مقالات اقتصادی
بازارهای جهانی فرش دستباف چگونه از دست رفت؟
![بازارهای جهانی فرش دستباف چگونه از دست رفت؟ بازارهای جهانی فرش دستباف چگونه از دست رفت؟](/storage/cache/600-337-0-width-ede1d977491866c6f99836090f89884f.jpg)
برخی سیاستها و رخدادهای داخلی و خارجی، عرصه را برای صادرات فرش دستباف ایران تنگ و تجارت این کالای نفیس را تحت تاثیر قرار داده؛ «افزایش رقبای جهانی فرش»، «کپیبرداری از طرحهای فرش ایران» و «تحریمهای همهجانبه آمریکا» از جمله عوامل خارجی موثر در افول صادرات فرش ایران است.
برخی سیاستها و رخدادهای داخلی و خارجی، عرصه را برای صادرات فرش دستباف ایران تنگ و تجارت این کالای نفیس را تحت تاثیر قرار داده؛ «افزایش رقبای جهانی فرش»، «کپیبرداری از طرحهای فرش ایران» و «تحریمهای همهجانبه آمریکا» از جمله عوامل خارجی موثر در افول صادرات فرش ایران است.
به اعتقاد بسیاری از متخصصان و دست اندرکاران فرش، فرش دستباف ایرانی با وجود رقبای فراوان از بهترین و زیباترین فرشهای دستباف جهان است که نقش و نگارهای زیبای آن به دست هنرمندان توانای کشور گره زده میشود.
صنعت تولید فرش دستباف در ایران برای ۲ میلیون نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده و بیش از ۱۹۱ هزار نفر هم در مشاغل و صنایع وابسته به آن مشغول هستند.
براساس آمارها اکنون صنعت تولید فرش دستباف در ایران برای ۲ میلیون نفر اشتغال ایجاد کرده و بیش از ۱۹۱ هزار نفر نیز در مشاغل و صنایع وابسته به آن همچون مرمت کار یا رفوکار، رنگ کار، نساج، رنگریز و دیگر رشتههای مرتبط با آن مشغول فعالیت هستند و اگر خانواده دستاندرکاران فرش دستباف را نیز به صورت میانگین چهار نفر در نظر بگیریم، باید گفت که معادل ۱۰ درصد جمعیت ایران به نوعی درگیر امور مربوط به فرش دستباف هستند.
اکنون دیگر صادرات فرش ایران شرایط مطلوبی ندارد و در سه دهه اخیر از لحاظ ارزشی و حجمی روند نزولی شدیدی پیدا کرده و به روایت آمار، زمانی ایران ۸۰ درصد سهم صادرات فرش دستباف جهان را در اختیار داشت اما اکنون کمتر از ۱۰ درصد از بازار کل دنیا را در اختیار دارد.
افزایش رقبای جهانی بازار فرش
یکی از دلایل اصلی کاهش صادرات فرش دستباف ایران در بُعد جهانی، وجود مشتریان خاص و ظهور رقبایی مانند هند، پاکستان، افغانستان، چین، نپال و ترکیه است که در چند سال اخیر در پرتو سایر عوامل از جمله تحریمهای آمریکا علیه ایران و مهاجرت طراحان فرش ایرانی، گوی سبقت را در عرصه رقابت ربودهاند.
«احد عظیمزاده» رئیس اتحادیه فرش تبریز در این خصوص میگوید: رقبای ما بیش از ۱۰۰ سال سابقه فعالیت در این زمینه را ندارند در حالی که قدمت فرش دستباف ایران به بیش از سه هزار سال میرسد.
«علی بادام برجاه» از صادرکنندگان فرش دستباف نیز با بیان اینکه سهم ایران از صادرات بازار جهانی ۶.۱ میلیارد دلار بوده، میگوید: تا پیش از تحریمها ایران حدود ۸۰ درصد سهم بازار فرش جهان را به خود اختصاص داده بود در حالی که با افت صادرات، این رقم اکنون به ۱۰ درصد رسیده است.
وی اضافه میکند: مدتهاست به دلایلی از جمله تحریمها، نبود امنیت شغلی قالیبافان، تغییر فرهنگ و سلیقه کشورهای متقاضی و وجود رقبایی با تخصص پایینتر که توانستهاند بازارهای از دست رفته ما را تصاحب کنند، شاهد افول صادرات فرش دستباف ایران هستیم.
