ویژه ماه مبارک رمضان

باید و نبایدهای ماه رمضان

باید و نبایدهای ماه رمضان

روزه از جمله اعمال عبادی است که خداوند به ان امر فرموده است که در ان، انسان در طول مدت معین و ساعات خاصی از شبانه روز، از خوردن و اشامیدن و در برخی موارد، حتی صحبت کردن دست می کشد. روزه مانند همه‌ی عبادتهای دیگر باید با نیت همراه باشد، بدین معنی که خودداری انسان از خوردن و اشامیدن و سایر چیزهای باطل‌کننده‌ی روزه، به خاطر دستور خداوند باشد و همین که چنین عزمی در او باشد کافی است و لازم نیست ان را بر زبان بیاورد.

روزه از جمله اعمال عبادی است که خداوند به ان امر فرموده است که در ان، انسان در طول مدت معین و ساعات خاصی از شبانه روز، از خوردن و اشامیدن و در برخی موارد، حتی صحبت کردن دست می کشد.

فایده روزه
فایده روزه تقوا است و تقوا خود، سودی است که عاید خود انسان می شود. هر کس بخواهد به عالم طهارت و رفعت متصل شود و به مقام بلند کمال و روحانیت ارتقاء یابد، اولین چیزی که لازم است بدان ملتزم شود این است که از افسار گسیختگی خود جلوگیری کند و سرگرم لذت های جسمی و شهوات بدنی نباشد. چنین شخصی باید خود را بزرگتر از ان بداند که زندگی مادی را هدف بپندارد. باید از هر چیزی که او را از خداوند مشغول می دارد بپرهیزد. این تقوایی که قران به ان اشاره می کند تنها از راه روزه و خودداری از شهوات به دست می اید. خودداری از شهوات عبارت است از: خودداری از شهوت شکم در خوردن و اشامیدن و شهوت جنسی. اگر انسان مدتی از این سه چیز پرهیز کند، به تدریج نیروی خویشتن داری از گناهان در او قوت می یابد و به تدریج بر اراده خود مسلط می شود. ان وقت در برابر هر گناهی عنان اختیار از کف نمی دهد و در تقرب به خداوند متعال دچار سستی نمی گردد.

۱.معنای روزه
(روزه) در شرع مقدس اسلام ان است که انسان در تمام روز (از طلوع فجر تا غروب افتاب) با قصد اطاعت از فرمان خداوند از خوردن و اشامیدن و چیزهای دیگری که به تفصیل گفته خواهد شد خودداری کند.

توجه: معیار شرعی در مورد وقت روزه، فجر صادق است نه کاذب، و احراز ان موکول به تشخیص مکلف است.

-در طلوع فجر (وقت وجوب امساک برای روزه گرفتن) فرقی بین شبهای مهتابی و غیر مهتابی نیست.

-مقتضی است که مومنین محترم (ایدهم الله تعالی) جهت رعایت احتیاط در امساک روزه، همزمان با شروع اذان صبح از رسانه ها برای روزه امساک نمایند.

-هرگاه برای روزه دار اطمینان حاصل شود که اذان از هنگام داخل شدن وقت شروع شده جایز است به صرف شروع اذان، افطار نماید و صبر کردن تا پایان اذان لازم نیست.

۲.انواع روزه
روزه از یک نظر بر چهار نوع است:

۱.روزه ی واجب، مثل روز ه ی ماه مبارک رمضان.

۲.روزه ی مستحب، مثل روزه ی ماه رجب و شعبان.

۳.روز ه ی مکروه، مثل روزه ی روز عاشورا.

۴.روز ه ی حرام مثل روزه ی عید فطر(اول ماه شوال) و قربان(دهم ماه ذی الحجه).

توجه:
-کسی که می داند روزه برای او ضرر دارد یا خوف ضرر داشته باشد باید روزه را ترک کند و اگر روزه بگیرد صحیح نیست بلکه حرام است، خواه این یقین و خوف از تجربه ی شخصی حاصل شده باشد یا از گفته ی پزشک امین یا از منشا عقلایی دیگر.

-ملاک تاثیر روزه در ایجاد بیماری یا تشدید ان و عدم قدرت بر روزه گرفتن، تشخیص خود روزه دار نسبت به خودش است، بنابراین اگر پزشک بگوید روزه ضرر دارد، اما او با تجربه دریافته است که ضرر ندارد باید روزه بگیرد، همچنین اگر پزشک بگوید روزه ضرر ندارد ولی او بداند روزه برایش ضرر دارد یا خوف ضرر داشته باشد نباید روزه بگیرد.

-هرگاه عقیده اش این بود که روزه برای او ضرر ندارد و روزه گرفت و بعد فهمید روزه برای او ضرر داشته باید قضای ان را به جا اورد.

-پزشکانی که بیماران را از روزه گرفتن به دلیل ضرر داشتن منع می کنند گفته ی ایشان در صورتی معتبر است که اطمینان اور باشد یا باعث خوف ضرر شود و در غیر این صورت اعتباری ندارد.

۳.روزه های واجب
۱.روزه ی ماه مبارک رمضان.

۲.روزه ی قضا.

۳.روزه ی کفاره.

۴.روزه ی قضای پدر و مادر.

۵.روزه ی مستحبی که به واسطه ی نذر و عهد و قسم واجب شده است.

۶.روزه ی روز سوم از ایام اعتکاف.

۷.روزه ی بدل از قربانی در حج تمتع

۴.شرایط وجوب روزه
بلوغ، عقل، قدرت، بی هوش نبودن، مسافر نبودن، حایض و نفسا نبودن، ضرری نبودن روزه، حرجی نبودن روزه.

توجه: روزه بر افرادی واجب است که واجد شرایط فوق باشند، بنابراین روزه بر کودک نابالغ، دیوانه، بیهوش، فردی که توانایی گرفتن روزه ندارد، مسافر، زن حایض و نفسا، کسی که روزه برای او ضرر یا حرج (مشقت زیاد) دارد واجب نیست. (توضیح بیشتر در درسهای بعدی خواهد امد).

-انسان نمی تواند به خاطر ضعف روزه را بخورد، ولی اگر به قدری ضعف پیدا کند که تحمل ان بسیار مشکل شود می تواند روزه را بخورد، و همچنین اگر برای او ضرر یا خوف ضرر داشته باشد، بنابراین دخترانی که به سن بلوغ - که بنا به نظر مشهور همان تکمیل نه سال قمری است - می رسند واجب است روزه بگیرند و ترک ان به صرف دشواری، ضعف جسمانی و مانند ان جایز نیست. بلی اگر برای انها ضرر داشته و تحمل ان برای ایشان همراه مشقت زیاد باشد می توانند افطار کنند.

