مقالات سیاسی و اجتماعی

مشارکت پایین و چالش مردم‌سالاری دینی

مشارکت پایین و چالش مردم‌سالاری دینی

 اعتبار الهی برخی حکومت‌ها که متاثر از اصول و الهامات دینی است، متناسب با تفاسیری است که مقامات آن مبتنی بر استدلال‌های دینی بیان کرده‌اند ولی اینکه عده‌ای دنبال مشارکت حداقلی باشند این عقب نشینی  از اصل ساختار جمهوریت نظام است.

روزنامه ستاره صبح در گفت وگویی آورد: اعتبار الهی برخی حکومت‌ها که متاثر از اصول و الهامات دینی است، متناسب با تفاسیری است که مقامات آن مبتنی بر استدلال‌های دینی بیان کرده‌اند ولی اینکه عده‌ای دنبال مشارکت حداقلی باشند این عقب نشینی  از اصل ساختار جمهوریت نظام است.

در ادامه گفت وگوی دوم خرداد ۱۴۰۰ روزنامه ستاره صبح با کیومرث یزدان‌پناه استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران آمده است: این روزها مشارکت در انتخابات و سردی ان بحث محافل سیاسی و اجتماعی شده‌است برخی نظرسنجی‌ها از جمله نظرسنجی صداوسیما نشان می‌دهد که بیش از پنجاه درصد مردم در انتخابات شرکت نخواهند کرد. با این همه عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان در مصاحبه با آسوشیتدپرس به این موضوع واکنش نشان داد و گفت:«مشارکت احتمالی پایین در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۰ هیچ مشکل حقوقی‌ای ایجاد نخواهد کرد و اعتبار و مشروعیت آن همچنان پابرجاست.»

او گفت سیاسیون تمایل دارند که میزان مشارکت بالا باشد اما از منظر حقوقی و قانونی مشارکت پایین برای اعتبار و مشروعیت انتخابات هیچ مشکلی ایجاد نخواهد کرد. در جریان انتخابات مجلس چهارم و بهره‌گیری از نظریه‌ی استصوابی در صلاحیت‌سنجی‌ها با وجود مغایرت این نظریه با اصل ۹۹ قانون اساسی تا اقدام به ردصلاحیت چهره‌های محبوب مردم به نظر می‌رسد اقدامات شورای نگهبان به کاهش مشارکت و سردی انتخابات خواهد انجامید. ستاره صبح در گفت‌وگو با دکتر کیومرث یزدان‌پناه استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران موضوع اظهارنظر سخنگوی شورای نگهبان را بررسی کرده که در ادامه می‌خوانید:

مقبولیت و مشروعیت
مشروعیت یکی از الزامات اصلی و اساسی ساختار منبعث از دولت ‌های دموکرات و مردم  سالار که اعتبارشان را از رای مردم می‌گیرند به حساب می‌آید. از این جهت در بحث کم و کیفی حضور مردم در صحنه‌های مربوط به مشارکت‌های رسمی مخصوصا پای صندوق‌های رای یک بحث چالش‌برانگیز در ساختار این گونه دولت ‌ها به حساب می‌آید. این ساختار به لحاظ کمی و کیفی دسته‌بندی دارد. در برخی از کشورها به طور مستقیم اجرا می‌شود و در بعضی کشورها متناسب با ساختارشان به طور غیرمستقیم اجرا می‌شود. ساختار نظام جمهوری اسلامی مشروعیت خودش را بر اساس اصل ششم قانون اساسی از رای مردم گرفته‌است بنابراین در نظر داشتن مولفه‌های مربوط به مقبولیت اعتبار و در واقع سازوکارهای دستیابی به مشروعیت بستگی به میزان رضایت و مشارکت هدفمند مردم در فرآیندهای دارد.

این مسئله به صورت یک اصل توسط ارکان و سیستم پذیرفته شده و همواره روی آن تاکید می‌شود. به قول ژان ژاک روسو "صدای اکثریت صدای خداست" طبیعی است که نظام هایی که مبتنی بر صدای اکثریت شکل می‌گیرند در عرصه‌های داخلی و بین‌المللی از اعتبار بالایی برخوردار هستند و این اعتبار در شرایط حساس و خاص در سایر تصمیم‌گیری‌ها چه در عرصه های خارجی و داخلی به کمک حکومت‌ها می‌آید. از این منظر در واقع مبانی ساختاری مشروعیت سیاسی هر حکومتی در دل و گرو مشارکت گسترده‌ی مردم و مقبولیت کلیات کلان آن سیستم به واسطه‌ی مردم آن کشور به حساب می‌آید. هرگاه این مقبولیت و مشارکت دچار نوسان بشود یا مخدوش گردد یا عواملی دست در دست هم بدهند که این مولفه مشارکت را خدشه‎ دار کند طبیعتا آن نظام‌ها نظام سیاسی دچار چالش می‌شود هم چالش های داخلی و هم بین المللی. هر چه قدر مشروعیت ناقص و کم‌تر باشد نظام سیاسی تحت فشارهای خاص قرار می‌گیرد؛ اما هر چه قدر مشارکت بیشتر باشد مخصوصا مشارکت کیفی و مبتنی بر عقلانیت سیاسی در یک کشوری وجود داشته باشد آن کشور از منظر تهدیدشناسی هم کمتر دچار آسیب و پدیده های آسیب‌زا  در داخل مرزها و فراسوی مرزها می‌شود.

سازگاری حکومت دینی با مردم‌سالاری
اعتبار الهی برخی حکومت‌ها که متاثر از اصول و الهامات دینی است متناسب با تفاسیری است که مقامات آن مبتنی بر استدلال‌های دینی بیان کرده‌اند ولی اینکه عده ای دنبال مشارکت حداقلی باشند این عقب نشینی  از اصل ساختار جمهوریت نظام است. برای کشوری مثل ایران که توانسته است در طول چهل سال یک الگو متفاوت از دموکراسی در عرصه جغرافیایی انتخابات جهانی ارائه بدهد و آن هم ساز و کار ایجاد سازگار بین دین و دموکراسی است، اظهارنظرهایی مثل آنچه که کدخدایی گفته که مشارکت حداقلی اشکال حقوقی ندارد درست  نیست و جمهوریت نظام را زیر سوال می برد چنین حرف هایی لطمه به نظام است و معلوم نیست چرا بیان می شود.

علاوه بر این‌ها نوع و اصالت این گونه تصمیم‌گیری‌ها در تعارض با منشور و راهبرد های کلان کشوری به ویژه نظر مقام معظم رهبری است که همواره با درک درست از ساختار سیاسی کشور تاکید بر مشارکت حداکثری دارند. مشارکت حداکثری مثل ستون تقویت کننده نظام است. بخش اسلامی بودن آن که منبعث از فقه پویای شیعه است در واقع تکمیل کننده فرآیند جمهوریت متفاوت از ساختار نظام‌های سیاسی معمول است که توانسته در طی چهار دهه علی رغم فراز و نشیب‌ها یک سازگاری نسبی بین دین و دموکراسی ایجاد کند و مولفه‌ نو مردم‌سالاری دینی را ایجاد کند. اظهار نظر سخنگوی شورای نگهبان در زمینه مخدوش‌نشدن مشروعیت نظام با رأی پایین موضوعی را که به چالش می‌کشد مردم سالاری دینی است.

مطالب مرتبط

تگ‌ها

مطالب پربیننده

امروز
هفته
ماه

عضویت در خبرنامه