کپیبرداری برخی رقبا از طرحهای فرش ایرانی
به گفته عظیمزاده، یکی دیگر از موضوعهایی که موجب کاهش سهم تجارت فرش ایرانی در بازارهای جهان شده، غفلت و بیتوجهی نسبت به ثبت طرحهای اختصاصی فرش ایرانی است که در نتیجه آن، رقبا با کپیبرداری، این طرحها را در جهان به نام خود تولید و عرضه میکنند. آن هم در حالی که کیفیت فرش دستباف ایرانی قابل مقایسه با هیچ فرشی نیست و فرش، نماد هنر و فرهنگ ایرانی است.
رئیس مرکز ملی فرش ایران نیز میگوید: فرش باید شناسنامه داشته باشد تا هر فردی نتواند فرش کشورهای دیگر را به اسم فرش ایرانی صادر کند.
«فرحناز رافع» میافزاید: یکی از کارهایی که در مرکز ملی فرش ایران انجام شده، حذف امضای طلایی برای فرش ابریشم است زیرا در گذشته هر فرش بیکیفیتی میتوانست امضای طلایی فرش ابریشم را دریافت کند.
رفع تحریمها و رونق صادرات
تحریمهای همهجانبه اعمال شده بعد از پیروزی انقلاب اسلامی علیه ایران بویژه تشدید فشارهای اقتصادی از دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ، بر صادرات و واردات ایران به خصوص صادرات فرش دستباف تاثیر گذاشته است.
در همین ارتباط مقامهای آمریکایی با آگاهی از اینکه فرش دستباف، زعفران و پسته منبع مولد، اشتغال و درآمدزایی بسیار مهمی برای ایران است، با اعمال تحریمهای همهجانبه، بازار جهانی فرش را برای صادرات آن با مشکل جدی مواجه کردند.
عظیمزاده در این باره میگوید: در صورتی که تحریمها برداشته شود، صادرات فرش ایران رونق میگیرد و بازارهای جهانی از دست رفته از جمله عربستان سعودی و آمریکا که ۸۰ درصد خریدار فرشهای بزرگ ایرانی بودند، دوباره احیا خواهد شد.وی این را هم اضافه میکند که همهگیری کرونا در ۲ سال اخیر بسیاری از مشاغل را تحت تاثیر قرار داد و باعث کاهش صادرات فرش شد بهطوری که بسیاری از نمایشگاههای فرش در جهان به دلیل قرنطینههای آن زمان، تعطیل شد؛ البته امید میرود با پایان این همهگیری صادرات فرش دستباف نیز رونق گیرد.
بادامبرجاه نیز با بیان اینکه ۱۰ تا ۱۵ درصد علت افت صادرات فرش دستباف ایران به دلیل تحریمهاست، میگوید: در صورت برداشته شدن آن رونق بیشتری به بازار فرش کشور باز میگردد.
رافع هم با یادآوری تحریمهای اعمال شده علیه ایران در چند دهه اخیر میگوید: صادرات فرش در گذشته و پیش از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران در اختیار برخی افراد خاص بود، اکنون نیز آنها میخواهند با آوردن کشورهای دیگر در بازار فرش دستباف جهان، ایران را از پا درآورند.
عوامل داخلی افول صادرات فرش از نگاه فعالان این حوزه
برخی فعالان صنعت فرش دستباف کشور نیز در ارتباط با دلایل افول صادرات فرش دستباف ایران معتقدند، علاوه بر عوامل خارجی تاثیرگذار در کاهش صادرات فرش، برخی سیاستگذاریها و قوانین داخلی نیز در این مساله اثرگذار بوده، قوانینی که نیاز به اصلاح و بازنگری دارند.
برخی فعالان صنعت فرش دستباف کشور درباره دلایل افول صادرات فرش دستباف ایران معتقدند، علاوه بر عوامل خارجی تاثیرگذار در کاهش صادرات فرش، برخی سیاستگذاریها و قوانین داخلی نیز در این مساله اثرگذار بوده استبه گفته این صاحبنظران فرش دستباف، برای رونق بازار جهانی این کالای نفیس و با ارزش، لازم است قوانین و برنامهریزیهای جدیدی از سوی دستگاههای دولتی و دستاندرکاران مرتبط با فرش و صادرات آن پیشبینی شود.
از جمله عوامل داخلی افول صادرات فرش به بازارهای جهانی از نگاه فعالان صنعت فرش، میتوان به «نبودن سیاستهای حمایتی از بافندگان و تاجران فرش»، «سیاستهای نادرست اجرایی و نظارتی حاکم در تولید و صادرات فرش»، «مهاجرت طراحان و موانع قانونی خدمات پس از فروش فرش» و «بازار داغ فروش فرشهای قاچاق ایرانی» اشاره کرد.
