کتاب «اندیشه های سیاسی اجتماعی در مصر در دوران جدید» نوشته علی اکبر علیخانی را انتشارات دانشگاه تهران چاپ و روانه بازار نشر کرد؛ کتابی که به اندیشه سیاسی اندیشمندان در مصر پرداخته است.

علی اکبر علیخانی استاد دانشگاه تهران و نویسنده کتاب اندیشه‌های سیاسی اجتماعی در مصر در دوران جدید در مقدمه آن بیان می کند که این اثر به اندیشه سیاسی آن دسته از اندیشمندان در مصر پرداخته که دوره مدرن یا جدید را درک کرده‌اند. این دوره، زمانی است که مصریان به‌طور جدی با پدیده‌ای و سپس مساله ای به نام اروپا یا غرب و به‌ تعبیر دقیق‌تر تمدن غرب و مدرنیته، به صورت ذهنی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی درگیر می‌شوند.

بنابر آنچه در مقدمه کتاب آمده، این مواجهه و درگیری اولیه را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف سیاسی اجتماعی در جهان اسلام عموما و در مصر به‌خصوص محسوب کرد که دوره ی به خود آمدن از «رخوت تمدنی» چند صد ساله با نشتر دردناک غرب و درگیریِ ذهنی و فرهنگی با تمدن غرب و دنیای جدید بود. این نقطه عطف را می‌توان حمله ناپلئون به مصر به سال ۱۷۹۸میلادی دانست اگرچه شاید بتوان با تسامح آن را تا انعقاد قرارداد پاساروویتز به سال ۱۷۱۸میلادی میان امپراتوری عثمانی و اتریش نیز به عقب برد. اندیشه‌های سیاسی اجتماعی که در جلد نخست این مجموعه کار شده، تقریبا از همین دوره‌ها یعنی از اوایل سده ۱۹ حدودا از سال ۱۸۰۰میلادی ۱۱۸۰ آغاز می‌شود.

جلد اول اندیشه های سیاسی اجتماعیِ ۳۵ متفکر مصری از رفاعه طهطاوی (۱۱۸۰-۱۲۵۲ ش/ ۱۸۰۱-۱۸۷۳م/ ۱۲۱۶-۱۲۹۰ق) تا مصطفی محمود( ۱۳۰۰-۱۳۸۸ش/ ۱۹۲۱-۲۰۰۹م/ ۱۳۳۹-۱۴۳۰ق) را بررسی و تحلیل کرده است. اگرچه مباحث به اندیشه‌های سیاسی اجتماعی به‌صورت متفکرمحور می‌پردازد اما می‌تواند سیر تحولات سیاسی اجتماعی و مسایل جامعه مصر را در طول بیش از یک سده نشان دهد.

این اثر از یک جهت با تمام آثاری که تا کنون در حوزه اندیشه سیاسی منتشر شده متفاوت است و آن طراحی و تعبیه شناسنامه فکری برای هر متفکر است. منطق این شناسنامه فکری در  بحث مبسوطی در ابتدای کتاب با عنوان «به مثابه روش؛ الگوهای دسته بندیِ اندیشه های سیاسی اجتماعی» بیان شده است. در این بحث و جدول ها و نمودارهای مربوطه، الگوهای متعدد دسته بندیِ اندیشه های سیاسی اجتماعی ذکر شده و الگوی جدیدی با عنوان «الگوی خوشه ای» ارایه شده است که شناسنامه فکریِ هر متفکر بر اساس همین الگو بیان شده و جایگاه آن متفکر را در جغرافیای معرفتیِ زمان خود نشان می‌دهد.

ویژگی مهم این اثر

ویژگی مهم دیگر کتاب این است که نویسنده در پایان کتاب و در بحثی با عنوان: «به‌مثابه نتیجه؛ «بَدَویت سیاسی» و اندیشه‌های سیاسی اجتماعی»، به تحلیل ویژگی های اندیشه های سیاسی در ایران و جهان اسلام، کار ویژه این اندیشه ها، علل ناکارآمدی آنها و عدم تأثیرگذاریِ آنها در سیاست عملی و بهبود وضعیت این کشورها می پردازد.

نگارنده در مقدمه تصریح کرده که مجموعه ۲ جلدیِ اندیشه سیاسی اجتماعی در مصر که هم اکنون جلد نخست آن منتشر شده در قالب یک درس ۲ واحدی حدود ۱۰ سال در رشته مطالعات مصر در دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران تدریس شده است. او ابراز امیدواری کرده که تحقیق، تکمیل و انتشار این اثر، برای دانشجویان، پژوهشگران و همه علاقه‌مندان مفید باشد و راه پژوهش‌های عمیق‌تر را برای آنان باز کند.

جلد اول کتاب «اندیشه های سیاسی اجتماعی در مصر در دوران جدید» در ۸۶۲ صفحه به وسیله مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران منتشر شد.