صنعت گردشگری ماهیتی خدماتی دارد و محصول اصلی آن تجربه‌ایست که گردشگر و میهمان از حضور در مقصد کسب می‌کند. بنابراین دانش و مهارت کارکنان و عرضه‌کنندگان صنعت نقش بسیار مهمی در توسعه گردشگری در آن مقصد خواهد داشت.

روزنامه ایران ۱۵ دی یادداشتی به قلم امیرعباس وفائی کارشناس‌ارشد گردشگری منتشر کرد و آورد: اقتصاد جهان را می‌توان به چهار دوره اصلی اقتصاد کشاورزی، اقتصاد صنعت، اقتصاد خدمات و اقتصاد تجربه تقسیم‌بندی کرد. با توجه به محدویت‌های موجود در بخش‌های کشاورزی و صنعت، اهمیت بخش گردشگری که جزو دوره‌های اقتصاد خدمات و تجربه است، بیش از پیش به چشم می‌خورد.

با بررسی اجمالی عوامل پیشرفت و توسعه در کشورهای پیشرو در این صنعت، به این نتیجه می‌رسیم که تمامی این کشورها، علاوه بر وجود زیرساخت‌های مناسب، از نهادهای مناسب آموزشی، نیروی انسانی توانمند و آشنا با دانش نظری و عملی این صنعت و همچنین یک نظام تدوین استراتژی توسعه منابع انسانی مؤثر برخوردار هستند. یکی از مهم‌ترین هدف‌های این استراتژی آن است که چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی افراد مناسب، در زمان مناسب در سمت‌های تخصصی مناسب خود قرار گیرند.

صنعت گردشگری ماهیتی خدماتی دارد و محصول اصلی آن تجربه‌ایست که گردشگر و میهمان از حضور در مقصد کسب می‌کند. بنابراین دانش و مهارت کارکنان و عرضه‌کنندگان صنعت نقش بسیار مهمی در کیفیت تجربه، ایجاد رضایت و در نهایت توسعه گردشگری در آن مقصد خواهد داشت.

متأسفانه امروزه بخش منابع انسانی صنعت گردشگری ایران به محلی برای اشتغال فارغ‌التحصیلان بیکار مانده سایر رشته‌های تحصیلی تبدیل شده است! کارکنانی که هیچ انگیزه و دغدغه دیگری به جز کسب درآمد و سود حداکثری در کوتاه‌مدت ندارند. به نظر می‌رسد که روابط و لابی‌گری نقش اول را در اشتغال بخش دولتی ایفا می‌کند و بخش خصوصی نیز از فقدان دانش حرفه‌ای و آموزش اصولی رنج می‌برد. از نظر نگارنده، فقدان نیروی انسانی با کفایت، جلوتر از مواردی مانند نبود زیرساخت، قوانین دست و پا گیر و... اصلی‌ترین چالشی است که گردشگری ایران با آن مواجه شده است.

اما راه حل این مشکل چیست؟

توسعه منابع انسانی دربرگیرنده معرفی، حذف، اصلاح و تعدیل، جهت‌دهی و راهنمایی فرایندها به نحوی است که تمامی افراد و گروه‌ها را به کسب مهارت، دانش و شایستگی ضروری انجام وظایف کاری در حال و آینده توانا سازد. ماهیت خاص صنعت گردشگری کارکنانی را می‌طلبد که دغدغه توسعه کشور، فرهنگ و این صنعت را داشته باشند و در کسب دانش، برقراری ارتباط مؤثر، خیرخواهی و محبت به دیگران، تأمین نیازهای دیگران و حل مشکلات در زمان بحران توانمند باشند. بنابراین آموزش هدفمند و صحیح منابع انسانی چه در بخش دولتی و چه در بخش خصوصی از اهمیت زیادی برخوردار است.

به نظر می‌رسد بخش دولتی صنعت در ایران نیازی مبرم به ایجاد انگیزه و دغدغه در کارکنان از طریق مشوق‌های مالی و غیر مالی، آموزش و پوست‌اندازی آهسته و پیوسته دارد. بدین معنا که پس از بازنشستگی کارمندان فعلی، افراد بر اساس دانش، تخصص و انگیزه‌شان جذب شوند و نه بر اساس روابط و لابی‌گری! در بخش خصوصی نیز نیاز به بازنگری در فرایند آموزش و همچنین ایجاد دغدغه در کارکنان صنعت اهمیت فراوانی دارد. به طور کلی فعالیت‌های توسعه منابع انسانی، به‌دنبال دستیابی به اهدافی نظیر انگیزش، یادگیری، عملکرد، توانایی تغییر، بهبود دانش، مهارت و شایستگی است.

فراموش نکنیم که این منابع انسانی هستند که سطح کیفیت گردشگری را در هر کشوری افزایش و یا کاهش می‌دهند. امید است شاهد آن باشیم که افراد مناسب، در زمان مناسب در سمت‌های تخصصی مناسب خود قرار گیرند.