۵.شرایط صحت روزه
۱.اسلام

۲.ایمان

۳.عقل

۴.بی هوش نبودن

۵.مسافر نبودن

۶.حایض و نفسا نبودن

۷.ضرری نبودن

۸.داشتن نیت

۹.ترک مفطرات

۱۰.روزه ی قضا نداشتن (البته این شرط برای کسی است که می خواهد روزه ی مستحبی بگیرد).
توجه: روزه از افرادی صحیح است که واجد شرایط فوق باشند، بنابراین روزه ی کافر، دیوانه، بی هوش، مسافر، حایض و نفسا، روزه یی که برای فرد ضرر دارد، یا در ان نیت روزه نکرده یا یکی از مفطرات را عمدا انجام داده باطل است، همچنین روزه ی مستحبی کسی که روزه ی قضا دارد صحیح نیست.

۶.نیت روزه
الف) معنی و لزوم نیت: روزه مانند همه ی عبادتهای دیگر باید با نیت همراه باشد، بدین معنی که خودداری انسان از خوردن و اشامیدن و سایر چیزهای باطل کننده ی روزه، به خاطر دستور خداوند باشد و همین که چنین عزمی در او باشد کافی است و لازم نیست ان را بر زبان بیاورد.

ب) زمان نیت: روزه های مستحبی: از اول شب تا موقعی که به اندازه ی نیت کردن به مغرب وقت مانده باشد.

روزه های واجب:
۱.واجـب معین، مثل روزه ی ماه رمضان
الف) تا قبل از طلوع فجر: صحیح است.

ب) تا قبل از زوال: از روی عمد: صحیح نیست.

از روی فراموشی یا بی اطلاعی: بنابر احتیاط واجب نیت روزه کند و روزه بگیرد و بعدا نیز روزه ی ان روز را قضا نماید.

ج) بعد از زوال: کافی نیست.

۲.واجب غیرمعین، مثل روزه ی قضای ماه رمضان
الف) تا قبل از زوال: صحیح است.

ب) بعد از زوال: صحیح نیست.

۱.از ان جا که شروع روزه از اول فجر است، نیت ان هم باید از ان لحظه به تاخیر نیفتد، و بهتر ان است پیش از فرا رسیدن فجر، نیت روزه کند.

۲.اگر اول شب نیت کرد که فردا روز بگیرد و پس از ان به خواب رفت و تا بعد از اذان صبح بیدار نشد یا سرگرم کاری بود و از فرا رسیدن صبح غافل بود، و پس از ان توجه یافت، روزه ی او صحیح است.

۳.کسی که در ماه رمضان، هنگام فرا رسیدن اذان صبح، عمدا نیت روزه نمی کند، اگر در اثنای روز نیت روزه کند، روزه اش باطل است و در عین حال باید تا غروب ان روز از همه ی چیزهای باطل کننده ی روزه اجتناب کند و بعد از ماه رمضان هم قضای ان روز را به جا اورد.

۴.کسی که در ماه رمضان از روی فراموشی یا بی اطلاعی، نیت روزه نکرده و در اثنای روز ملتفت شود، در صورتی که کاری که روزه را باطل می کند انجام داده باشد، روزه ی ان روز باطل است ولی تا غروب از کارهای باطل کننده ی روزه خودداری کند، اما چنانچه تا هنگامی که ملتفت روزه می شود کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد اگر بعد ازظهر است روزه باطل است، واگر پیش از ظهر است بنابر احتیاط واجب باید نیت روزه کند و روزه بگیرد و بعدا نیز روزه ی ان روز را قضا کند.

۵.اگر برای روزه ی واجب غیر ماه رمضان، مانند روزه ی کفاره یا قضا تا نزدیک ظهر نیت نکند، چنانچه تا ان وقت کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد، می تواند نیت کند و روزه ی او صحیح است.

۶.روزه ی مستحبی را در هر وقت از روز که به فکر روزه بیفتد می تواند نیت روزه کند و روزه ی او صحیح است، مشروط بر این که تا ان لحظه کاری که موجب باطل شدن روزه است از او سر نزده باشد.   

۷.کسی که روزه ی قضای ماه رمضان بر او واجب است نمی تواند روزه ی مستحبی بگیرد حتی اگر زمانی که وقت نیت روزه ی واجب تمام شده است (یعنی بعد از ظهر) هم نیت روزه ی مستحبی کند صحیح نیست، و چنانچه فراموش کند و روزه ی مستحبی بگیرد در صورتی که در اثنای روز (چه پیش از ظهر باشد یا بعد ازظهر) یادش بیاید روزه ی مستحبی او باطل می شود، حال اگر پیش ازظهر باشد می تواند نیت روزه ی قضای ماه رمضان کند و روزه اش درست است.

توجه: کسی که روزه ی قضای ماه رمضان بر ذمه دارد اگر به نیت استحباب روزه بگیرد، به جای روزه ی قضایی که بر عهده اش هست محسوب نمی شود.

-کسی که نمی داند روزه ی قضا بر عهده دارد یا نه، اگر به نیت انچه که شرعا مامور به ان است اعم از روزه ی قضا یا مستحبی، روزه بگیرد و در واقع روزه ی قضا بر عهده اش باشد به عنوان روزه ی قضا محسوب می شود.

۸.اگر مریض در اثنای روز ماه رمضان خوب شود، واجب نیست که نیت روزه کند و ان روز را روزه بگیرد، ولی اگر پیش از ظهر باشد و کاری که روزه را باطل می کند از او سر نزده باشد احتیاط مستحب ان است که نیت روزه کند و روزه بگیرد و پس از ماه رمضان باید ان روز را قضا کند.

ج) نیت در یوم الشک
روزی که انسان شک دارد که اخر شعبان است یا اول ماه رمضان (یوم الشک) واجب نیست روزه بگیرد، و اگر بخواهد روزه بگیرد نمی تواند نیت روزه ی رمضان کند، بلکه می تواند قصد روزه ی مستحبی اخر شعبان یا روزه ی قضا و مانند ان کند و اگر بعدا معلوم شود که رمضان بوده از رمضان حساب می شود و قضای ان روز لازم نیست، و اگر در اثنای روز بفهمد که ماه رمضان است باید از همان لحظه نیت روزه ی رمضان کند.

د) استمرار در نیت
۱.در روزه، واجب است نیت، استمرار داشته باشد.

۲.انچه استمرار در نیت را به هم می زند:   

الف) نیت قطع روزه (یعنی در اثنای روز از نیت روزه گرفتن برگردد به طوری که قصد ادامه ی روزه نداشته باشد): روزه اش باطل می شود و قصد دوباره ی او برای ادامه ی روزه فایده ندارد. البته تا اذان مغرب باید از کاری که روزه را باطل میکند، خودداری کند.

ب) تردید در ادامه ی روزه (به این معنی که هنوز تصمیم نگرفته است روزه را هم باطل کند)

ج) نیت قاطع (یعنی تصمیم بگیرد کاری را که موجب باطل شدن روزه است صورت دهد و هنوز ان را انجام نداده است)در صورت (ب) و (ج)، احتیاط واجب ان است که روزه را تمام کند و بعدا هم ان را قضا نماید.

