واعظ خیابانی یکی از مترجمان و کتاب‌شناسان برجسته سده چهاردهم هجری به شمار می‌رفت که با تالیف بیش از پنجاه کتاب نام خود را پرآوازه ساخت و سال‌ها در راه تبلیغ احکام الهی صادقانه به خدمت پرداخت.

ملاّ علی بن عبدالعظیم تبریزی مشهور به واعظ خیابانی در ۱۲۴۴ خورشیدی در حکم آباد تبریز دیده به جهان گشود. مقدمات علوم را در زادگاهش فراگرفت و سپس برای فراگیری علوم مختلف رهسپار مکه، مدینه، مشهد، عراق و تهران شد و خود را به مدارج عالی رسانید. وی مدت های متمادی در دروسِ ۲ استاد ممتاز حوزه علمیّه تبریز که تازه از نجف اشرف برگشته بودند، حاضر شد و پایه های علمی خویش را مستحکم کرد. خود در این خصوص می گوید: بیش از بیست سال در خدمت آیت الله حاج میرزا اسدالله مجتهد بزازی تبریزی تلمذ و استفاده کردم با اینکه سطوح فقه و اصول را از قبیل شرح لمعه، ریاض، مکاسب و رسائل را نزد اساتید تبریز کاملا خوانده بودم، پس از بازگشت حجّت الاسلام حاج سیّد احمد آقا خسروشاهی از نجف اشرف، دوباره خواندم.

 این عالم شیعی سپس موفق به دریافت درجه اجتهاد شد. وی از سیدابوالحسن اصفهانی، میرزاعلی آقا شیرازی، شیخ محمدحسین کاشف الغطاء و آقا حسین بروجردی اجازه روایت داشت.

ورود به عرصه علمی
واعظ خیابانی با علاقه شدیدی که به تألیف و نگارش داشت، بیش از ۵۰ جلد کتاب به رشته تحریر درآورد. نخستین اثر وی تحفة الاحبّاء فی شرح قصیدة سیدالشعراء نام داشت و ذخایر الاسفار از دیگر آثار او به شمار می رود. این کتاب حاوی مطالب مهمی است که از مشاهدات مؤلف در شهرهای خوی و ارومیه صورت گرفته، همچنین این کتاب با هدف زیارت بارگاه ملکوتی حضرت رضا(ع) بوده و مؤلف در این سفرها با علمای زیادی دیدار کرده و آثار خطی مهمی را مطالعه کرده و هر یک را با مشخصات دقیق ضبط کرده است. وقایع الایام نام یکی دیگر از آثار این عالم شیعی محسوب می شود، کتابی جامع و مفید در وقایع و اعمال ماه رجب و شعبان که در ۵۸۶ صفحه تدوین شده است. این کتاب در ۱۳۲۵ هجری در تبریز به چاپ رسید، کفایة الانام فی وقایع الایام  کتابی است در تاریخ و حوادث روزانه سال قمری که از اوّل ماه محرم شروع شده است. گویا این کتاب پیش نویس کتاب «وقایع الایام» بوده که بعداً بطور منظّم و با اضافات تدوین شده است.

نفایس الادب بلغة العجم و العرب منتخباتی به نثر و نظم فارسی و عربی درباره فضیلت علم و آداب و شرایط آن و سخنوری و عقل است. منتخب القصائد شامل شعرهایی می شود که  از شاعران گوناگون فارسی زبان در فضایل و مصائب ائمه معصومین(ع) انتخاب شده، این انتخاب برای اهل منبر انجام گرفته و در آغاز کتاب چند قصیده عربی آمده است. از دیگر آثار وی می توان به  ذخائرالاسفار، طرائف الصحائف، منتخب المقاصد و منتجب الفوائد در ۹جلد اشاره کرد. 

منبر و خطابه

او در زمان خویش از واعظان زبردست و از مشهورترین سخنرانان ایران به شمار می رفت. به منبر و خطابه علاقه مفرطی داشت به طوری که بعد از پایان سطوح به خطابه روی آورد و بیشترین آثار علمی خویش را در این زمینه به نگارش درآورد. شیخ آقا بزرگ تهرانی او را در وعظ و خطابه از مشاهیر وعاظ ایران و از افاضل رجال با کفایت منبر یاد کرده و فعالیّت های علمی و تبلیغی وی را می ستاید و در کتاب دایرة المعارف تشیّع هم در این خصوص می نویسد: «ملاّ علی خیابانی در وسعت اطلاعات به ویژه در زمینه تاریخ و ترجمه کم نظیر بود و خود در مقدمه کتاب «علمای معاصرین» تصریح کرده است که از ابتدای جوانی به تاریخ و ترجمه علاقه شدیدی داشته است. همچنین ذوق و شوق تألیف و خطابه در وجودش موج می زد بدین سبب پس از فراغت از دوره سطح از همان ایّام تحصیلات عالی به تألیف و تحقیق و نوشتن همچنین خطابه و وعظ و سخنرانی پرداخت. او از مشهورترین واعظان و خطیبان ایران به ویژه آذربایجان بوده به همین خاطر «واعظ خیابانی» خوانده می شد.»

خاموشی
سرانجام این ادیب برجسته در ۱۲شهریور  ۱۳۲۷ خورشیدی در زادگاهش چشم از جهان فروبست و به دیار باقی شتافت.