نبودن سیاستهای حمایتی از بافندگان و تاجران فرش
به گفته فعالان حوزه فرش، حمایت از صادرکنندگان و بافندگان در اموری مانند بیمه، تامین مواد اولیه و فراهم کردن زمینه شرکت آنها در نمایشگاههای بینالمللی نقش موثری در تشویق بازرگانان و توسعه تجارت فرش ایران دارد.
رئیس اتحادیه فرش تبریز در این ارتباط میگوید: در صورت حمایت از فرش ایرانی و صادرکنندگان آن، این کالای با ارزش در همه موزههای جهان حرف اول را میزند.
به گفته عظیمزاده، لازم است مسئولان مراکز فرش دستباف از بین نیروهای متخصص و با تجربه انتخاب شوند.
وی اضافه میکند: در صورتی که با حمایت دولت دستاندرکاران فرش ایرانی بتوانند تقاضای جهانی را برآورده کنند، میتوان گفت هیچ کشوری توانایی رقابت با فرش دستباف ایرانی را ندارد.
این فعال بازار فرش با یادآوری تاکیدات رهبر معظم انقلاب درباره حمایت از تولید، میافزاید: شایسته است بانکها مانند بانک های کشورهای توسعه یافته، فقط در زمینه بانکداری فعالیت کنند و سود خود را با هدف حمایت از تولیدکننده حقیقی کاهش دهند.
رئیس مرکز ملی فرش ایران نیز در خصوص حمایتهای دولت در حوزه فرش دستباف تصریح میکند: افزایش دانش لازم در ارتباط با فرش دستباف، گسترش مراکز علمی مرتبط با آن، به کارگیری و تربیت نیروهای متخصص برای بازاریابی بینالمللی و تغییر جهت به سمت تولید فرشهای آنتیک که ایران نقشی بلامنازع دارد، از جمله راههای مقابله با رقبای جهانی فرش است.
رافع میافزاید: فرش دستباف باید به عنوان یک کالای صادراتی مهم در نظر گرفته شده و مورد حمایت دولت قرار گیرد. باید ساختاری اداری برای آن در حد معاونت یک وزارتخانه و سازمان ایجاد شود و وجود مرکز ملی فرش بیمهری به آن است. مرکز ملی فرش نیز باید گسترش یابد.
فرجام سخن
سخن آخر اینکه براساس آنچه مسئولان و فعالان حوزه تولید و صادرات فرش دستباف بیان میکنند میتوان نتیجه گرفت که برنامهریزی و توجه به این بخش نه تنها از نظر اقتصادی و ارزآوری اهمیت دارد بلکه از ابعاد فرهنگی و اجتماعی به لحاظ تاثیرگذاری در اشتغالزایی در روستاها و پیشگیری از مهاجرت روستاییان به شهرها موثر است و میتواند موجب رونق بسیاری از صنایع وابسته به آن در سراسر کشور شود.
در همین حال ضرورت دارد، بخشهای گوناگون اقتصادی به همراه سایر نهادهای تصمیمگیر در حوزه فرش ضمن ایجاد کارگروه مرتبط با فرش در هماهنگی یکدیگر برای بازگشت به موقعیت برتر فرش ایران در بازار جهانی برنامهریزی کنند.
علاوه بر این، در خصوص عوامل داخلی موثر در کاهش صادرات فرش دستباف نیز کارگروه یادشده میتواند نسبت به رفع موانع و کمک به رونق صادرات این کالا ایفای نقش کرده تا صنعت فرش از وضعیت کنونی خود در کشور خارج شود.
دستاندرکاران حوزه صادرات فرش ایران معتقدند باید نقش دولت در چرخه صادرات این کالا بیشتر نظارتی باشد و در بسیاری مواقع نیز از فعالان بخش خصوصی در این عرصه حمایت کند.
در همین حال با توجه به کمشدن مواد اولیه (ابریشم)، لازم است وزارتخانههای مرتبط به خصوص جهاد کشاورزی ضمن همراهی با بخش خصوصی برای تولید بیش از پیش ابریشم در داخل کشور، حمایتهای لازم را از اقدامات مرتبط با آن به عمل آورند تا وابستگی کشور از واردات ابریشم بهویژه از چین کاهش یافته و در این ارتباط حتی جایگاهی برای ابریشم ایران نیز در جهان رقم بخورد.
در ارتباط با تحریمهای آمریکا علیه ایران، اکنون نیز برای رفع مشکلات مرتبط با این عامل نباید در انتظار رفع تحریمها بود و لازم است بر اساس شرایط کنونی برنامه ریزی شود که در این خصوص میتوان با ایجاد نمایشگاههای دائمی در یکی از کشورهای منطقه که مناسبات خوبی با ایران دارند، نسبت به رفع این مشکل اقدام کرد.