توجه: انچه گفتیم در ارتباط با روزه ی واجب معین از قبیل روزه ی ماه رمضان و نذر معین و مانند ان است، اما در روزه های مستحب و نیز روزه های واجب غیر معین که وجوب ان مخصوص به روز معینی نیست اگر تصمیم بر قطع روزه بگیرد ولی کاری که روزه را باطل می کند از او سر نزند و بعدا دوباره تا پیش از ظهر - و در مستحب تا غروب - نیت روزه کند روزه ی او صحیح است.

۷.مفطرات روزه
۱.خوردن و اشامیدن.

۲.جماع (امیزش جنسی).

۳.استمنا (خود ارضایی جنسی).

۴.دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین(ع) (بنابر احتیاط واجب).

۵.رساندن غبار غلیظ به حلق (بنابر احتیاط واجب).

۶.فرو بردن تمام سر در اب (بنابر احتیاط واجب).

۷.باقی ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح.

۸.اماله (تنقیه) کردن با مایعات.

۹.قی کردن عمدی.

توجه: به کارهایی که روزه را باطل می کند (مفطرات روزه) می گویند.

خوردن و اشامیدن
۱.اگر روزه دار عمدا و اگاهانه چیزی بخورد یا بیاشامد روزه ی او باطل می شود، خواه ان چیز از خوراکیها و اشامیدنیهای معمول باشد و خواه از چیزهای غیر خوراکی مانند کاغذ یا پارچه و امثال ان، و خواه زیاد باشد یا کم، مانند قطره های بسیار کوچک اب یا خرده ی کوچکی از نان.

۲.اگر روزه دار چیزی را که لای دندان مانده است عمدا فرو ببرد، روزه اش باطل می شود، اما اگر علم به وجود باقیمانده ی غذا در لای دندانها و یا علم به رسیدن ان به حلق نداشته و یا فرو رفتن ان عمدی و با التفات نبوده روزه باطل نمی شود.

۳.خوردن و اشامیدن از روی سهو و فراموشی روزه را باطل نمی کند و تفاوتی هم بین اقسام روزه از واجب و مستحب نیست.

۴.فرو بردن اب دهان روزه را باطل نمی کند.

۵.احتیاط واجب ان است که روزه دار از استعمال امپولهای مقوی یا مغذی، یا امپولهایی که به رگ تزریق می شود و نیز انواع سرم ها خودداری کند، ولی تزریق امپول در عضله یا برای بی حس کردن و نیز دارو گذاشتن در زخمها و جراحتها اشکال ندارد.

۶.احتیاط واجب ان است که روزه دار از مواد مخدری که از راه بینی یا زیر زبان جذب می شود خودداری کند.

۷.اگر موقعی که مشغول خوردن غذا است بفهمد صبح شده، باید لقمه را از دهان بیرون بیاورد، و اگر عمدا ان را فرو ببرد روزه اش باطل است. (وظیفه ی کسی که عمدا روزه را باطل کرده است بعدا گفته خواهد شد).

۸.فرو بردن اخلاط سر و سینه تا به فضای دهان نرسیده روزه را باطل نمی کند، اما اگر داخل فضای دهان شود احتیاط واجب ان است که ان را فرو نبرد.

۹.هرگاه خوردن قرص در حال روزه برای درمان فشار خون ضروری باشد اشکال ندارد، ولی با خوردن ان، روزه باطل می شود. (بر استفاده از قرص جهت درمان، عنوان خوردن صدق می کند).

۱۰.خونی که از لثه بیرون می اید تا ان را فرو نبرده است روزه باطل نمی شود و چنانچه در اب دهان مستهلک شود (و از بین برود) محکوم به طهارت است و بلعیدن ان اشکال ندارد و مبطل روزه نخواهد بود، و همچنین در صورت شک در همراه بودن اب دهان با خون، فرو بردن ان اشکال ندارد و به صحت روزه ضرر نخواهد زد.

توجه: به صرف بیرون امدن خون از دهان، روزه باطل نمی شود، ولی واجب است از رسیدن ان به حلق جلوگیری کند...

دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین
۱.دروغ بستن به خدا و پیامبران و معصومین(ع) بنابر احتیاط (واجب) موجب باطل شدن روزه می شود، هر چند بعدا توبه کند و بگوید که دروغ بسته است.

۲.نقل روایاتی که در کتب امده است و انسان نمی داند که دروغ باشد، اشکال ندارد، هر چند احتیاط (مستحب) ان است که انها را با نسبت به ان کتاب نقل کند (مثلا بگوید: در فلان کتاب چنان نوشته شده است که پیامبر(ص) فرمود…).

رساندن غبار غلیظ به حلق
۱.روزه دار بنابر احتیاط واجب باید غبار غلیظ را، مانند غباری که از جارو کردن زمین خاکی بر می خیزد فرو ندهد، ولی صرف داخل شدن غبار در دهان و بینی بدون این که به حلق برسد روزه را باطل نمی کند، همچنین دود سیگار و دیگر دخانیات بنابر احتیاط واجب روزه را باطل می کند.

۲.هرگاه روزه دار مبتلا به تنگی نفس شدید، ماده یی را به کار ببرد که از هوای فشرده همراه با دارویی هر چند به صورت گاز یا پودر تشکیل شده و وارد حلق می شود، روزه اشکال ندارد.

فرو بردن سر در اب
۱.اگر روزه دار عمدا تمام سر را در اب فرو ببرد، بنابر احتیاط واجب روزه اش باطل است و باید روزه ی ان روز را قضا کند.

۲.در حکم مساله ی قبل فرقی نیست میان این که در هنگام فرو بردن سر در اب، بدن او نیز در اب باشد یا این که بدن او در بیرون باشد و فقط سر را در اب فرو ببرد.

۳.اگر نصف سر را در اب فرو ببرد و سپس بیرون بیاورد و نصف دیگر سر را در اب فرو کند روزه اش باطل نمی شود.

۴.اگر تمام سر زیر اب برود ولی مقداری از موها بیرون بماند روزه باطل می شود.

۵.اگر شک کند که تمام سر زیر اب رفته یا نه، روزه اش صحیح است.

۶.اگر روزه دار بی اختیار در اب بیفتد و تمام سر او را اب بگیرد روزه اش باطل نمی شود، ولی باید فورا سر را از زیر اب خارج کند، همچنین اگر فراموش کند که روزه است و سر در اب فرو ببرد روزه ی او باطل نمی شود، ولی هرگاه یادش امد باید فورا سر را بیرون بیاورد.

۷.کسی که با پوشیدن لباس مخصوص (مانند لباس غواصی) بدون این که بدنش خیس شود در اب فرو رود، اگر لباس به سر او چسبیده باشد، صحت روزه اش محل اشکال است و بنابر احتیاط واجب قضا ی ان لازم است.

۸.اب ریختن روی سر توسط ظرف و مانند ان به صحت روزه ضرر نمی رساند.

