رمضان یکی اسماء خداوند است اما این اسم غیر از ماه رمضان است. در روایت می فرماید:

محمد بن یحیی عن احمد بن محمد و محمد بن الحسین عن محمد بن یحیی الخثعمی عن غیاث بن ابراهیم عن ابی عبد الله عن ابیه ع قال قال امیر المومنین صلوات الله علیه لا تقولوا رمضان و لکن قولوا شهر رمضان فانکم لا تدرون ما رمضان‌[1] در این روایت می فرماید: نگویید رمضان بلکه بگویید ماه رمضان زیرا شما نمی دانید چیست رمضان

 در جای دیگر همین روایت امده است که: و روی غیاث بن ابراهیم عن ابی عبد الله ع عن ابیه عن جده ع قال قال علی بن ابی طالب ص لا تقولوا رمضان و لکن قولوا شهر رمضان فانکم لا تدرون ما رمضان‌[2]

رمضان اسمی از اسماء الهی می‌باشد و نبایست ‌به تنهایی ذکر کرد مثلا بگوییم، رمضان امد یا رفت، بلکه باید گفت ماه رمضان امد، یعنی ماه را باید به اسم اضافه نمود، در این رابطه به سخنان حضرت امام محمد باقر (علیه السلام) گوش فرا می‌دهیم.

هشام بن سالم نقل روایت می‌نماید و می‌گوید: ما هشت نفر از رجال در محضر حضرت ابی جعفر امام باقر (علیهما السلام) بودیم، پس سخن از رمضان به میان اوردیم.

فقال علیه السلام: لا تقولوا هذا رمضان، و لا ذهب رمضان و لا جاء رمضان، فان رمضان اسم من اسماء الله عز و جل لا یجیی و لا یذهب و انما یجیی‌ء و یذهب الزایل و لکن قولوا شهر رمضان فالشهر المضاف الی الاسم و الاسم اسم الله و هو الشهر الذی انزل فیه القران، جعله الله تعالی مثلا و عیدا و کقوله تعالی فی عیسی بن مریم (علیهما السلام) و جعلناه مثلا لبنی اسراییل.[3]

امام علیه السلام فرمود: نگویید این است رمضان، و نگویید رمضان رفت و یا امد، زیرا رمضان نامی از اسماء الله است که نمی‌رود و نمی‌اید که شی‌ء زایل و نابود شدنی می‌رود و می‌اید، بلکه بگویید ماه رمضان، پس ماه را اضافه کنید در تلفظ به اسم، که اسم، اسم الله می‌باشد، و ماه رمضان ماهی است، که قران در او نازل شده است، و خداوند ان را مثل و عید قرار داده است همچنان که پروردگار بزرگ عیسی بن مریم (سلام الله علیهما) را برای بنی اسراییل مثل قرار داده است، و از حضرت علی بن ابی طالب (علیه السلام) روایت ‌شده که حضرت فرمود: (لا تقولوا رمضان و لکن قولوا شهر رمضان فانکم لا تدرون ما رمضان‌)[4] شما به راستی نمی‌دانید که رمضان چیست (و چه فضایلی در او نهفته است).

رمضان از مصدر (رمض‌) به معنای شدت گرما، و تابش افتاب بر رمل... معنا شده است، انتخاب چنین واژه‌ای براستی از دقت نظر و لطافت‌ خاصی برخوردار است. چرا که سخن از گداخته شدن است، و شاید به تعبیری دگرگون شدن در زیر افتاب گرم و سوزان نفس و تحمل ضربات بی امانش، زیرا که رمضان ماه تحمل شداید و عطش می‌باشد، عطشی ناشی از افتاب سوزان یا گرمای شدید روزهای طولانی تابستان. و عطش دیگر حاصل از نفس سرکشی که پیوسته می‌گدازد، و سوزشش براستی جبران ناپذیر است.

 
[1] . الکافی، ج‌4، ص: 69 > باب فی النهی عن قول رمضان بلا شهر
[2] . من لا یحضره الفقیه، ج‌2، اواخر ص: 172 و اوایل ص 173
[3] . بحار جلد 96، ص 376، طبع اسلامیه
[4] . بحار، ج 96، ص 377