حضور دونالد ترامپ، رییس‌جمهور ایالات متحده امریکا در کاخ سفید، عربستان سعودی را به این باور رسانده بود که می‌تواند با اتکا به امریکا، تمام کشورهای منطقه را مطیع خود کند. حاکمان سعودی این دوره را، دوران شکوفایی سیاست خارجی و داخلی خود دانستند.

روزنامه اعتماد ۱۷ دی یادداشتی را به قلم نصرت‌الله تاجیک منتشر کرد که در گزیده ای از آن آمده است: حاکمان عربستان سعودی تصور می‌کردند که از این طریق می‌توانند سلطه خود را بر همه کشورهای منطقه حاکم کنند. بحران میان عربستان و قطر زمانی آغاز شد که دونالد ترامپ تازه کار خود را در کاخ سفید آغاز کرده و با مسائل جاری در منطقه آشنایی چندانی نداشت. برهمین اساس بود که در ابتدای شکل‌گیری این بحران، قطر را کشوری ذره‌ای در حاشیه خلیج‌فارس تصور کرده و دست‌کم گرفت اما بعدها متوجه شد که این کشور میزبان یکی از بزرگ‌ترین پایگاه‌های امریکا است؛ لذا رفتار اولیه خود را اصلاح کرد. عربستان سعودی نیز با اتکا به همین عدم آشنایی ترامپ به مسائل منطقه، تصور می‌کرد که می‌تواند با بستن مرزهای زمینی و هوایی خود به روی قطر، سیاست‌های خود را به دوحه تحمیل کند. اما قطر، کشوری است که توانسته با استفاده از قدرت نرم خود، بازیگر قابل توجهی در معادلات منطقه‌ای باشد و البته باید توجه داشت که در آن مقطع زمانی، کمک سایر کشورها از جمله ایران و ترکیه هم به داد دوحه رسید.

در نتیجه سیاست عربستان سعودی در این زمینه با شکست مواجه شد و امروز محمد بن سلمان با توجه به پایان دوره ریاست‌جمهوری ترامپ به دنبال به اصطلاح صفر کردن تنش‌های خود با دوحه است تا از فشار احتمالی تیم جو بایدن بر ریاض به واسطه این بحران بکاهد. البته تنش‌زدایی از رابطه با قطر را باید گام نخست دانست و پیش‌بینی می‌شود که در گام بعد با توجه به فشار امریکای بایدن و افکار عمومی، اندک اندک ترتیباتی را هم درباره یمن بپذیرند. این مساله بیشتر به شکست سیاست‌های سلطه‌جویانه عربستان بر همسایگانش بازمی‌گردد.

در حالی که برخی از ناظران ایران را بازنده آشتی عربستان و قطر می‌دانند اما باید بستر و زمینه مسائل را از هم تفکیک کرد. اگر عامل ایران را از روابط بین‌العربی‌برداریم، اعراب حاشیه جنوبی خلیج فارس بین خود مشکلات فراوانی دارند. فعلا تنها یک جنبه از این مشکلات میان آنها در حال حل و فصل است و مسائل دیگری اعم از سیاسی تا فرهنگی و حتی ادعاهای سرزمینی وجود دارد. نوع رابطه ایران با قطر به رفتار دو کشور مستقل از عامل عربستان سعودی بستگی دارد. از سوی دیگر نباید انتظار معجزه در رابطه عربستان قطر با این دیدار را داشت و همزمان هم باید تاکید کنم که این دیدار منجر به تحول کلان منطقه‌ای نخواهد شد.