باقی ماندن بر جنابت و حیض و نفاس تا اذان صبح

۱.کسی که در شب ماه رمضان دچار جنابت است باید تا پیش از اذان صبح غسل کند و اگر عمدا تا ان هنگام غسل نکند روزه اش باطل است. این حکم در مورد روزه ی قضای ماه رمضان نیز جاری است.

توجه:-اگر در شب ماه رمضان جنب شود و بدون تعمد تا اذان صبح غسل نکند، مثل این که در خواب جنب شود و خواب او تا بعد از اذان صبح ادامه یابد روزه اش صحیح است.

-باطل شدن روزه به خاطر بقای بر جنابت، مخصوص روزه ی ماه رمضان و قضای ان است و در روزه های دیگر به خصوص روزه ی مستحبی موجب بطلان نمی شود.

۲.اگر جنب در روزه ی ماه رمضان غسل جنابت را در شب تا طلوع فجر فراموش کند و با حالت جنابت صبح نماید روزه اش باطل است و احتیاط (واجب) این است که قضای روزه ی ماه رمضان هم در این حکم به ان ملحق شود، ولی در سایر روزه ها، روزه بر اثر ان باطل نمی شود.

۳.اگر شخصی در حال جنابت چند روز روزه بگیرد و نداند که طهارت از جنابت شرط صحت روزه است، روزه هایی که در این چند روز گرفته باطل است و باید انها را قضا نماید.

۴.اگر شخصی در ماه مبارک رمضان با اب نجس غسل کند و بعد از چند روز متوجه شود که ان اب نجس بوده است، روزه های او محکوم به صحت است.

۵.کسی که در شب ماه رمضان وظیفه دارد غسل کند، اگر به دلیل تنگی وقت یا مضر بودن اب و امثال ان نتواند غسل کند، باید تیمم بدل از غسل به جا اورد.

توجه: کسی که وظیفه ی او تیمم است جایز است عمدا خود را در شبهای ماه مبارک رمضان جنب کند به شرط این که بعد از جنب شدن، وقت کافی برای تیمم داشته باشد.

-هرگاه کسی قبل از اذان صبح، غسل جنابت و یا تیمم بدل از ان را انجام دهد روزه ی او صحیح است، هر چند بعد از اذان صبح بدون اختیار از او منی خارج شود.

۶.اگر در حال روزه در خواب جنب شود روزه باطل نمی شود، بنابراین اگر قبل از اذان صبح یا بعد از ان بخوابد و در خواب جنب شده و بعد از اذان بیدار شود، جنابت به روزه ی ان روز او ضرر نمی زند. بلی واجب است که برای نماز غسل کند و می تواند غسل را تا وقت نماز به تاخیر بیندازد.

توجه: اگر روزه دار در روز ماه رمضان و سایر ایام که روزه است در حال خواب جنب شده، پس از بیدار شدن واجب نیست فورا غسل کند.

۷.کسی که در بیداری جنب شده یا پس از جنب شدن در حال خواب، بیدار شده و می داند که اگر به خواب رود، تا پیش از اذان صبح برای غسل بیدار نخواهد شد، جایز نیست قبل از غسل کردن بخوابد، و اگر خوابید و پیش از اذان، غسل نکرد روزه اش باطل است، ولی اگر احتمال می دهد که پیش از اذان صبح برای غسل بیدار خواهد شد و تصمیم بر غسل داشته باشد ولی بیدار نشود روزه اش صحیح است، ولی اگر دوباره خوابید و تا صبح بیدار نشد باید قضای ان روز را به جا اورد.

توجه: هرگاه در شب ماه رمضان قبل از فجر شک کند که محتلم شده یا نه، ولی به شک خود اعتنا نکند و دوباره بخوابد و بعد از اذان صبح بیدار شود و متوجه گردد که قبل از طلوع فجر محتلم شده است، چنانچه بعد از بیداری اول، اثری از احتلام در خود مشاهده نکند بلکه فقط احتمال ان را بدهد و چیزی بر او کشف نشود و تا بعد از اذان بخوابد روزه اش صحیح است، هر چند بعد از ان معلوم شود که احتلام او مربوط به قبل از اذان صبح است، همچنین اگر قبل از اذان صبح متوجه احتلام خود نشود و دوباره بخوابد و بعد از اذان صبح بیدار شود و متوجه گردد که قبل از اذان صبح محتلم شده است روزه اش صحیح است.

۸. زنی که از عادت ماهانه پاک شده و باید غسل کند، و همچنین زنی که از نفاس (خونریزی زایمان) پاک شده و غسل بر او واجب است، اگر غسل را تا اذان صبح روز ماه رمضان تاخیر اندازد روزه اش باطل است.

۹. زن روزه دار اگر در اثنا ی روز خون حیض یا نفاس ببیند روزه اش باطل می شود، اگر چه نزدیک مغرب باشد.

توجه: اگر زنی در حال روزه ی نذری معین حیض شود روزه اش باطل می شود و قضای ان بعد از طهارت واجب است...

قی کردن عمدی

۱.هرگاه روزه دار عمدا قی کند اگر چه به واسطه ی بیماری و مانند ان ناچار به این کار باشد، روزه اش باطل می شود، ولی اگر سهوا یا بی اختیار قی کند اشکال ندارد.

۲.اگر در هنگام اروغ زدن، چیزی در دهانش بیاید باید ان را بیرون بریزد و اگر بی اختیار فرو رود روزه اش صحیح است.

چند نکته در ارتباط با مفطرات روزه
هرگاه روزه دار عمدا و از روی اختیار کاری که روزه را باطل می کند انجام دهد روزه ی او باطل می شود و چنانچه از روی عمد نباشد، مثل این که پایش بلغزد و در اب فرو رود، یا از روی فراموشی غذا بخورد، یا به زور چیزی در گلوی او بریزند روزه اش، باطل نمی شود و تفاوتی هم بین اقسام روزه از واجب، مستحب، ماه رمضان و غیره نیست.

توجه: هرگاه روزه دار خودش بر اثر اکراه دیگری مرتکب مفطری شود (و به عبارت دیگر مجبورش کنند که خودش افطار کند، مثلا به او بگویند اگر غذا نخوری ضرر جانی یا مالی به تو می زنیم و او خودش برای جلوگیری از ضرر، غذا بخورد) روزه اش باطل می شود.

-اگر روزه دار سهوا یکی از کارهایی را بکند که موجب باطل شدن روزه است و سپس به خیال این که روزه اش باطل شده، عمدا بار دیگر یکی از ان کارها را انجام دهد، روزه ی او باطل می شود.

-هرگاه کسی شک کند مفطری انجام داده است یا نه، مثلا غبار غلیظی که وارد دهان شده ان را فروبرده است یا نه، یا ابی که داخل دهان کرده بیرون ریخته یا نه، روزه اش صحیح است.

۸.کفاره ی افطار عمدی روزه ی ماه مبارک رمضان
۱.وجوب کفاره و موارد ان

الف) هرگاه در ماه مبارک رمضان کارهایی که روزه را باطل می کند را از روی عمد و اختیار و بدون عذر شرعی انجام دهد، علاوه بر این که روزه ی او باطل می شود و قضا دارد کفاره نیز بر او واجب است اعم از این که هنگام انجام مفطر، عالم به وجوب کفاره باشد یا نه.

