان و ارتباط با خداوند
توکل بر خدا
درست کاری و عمل صالح
اخلاص
تهذیب نفس
تقوا و پرهیزکاری
وفای به عهد
صداقت و راستگویی
دانایی و توانایی
سعه‌ی صدر
صبر و شکیبایی
خودکامه نبودن
مقاومت و تحمل در هنگام مشکلات
تحمل افکار مخالف
داشتن روحیه انتقادپذیری
معتدل بودن
حسن شهرت و سابقه
علاقه به کار
وفای به عهد
لیاقت و مسئولیت در انجام کار
کلام رسا و درست
اهمیت ارزشمندی سخن در رسیدن به هدف
قاطعیت و شجاعت
ویژگی‌های رفتاری مدیر
عدالت و احسان
قضاوت و داوری
روابط صمیمانه‌ و مهر و محبت به دیگران
اخلاق درست
ارج گذاری و احترام به افراد
مدارا و گذشت
عدم احتجاب و احتراز از فاصله گرفتن از مردم
ارزش‌ها و عبودیت
تدبیر، دوراندیشی و حقیقت نگری
قانون مداری به جای رابطه مداری
اطاعت نمودن کارگزاران از مدیر در جایگاه حق
تفویض اختیار و مسئولیت‌خواهی، نظارت‌ و کنترل
آموزش و پرورش و کارکنان
شور و مشورت
بهره گیری از افکار دیگران
تشخیص درستی ها
تشخیص افکار دیگران
استفاده از افکار برتر
از بین بردن استبداد و عجب
معیارهای مردم داری در مدیریت اسلامی
رویکرد نظری اخلاق در مدیریت اسلامی
ویژگی‌های مدیر مسلمان با رویکرد نظری اخلاق
الف) تعهد به اخلاق اسلامی
ب) داشتن اهلیت
مذمّت ریاست طلبى و تقارن شأن حقیقى و حقوقى
1 مذمت ریاست طلبى
2 تقارن شأن حقیقى و حقوقى
سخن آخر
پیوست شماره 1
منابع