برای جلوگیری از قاچاق و خروج غیرقانونی فرش از ایران نیز شناسنامهدار کردن فرشهای دستباف، تشدید نظارتها در مراحل مختلف، افزایش مجازاتهای بازدارنده برای متخلفان و قاچاقچیان فرش دستباف، به روز کردن قوانین مرتبط با صدور فرش، آموزش نیروهای متخصص فرش دستباف در گمرک و نظارت بر اجرای قوانین در گمرکات کشور ضروری است.
ثبت مالکیت طرحهای ایرانی و آگاهی طراحان برای استیفای حقوق خود در خصوص طرحهای کپیشده نیز از اقدامات ضروری برای حفظ برند فرش ایران در بازار جهانی است.
این گزارش، چکیده از بولتن تهیه شده در خصوص راههای رونق فرش دستباف ایران است.
مطالب مرتبط
تگها
مطالب پربیننده
- زندگی نامه مسعود پزشکیان
- رابطه زناشویی برنده و بازنده ندارد
- درباره دوران بحرانی نوجوانی
- بازار کرمان با قدمت ۶۰۰ سال
- معرفی موزه هنرهای معاصر تهران؛ بازتابی از هنر ایران و جهان
- مصرفگرایی و ویرانی زندگی
- پاسخ به سوالات رایج درباره مصرف شیر
- معرفی جنگل فندقلو؛ بهشتی مینیاتوری در اردبیل
- درباره سن پیری بیشتر بدانیم
- اهمیت خواب را جدی بگیرید
- معرفی مسجد شیخ لطف الله، اثری شگفت انگیز از دوران صفویه
- پناهگاه سکوت
- نحوه خوابیدن به خواستههای درونی
- مضرات سیگار از آسیبهای پوستی تا تهدید سلامتی
- در مورد کف پای صاف و باورهای قدیمی
- چگونه با کودکان چاق تعامل داشته باشیم
- چگونه خشم بهاری را کنترل کنیم
- چگونه تشخیص دهیم یک تصویر با هوش مصنوعی ساخته شده؟
- آموزش کامل تهیه سبزه عید با تخم شربتی
- کاهش وزن علمی و بدون برگشت
- چگونه میتوان از اینستاگرام، تیکتاک و گوشیهای همراه فاصله گرفت؟
- کمبود چه مواد غذایی باعث افزایش ابتلا به افسردگی میشود؟
- چطور مامان بابای خودمان باشیم؟
- مادران تلفنهمراه خود را به کودکشان بدهند یا خیر؟
- چرا مردان در بیان احساسات خود موفق نیستند؟
- آیا در برزخ، شفاعت وجود دارد؟
- "همای سعادت" اسطوره یا واقعیت؟!
- گیاهانی که استرس خانه و محل کار را کاهش میدهند
- سیگارهای الکترونیک یک جایگزین توهم زا
- سونامی سالمندی، بحران پیش روی کشور
- قوانین کلاس و مدرسه
- قالب آماده و زیبای پاورپوینت(15)
- ۵ فیلم که همه زنان ایرانی باید تماشا کنند
- شعار سال ۱۴۰۱ «سال تولید، دانشبنیان و اشتغالآفرین»
- قالب زیبای پاورپوینت برای ارائه پروپوزال و دفاع رساله دکترا
- قالب پاورپوینت کادر دار زیبا
- قالب پاورپوینت گرافیکی و طرح دار زیبا
- قالب پاورپوینت گرافیکی زیبا
- پورنوگرافی چیست و چه اثری بر مغز و رابطه جنسی دارد؟
- رنگ چشم هایتان درباره شما و اجدادتان چه می گوید؟
- نمونه تدریس درس اول هدیه آسمان پنجم
- قالب پاورپوینت گرافیکی جالب
- اندکی درباره درسپژوهی
- کتاب پسری که جادویی شد
- همه زائران سلطان
- قالب پاورپوینت
- معرفی کتاب
- دوستی با کتاب
- قالب پاورپوینت گرافیکی
- درباره محسن رضایی
- معرفی کتاب
- کتاب راهنمای کامل Interaction access
- درباره امیر کبیر
- کتاب پیوند زخم خورده
- کتاب آموزش علیه آموزش
- خلاصه کتاب سواد بصری
- درباره فخرالدین عراقی
- درباره محسن مهر علیزاده
- تورم به کدام سو میرود؟
- قیافه و ظاهر واسه متولدین کدوم ماه، خیلی مهمه؟