توجه: اگر فردی به خاطر عذری احتمال دهد که روزه ی ماه مبارک رمضان بر او واجب نیست و به همین دلیل روزه نگیرد ولی بعدا معلوم شود که روزه بر او واجب بوده، علاوه بر قضا، کفاره هم بر او واجب است. (صرف احتمال عدم وجوب روزه ی ماه مبارک رمضان برای افطار کافی نیست). بلی اگر افطار به علت ترس از ضرر باشد و ترس هم منشا عقلایی داشته باشد کفاره ندارد، ولی قضا بر او واجب است.

-اگر به سبب بی اطلاعی از حکم شرعی، کاری را انجام دهد که روزه را باطل می کند، مثل این که نمی دانست سر زیر اب کردن روزه را باطل می کند و سر زیر اب کرد، روزه اش باطل است و باید ان را قضا کند، ولی کفاره بر او واجب نیست.

-اگر به جهتی باطل کردن روزه برای او جایز یا واجب شود، مانند این که او را مجبور کنند کاری که روزه را باطل می کند انجام دهد، یا برای نجات جان غریق خود را در اب بیندازد، در این صورت، کفاره بر او واجب نیست، ولی باید قضای ان روز را به جا اورد.

ب) اگر چیزی از اندرون روزه دار به دهان او برگردد، نباید ان را دوباره فرو برد، و اگر عمدا فرو ببرد قضا و کفاره بر او واجب است.

ج) اگر روزه دار به گفته ی کسی که می گوید مغرب شده و اعتماد به گفته ی او نیست، افطار کند و سپس بفهمد که مغرب نبوده، قضا و کفاره بر او واجب می شود.

د) هرگاه روزه دار در ماه رمضان با همسر خود که روزه دار است جماع کند و زن نیز به ان راضی باشد بر هر یک از انان حکم افطار عمدی جاری است و علاوه بر قضا، کفاره هم بر هر دو واجب است.

۲.مقدار کفاره و کیفیت ان
الف) کفـاره ی افطار عمـدی روزه ی ماه مبارک رمضان در شرع اسلام یکی از سه چیز است:

۱.ازاد کردن یک برده.

۲.دو ماه (شصت روز) روزه گرفتن.

۳.شصت فقیر را غذا دادن.

توجه: از ان جایی که در این دوران ظاهرا برده یی وجود ندارد که بتوان ازاد کرد مکلف باید یکی از ان دو کار دیگر را انجام دهد. در مقدار کفاره تفاوتی نیست بین ان که روزه دار، به چیز حلال روزه ی خود را باطل کند یا به چیز حرام، مثل زنا یا استمنا یا خوردن و اشامیدن حرام، گر چه احتیاط مستحب در افطار به چیز حرام ان است که کفاره ی جمع بپردازد یعنی هم یک برده ازاد کند و هم دو ماه روزه بگیرد و هم شصت فقیر را غذا دهد.

-هرگاه هیچ یک از این سه کار ممکن نشود باید به هر تعداد فقیر که قادر است غذا بدهد و احتیاط (واجب) ان است که استغفار نیز بکند و اگر به هیچ وجه قادر به دادن غذا به فقرا نیست فقط کافی است که استغفار کند یعنی با دل و زبان بگوید: (استغفرالله) (از خداوند بخشایش می طلبم).

-کسی که به خاطر عدم توانایی بر روزه و غذا دادن به فقیر، وظیفه اش استغفار است، اگر بعدها تمکن کرد که روزه بگیرد یا به فقرا غذا دهد، لازم نیست این کار را بکند، گر چه موافق احتیاط مستحبی است.

ب) کسی که می خواهد دو ماه کفاره ی روزه ی ماه رمضان را بگیرد باید یک ماه تمام و حداقل یک روز از ماه دوم را پی در پی بگیرد و اگر بقیه ی ماه دوم پی در پی نباشد اشکال ندارد.

ج) زنی که می خواهد شصت روز روزه ی کفاره بگیرد و در اثنای روز به روزهای عادت ماهانه و امثال ان برسد پس از پایان ان روزها می تواند بقیه ی روزه ها را بگیرد و لازم نیست انها را از سر بگیرد.

د) غذا دادن به شصت فقیر را می توان به دو صورت انجام داد

۱.این که با غذای اماده انان را سیر کند.

۲.این که به هر نفر به اندازه ی ۷۵۰ گرم (یک مد) گندم یا ارد یا نان یا برنج یا امثال ان بدهد.

هـ) کسی که برای کفاره ی روزه می خواهد به شصت فقیر غذا دهد (به شرحی که در مساله ی قبل گفتیم) اگر به شصت فقیر دسترسی دارد نمی تواند سهم دو نفر یا بیشتر را به یک نفر بدهد، بلکه لازم است به تمام شصت نفر به اندازه ی سهم هر یک غذا بدهد. البته می تواند به عدد افراد خانواده ی شخص فقیر مقدار سهم انان را به او واگذار کند و او ان را مصرف انان نماید.

توجه: در فقیر، تفاوتی میان بچه و بزرگ و زن و مرد نیست.

۳.احکام کفاره
۱.اگر روزه دار در یک روز بیش از یک بار کاری که روزه را باطل می کند انجام دهد فقط یک کفاره بر او واجب می شود. بلی اگر این کار، امیزش جنسی یا استمنا باشد احتیاط واجب ان است که به عدد دفعات امیزش جنسی یا استمنا کفاره بدهد.

۲.کسی که عمدا روزه ی خود را باطل کرده، اگر پس از ان به سفر برود کفاره از او ساقط نمی شود، بنابراین اگر با حالت جنابت از خواب بیدار شود و علم به جنب بودن خود داشته باشد و قبل از فجر اقدام به غسل یا تیمم نکند و برای فرار از روزه تصمیم بگیرد بعد از طلوع فجر مسافرت کند و این کار را نیز انجام دهد، صرف تصمیم و قصد سفر در شب و رفتن به مسافرت در روز برای سقوط کفاره از او کافی نیست.

۳.کسی که کفاره بر او واجب شده، لازم نیست که ان را فورا بدهد، ولی نباید ان را به قدری تاخیر بیندازد که کوتاهی در ادای واجب شمرده شود.

۴.کفاره ی واجب را اگر چند سال بگذرد و ندهد، چیزی بر ان اضافه نمی شود.

۵.در کفاره ی روزه، بین قضا و کفاره، ترتیب واجب نیست.

۹.کفاره ی افطار قضای ماه رمضان

۱.وجوب کفاره و موارد ان

کسی که قضای روزه ی ماه رمضان را گرفته جایز نیست بعد از ظهر روزه را باطل کند و اگر عمدا چنین کاری را انجام دهد باید کفاره بپردازد.

