انتظار انضباط در دوره‏ ی نوجوانی بدون توجه به دوران کودکی، انتظار به جایی نیست؛ زیرا درخت را تا زمانی که نهال است می ‏توان به دلخواه شکل داد، و اگر کودک، به بی ‏انضباطی عادت کند، تغییر رفتار، بسیار مشکل است.

امام حسن عسکری(ع)می‏ فرماید: بازگرداندن عادت کرده [به کاری] از عادتش، چونان معجزه است.

آموزش انضباط به کودک زیر یک سال، غیر مستقیم انجام می ‏شود. اگر مادر، نظم را در شیر دادن، خواباندن، بیدار کردن، و تر و خشک کردن نوزاد رعایت کند، در ضمیر ناخودآگاه او اثر خواهد گذاشت.

در سنین بالاتر از یک سال، آموزش به طور مستقیم (آموزش کلامی) و با القای غیر مستقیم، یعنی روش الگویی و ابزار هنری (داستان، شعر، نمایشنامه، فیلم، کارتن، خاطره، زیست‏نامه، و...) انجام می‏ شود.

اما آموزش رسمی، از 7 سالگی آغاز می‏شود؛ بنابراین، آموزش‏های رسمی و به ویژه سنگین، در سال‏های پیش دبستانی مطلوب نیست و ممکن است شادابی کودک را از بین ببرد و این مسأله، مشکلاتی را در دوره ‏ی نوجوانی و بزرگسالی برایش فراهم سازد.

تهیه کننده: فاطمه گودرزی