توجه: کسی که روزه ی قضای ماه رمضان را به جا می اورد می تواند پیش از ظهر روزه را افطار کند، به شرط این که وقت برای قضای روزه تنگ نباشد، اما اگر وقت، تنگ باشد مثلا پنج روز قضا به ذمه دارد و پنج روز هم بیشتر به ماه رمضان باقی نمانده افطار پیش از ظهر (همچون افطار بعد از ظهر) برای او به احتیاط (واجب) جایز نیست، هر چند اگر افطار کند کفاره ندارد.

-اگرکسی برای گرفتن روزه ی قضای ماه رمضان اجیر شود و بعد از زوال افطار کند کفاره بر او واجب نیست.

۲. مقدار کفاره

کفاره ی افطار قضای ماه رمضان عبارت است از غذا دادن به ده فقیر و اگر نمی تواند واجب است سه روز روزه بنابر اتیاط واجب پی در پی بگیرد.

۱۰.کفاره ی تاخیر
۱.وجوب کفاره و مورد ان

کسی که روزه ی ماه رمضان را به واسطه ی عذری نگیرد و تا رمضان اینده هم به خاطر سهل انگاری و بدون عذر قضای ان را به جا نیاورد باید بعدا روزه را قضا کند و برای هر روز کفاره ی تاخیر بدهد، اما اگر قضای روزه ی ماه رمضان را به علت استمرار عذری که مانع روزه گرفتن است، مانند مسافرت تا ماه رمضان سال اینده به تاخیر اندازد قضای روزه هایی که از او فوت شده کافی است و واجب نیست کفاره بدهد، هر چند احتیاط (مستحب) در جمع بین قضا و کفاره است. ناگفته نماند در خصوص بیماری، توضیحی وجود دارد که خواهد امد.

توجه: کفاره ی تاخیر قضای روزه تا ماه رمضان سال بعد، بر اثر جهل به وجوب ان ساقط نمی شود، بنابراین اگر شخصی به خاطر جهل به وجوب قضای روزه تا قبل از ماه رمضان سال اینده قضای روزه هایش را به تاخیر اندازد باید برای هر روز کفاره ی تاخیر بدهد.

-کفاره ی تاخیر قضای روزه ی ماه رمضان- هر چند به مدت چند سال هم به تاخیر افتاده باشد- یک بار واجب است و با گذشت سالها متعدد نمی شود، بنابراین اگر قضای روزه ی ماه رمضان را چند سال به تاخیر اندازد باید قضا را به جا اورد و برای هر روز یک کفاره ی تاخیر بدهد.

۲.مقدار کفاره

کفاره ی تاخیر عبارت است از یک مد طعام که بایستی به فقیر داده شود.

توجه: کسی که باید برای هر روز یک مد طعام بدهد می تواند کفاره ی چند روز را به یک فقیر بدهد.

۱۱.موارد فدیه

۱.موارد فدیه

۱.مرد و زن پیر که روزه گرفتن برای انها مشقت دارد.

۲.کسی که مبتلا به بیماری استسقا است یعنی زیاد تشنه می شود و روزه برای او مشقت دارد.

۳.زن باردار که وضع حمل او نزدیک است و روزه برای حملش ضرر دارد.

۴.زن شیرده که شیر او کم است و روزه برای بچه یی که شیر می دهد ضرر دارد.

۵.فرد بیمار که روزه برای او ضرر دارد و بیماری او تا ماه رمضان سال بعد ادامه پیدا کند.

۱.زن بارداری که خوف از ضرر روزه بر جنین خود دارد و خوف وی هم دارای منشاء عقلایی باشد، باید روزه اش را افطار کند و برای هر روزی فدیه بدهد و قضای روزه را هم بعدا به جا اورد.

۲.زن شیر دهی که به دلیل کم یا خشک شدن شیرش بر اثر روزه، خوف ضرر برطفل خود دارد باید روزه اش را افطار کند و برای هر روزی فدیه بدهد و قضای روزه را هم بعدا به جا اورد.

۳.بیماری که به واسطه ی بیماری، روزه ی ماه رمضان را نگرفته و بیماریش تا ماه رمضان سال بعد ادامه پیدا کرده است، قضای روزه هایی را که نگرفته واجب نیست، فقط باید برای هر روزی فدیه بپردازد.

توجه: زنی که به علت بیماری از روزه گرفتن معذور است و به جهت ادامه ی بیماری قادر بر قضا کردن انها تا ماه رمضان سال اینده هم نیست فدیه بر خود او واجب است و چیزی بر عهده ی شوهرش نیست.

-زنی که در دو سال متوالی به دلیل عذر شرعی، روزه ی ماه رمضان را نگرفته، اگر عذر او در خوردن روزه، خوف از ضرر روزه بر جنین یا کودکش بوده باید علاوه بر قضا، برای هر روزی فدیه هم بپردازد و چنانچه قضا را بعد از رمضان، تا ماه رمضان سال بعد بدون عذر شرعی به تاخیر انداخته علاوه بر قضا و فدیه، کفاره ی تاخیر هم بر او واجب است و اگر روزه برای خودش ضرر داشته و به جهت ضرر داشتن قادر بر قضای روزه تا ماه رمضان سال بعد نبوده، فقط باید برای هر روزی فدیه بپردازد.

۲.مقدار فدیه

مقدار فدیه همان مقدار کفاره ی تاخیر است یعنی یک مد طعام که بایستی به فقیر داده شود.

یک نکته در ارتباط با کفاره
اگر نذر کند که روز معینی را روزه بگیرد، چنانچه در ان روز عمدا روزه نگیرد یا روزه اش را باطل کند باید کفاره بدهد.

توجه: کفاره ی نذر همان کفاره ی قسم است که در جای خود گفته خواهد شد.

۱۲.جاهایی که قضا واجب است ولی کفاره واجب نیست
۱.کسی که در روز ماه رمضان نیت روزه نمی کند، یا از روی ریا روزه می گیرد ولی هیچیک از کارهایی را که موجب باطل شدن روزه است انجام نمی دهد قضای ان روز بر او واجب است، ولی کفاره واجب نیست.

۲.کسی که در ماه رمضان غسل جنابت را فراموش کرده و با حال جنابت یک یا چند روز، روزه بگیرد قضای ان روزها بر او واجب است.

۳.اگر در سحر ماه رمضان بدون این که تحقیق کند صبح شده یا نه، کاری که روزه را باطل می کند انجام دهد، سپس معلوم شود که در ان هنگام صبح شده بوده است، باید قضای ان روز را بگیرد، ولی اگر تحقیق کند و بداند که صبح نشده و چیزی بخورد، و بعد معلوم شود که صبح بوده است قضای ان روز بر او واجب نیست.

۴.اگر در روز ماه رمضان به خاطر تاریکی هوا یقین کند که مغرب شده یا کسانی که خبر انها شرعا حجت است بگویند مغرب شده، و افطار کند سپس معلوم شود که هنوز در ان هنگام مغرب نبوده است باید قضای ان روز را به جا اورد.

۵.اگر بر اثر ابر گمان کند که مغرب شده و افطار کند، بعد معلوم شود که مغرب نبوده است، قضای ان روز بر او واجب نیست.

۶.در سحر ماه رمضان تا وقتی یقین به طلوع فجر نکرده است می تواند کارهایی را که موجب باطل شدن روزه است انجام دهد، ولی اگر بعدا معلوم شد که در ان هنگام صبح شده بوده است حکم ان در مساله ی(۳) گفته شد.

۷.در روز ماه رمضان تا وقتی یقین به فرارسیدن مغرب نکرده باشد نمی تواند افطار کند، و اگر با یقین به مغرب افطار کرد و بعد معلوم شد که مغرب نشده بوده است حکم ان در مساله ی (۴ و ۵) گفته شد.

۸.اگر روزه دار در هنگام وضو که مستحب است قدری اب در دهان بگرداند و مضمضه کند، این کار را کرد و اب بی اختیار فرو داده شد روزه اش صحیح است و قضا بر او واجب نیست، ولی اگر این کار را نه برای وضو بلکه برای خنک شدن و امثال ان انجام داد و اب بی اختیار به حلق او فرو رفت، باید قضای ان روز را به جا اورد.

۱۳.احکام قضای روزه
۱.کسی که یک یا چند روز بی هوش و در حال اغما بوده و روزه ی واجب از او فوت شده، لازم نیست قضای روزه ان روزها را به جا اورد.

۲.کسی که به خاطر مستی، روزه از او فوت شده، مانند این که بر اثر مستی نیت روزه نکرده هر چند همه روز را امساک کرده باشد، قضای روزه یی که از او فوت شده واجب است.

۳.کسی که نیت روزه کرده ولی سپس مست شده و همه یا بخشی از روز را با حال مستی گذرانیده بنا به احتیاط (واجب) باید روزه ی ان روز را قضا کند، مخصوصا در مستی های شدید که موجب زایل شدن عقل است.

توجه: در این مساله و مساله ی قبل فرقی نیست میان این که صرف ماده ی سکراور برای او حرام باشد یا به خاطر بیماری یا بی اطلاعی از موضوع، حلال بوده باشد.

۴.زن باید ایامی را که به خاطر عادت ماهیانه و یا زایمان روزه نگرفته پس از ماه رمضان قضا کند.

۵.کسی که چند روز از ماه رمضان را به خاطر عذری روزه نگرفته، و تعداد ان روزها را نمی داند، مثلا نمی داند که ایا در روز بیست و پنجم ماه رمضان به سفر رفته تا روزه هایی که از او فوت شده مثلا شش روز باشد یا در روز بیست و ششم رفته که پنج روز باشد می تواند مقدار کمتر را قضا کند و اما در صورتی که هنگام شروع عذر (مثلا سفر) را می داند، مثلا می داند که در روز پنجم ماه به سفر رفته ولی نمی داند که در شب دهم برگشته تا پنج روز فوت شده باشد یا شب یازدهم برگشته تا شش روز فوت شده باشد، در این صورت احتیاط (واجب) ان است که مقدار بیشتر را قضا کند.

۶.اگر از چند ماه رمضان روزه ی قضا داشته باشد، قضای هر کدام را که اول بگیرد مانع ندارد، ولی اگر وقت قضای اخرین ماه رمضان تنگ باشد، مثلا پنج روز از رمضان اخر قضا داشته باشد و پنج روز هم به ماه رمضان مانده باشد، در این صورت احتیاط (واجب) ان است که قضای رمضان اخر را بگیرد.

۷.کسی که روزه ی قضای ماه رمضان را به جا می اورد می تواند به پیش از ظهر روزه را افطار کند به شرط این که وقت برای قضای روزه، تنگ نباشد، ولی بعد ازظهر جایز نیست. ۸. هرگاه به واسطه ی بیماری، روزه ی ماه رمضان را نگیرد و بیماری او تا ماه رمضان سال بعد طولانی شود قضای روزه هایی را که نگرفته واجب نیست، ولی اگر به واسطه ی عذر دیگری (مثلا به خاطر مسافرت) روزه نگرفته باشد و عذر او تا رمضان بعد باقی بماند واجب است روزه هایی را که نگرفته بعد از ماه رمضان قضا کند، همچنین اگر ترک روزه به خاطر بیماری بوده، بعد بیماری رفع شده و عذر دیگری مانند مسافرت پیش امده است.

یک نکته در ارتباط با قضای روزه
ناتوانی از گرفتن روزه و قضای ان به صرف ضعف و عدم قدرت موجب سقوط قضای روزه نمی شود، بنابراین دختری که به سن تکلیف رسیده، ولی به علت ضعف جسمانی، توانایی روزه گرفتن ندارد و تا ماه رمضان اینده هم نمی تواند قضای ان را به جا اورد واجب است روزه هایی که از او فوت شده را قضا کند، همچنین فردی که چند سال روزه نگرفته و فعلا توبه کرده و به سوی خدا بازگشته و تصمیم بر جبران انها دارد، واجب است تمام روزه های فوت شده را قضا کند و چنانچه نتواند، قضای روزه ها از او ساقط نمی شود و بر عهده اش می ماند.

۱۴.احکام روزه ی قضای پدر و مادر
۱.اگر پدر و نیز بنا به احتیاط واجب، مادر روزه های خود را به خاطر عذری غیر از سفر به جا نیاورده و با این که می توانسته ان را قضا کند، قضا نیز نکرده است بر پسر بزرگتر انان واجب است که پس از مرگ انان، خودش یا به وسیله ی اجیر قضای ان روزه را به جا بیاورد، و اما انچه به خاطر سفر به جا نیاورده اند واجب است حتی در صورتی که فرصت و امکان قضا را هم نیافته اند، ان را قضا کند.

۲.روزه هایی را که پدر یا مادر عمدا به جا نیاورده اند بنا بر احتیاط (واجب) باید به وسیله ی پسر بزرگتر – شخصا یا با گرفتن اجیر– قضا شود.

۳.در نماز و روزه قضای پدر و مادر، ترجیحی بین نماز و روزه نیست و هر یک را می توان بر دیگری مقدم داشت.

۱۵.احکام روزه ی مسافر
۱.کسی که در ماه رمضان مسافرت می کند در هر مورد که نماز را باید شکسته بخواند نباید روزه بگیرد، و در هر مورد که باید نماز چهار رکعتی (تمام) بخواند، مانند مسافری که ده روز در یک محل قصد ماندن می کند یا این که مسافرت شغل اوست واجب است روزه را نیز به جا بیاورد.(مگر در مواردی که استثنا شده است).

۲.هرگاه روزه دار بعد از ظهر مسافرت نماید باید روزه ی خود را تمام کند، اما اگر پیش از ظهر مسافرت نماید روزه اش باطل است، ولی قبل از ان که به حد ترخص برسد نمی تواند روزه را افطار کند و اگر پیش از ان افطار کند بنابر احتیاط کفاره ی (افطار عمدی روزه ی ماه رمضان) بر او واجب است. البته اگر از حکم مساله غافل بوده کفاره ندارد.

۳.هرگاه مسافر پیش از ظهر وارد وطن شود یا به جایی برسد که قصد ده روز توقف دارد، چنانچه کاری که روزه را باطل می کند انجام نداده باشد باید روزه بگیرد و اگر انجام داده باید بعدا قضا کند، ولی اگر بعد از ظهر وارد شود نمی تواند روزه بگیرد.

۴.مسافرت در ماه رمضان هر چند برای فرار از روزه باشد جایز است. البته بهتر است به سفر نرود مگر این که سفر برای کار نیکو یا لازمی باشد.

یک نکته در ارتباط با روزه ی مسافر

مسافری که تصمیم به اعتکاف در مسجد الحرام دارد اگر قصد اقامت ده روز در مکه ی مکرمه نماید و یا نذر کرده باشد که در سفر روزه بگیرد بر او واجب است بعد از این که دو روز روزه گرفت، اعتکاف خود را با روزه ی روز سوم کامل کند، ولی اگر قصد اقامت و یا نذر روزه در سفر نکرده باشد، روزه ی او در سفر صحیح نیست و با عدم صحت روزه، اعتکاف هم صحیح نیست.

۱۶.راه های ثابت شدن اول ماه
۱.رویت شخص مکلف.

۲.شهادت دو فرد عادل.

۳.شهرتی که مفید علم باشد.

۴.گذشت سی روز.

۵.حکم حاکم.

۱.رویت هلال برای اثبات حلول ماه قمری از شبی که پس از رویت است کفایت میکند.

توجه: رویت با وسیله، فرقی با رویت به طریق عادی ندارد و معتبر است. ملاک ان است که عنوان رویت محفوظ باشد، پس رویت با چشم و با عینک و با تلسکوپ محکوم به حکم واحدند. بلی رویت تصویر هلال از طریق انعکاس به رایانه که در ان صدق عنوان رویت معلوم نیست محل اشکال است.

-استهلال (دیدن هلال) فی نفسه واجب شرعی نیست.

-صرف کوچکی و پایین بودن هلال یا بزرگی و بالا بودن و یا پهن یا باریک بودن ان و مانند ان، دلیل شرعی شب اول یا دوم بودن نیست، ولی اگر مکلف از ان علم به چیزی پیدا کند باید به مقتضای علم خود در این زمینه عمل نماید.

-اول ماه به وسیله ی تقویمها و محاسبات علمی منجمین ثابت نمی شود مگر این که از گفته ی انها یقین حاصل شود.

۲.اگر در شهری اول ماه ثابت شود برای شهرهای دیگر در افق با هم متحد هستند کفایت میکند.

توجه: منظور از اتحاد افق، شهرهایی است که از جهت احتمال رویت و عدم احتمال رویت هلال یکسان باشند.

۳.تا حاکم حکم به رویت هلال نکند، صرف ثبوت هلال نزد او، برای تبعیت دیگران از وی کافی نیست، مگر ان که اطمینان به ثبوت هلال حاصل نمایند.

توجه: اگر شخصی هلال ماه را ببیند و بداند که رویت هلال برای حاکم شرع شهر او به هر علتی ممکن نیست، واجب نیست رویت هلال را به حاکم اطلاع دهد مگر ان که ترک ان مفسده داشته باشد.

-اگر حاکم حکم نماید که فردا عید است و این حکم، شامل همه ی کشور باشد حکم او شرعا برای همه ی شهرها معتبر است.

-در تبعیت از اعلام رویت هلال توسط یک حکومت، اسلامی بودن ان حکومت شرط نیست، بلکه ملاک در این مورد، حصول اطمینان به رویت در منطقه یی است که نسبت به مکلف کافی محسوب می شود.

-اگر هلال ماه در شهری دیده نشود ولی تلویزیون و رادیو از حلول ان خبر دهند، در صورتی که مفید اطمینان به ثبوت هلال گردد یا صدور حکم به هلال از طرف ولی فقیه باشد کافی است و نیازی به تحقیق نیست.

۴.اگر اول ماه از طریق رویت هلال حتی در افق شهرهای مجاوری که یک افق دارند و یا از طریق شهادت دو فرد عادل و یا از طریق حکم حاکم ثابت نشود باید احتیاط کرد تا اول ماه ثابت شود.

۵.اگر اول ماه رمضان ثابت نشود روزه واجب نیست، ولی اگر بعدا ثابت شود که ان روزی را که روزه نگرفته اول ماه بوده باید ان را قضا کند.

۶. روزی که انسان شک دارد اخر رمضان است یا اول شوال باید روزه بگیرد، اما اگر در اثنا ی روز ثابت شود که اول شوال است باید افطار کند، هر چند نزدیک مغرب باشد.

۱۷.مسایل متفرقه ی روزه
۱.در جایی که بیشتر مردم در شبهای ماه مبارک رمضان برای قرایت قران و خواندن دعا و شرکت در مراسم دینی و امثال ان بیدار هستند، پخش برنامه های خاص سحرهای این ماه از بلندگوی مسجد جهت شنیدن همگان اشکال ندارد، ولی اگر سبب اذیت همسایگان مسجد شود جایز نیست.

۲.قرایت دعاهای مخصوص ماه رمضان که به صورت دعای روز اول و روز دوم تا اخر ماه وارد شده است، اگر به قصد ثواب و مطلوبیت باشد اشکال ندارد.

۳.هرگاه کسی روزه ی مستحبی بگیرد واجب نیست ان را به اخر برساند و هر موقع بخواهد می تواند روزه ی خود را بخورد، بلکه اگر برادر مومنی او را به غذا دعوت کند مستحب است دعوت او را قبول کرده در اثنای روز افطار نماید. خوردن غذا به دعوت برادر مومن هر چند روزه را باطل می کند ولی او را از اجر و ثواب روزه محروم نمی سازد.

۵.اگر روزه داری هنگام غروب در سرزمینی افطار کرده باشد و سپس به جایی مسافرت کند که خورشید در ان هنوز غروب نکرده است روزه ی او صحیح است و تناول مفطرات در ان مکان قبل از غروب خورشید با فرض این که در وقت غروب در سرزمین خود افطار کرده برای او جایز است.

۶.اگر شخصی از اول ماه رمضان تا بیست و هفتم ان در وطن خود روزه بگیرد و در صبح روز بیست و هشتم به مکانی مسافرت کند و در روز بیست و نهم به انجا برسد و متوجه شود که در انجا عید اعلام شده است در صورتی که اعلان عید در روز بیست و نهم در ان مکان، به نحو شرعی و صحیح باشد قضای ان روز بر او واجب نیست، ولی این کشف می کند که یک روز روزه در اول ماه از او فوت شده، لذا واجب است قضای روزه یی را که یقین به فوت ان دارد را به جا اورد.

 

 منبع : رساله اموزشی 

مطالب مرتبط

تگ‌ها

مطالب پربیننده

پربیننده
آخرین مطالب

عضویت در خبرنامه