رفتار هماهنگ و عادلانه و بذل محبت و توجه به طور مساوی به فرزندان، اصل سازنده ای است که تا اعماق وجود کودک اثر می گذارد. در برخی از روایات معصومین(علیهم السلام) سفارش شده است که پدر و مادر از تبعیض و عدم رعایت انصاف، پرهیز کنند؛ بلکه عدالت و به یک چشم نگریستن را سرلوحۀ رفتار خانوادگی خود قرار دهند. پدر و مادر نباید در مواقعی مانند: خرید لباس، هدیه و پاسخ سلام، روح کودک را با مراعات نکردن انصاف، آزار دهند. ناگفته نماند این که پدر یا مادر به یکی از فرزندان خود، علاقه ویژه ای داشته باشد، تا حدودی طبیعی است و شاید خارج از ارادۀ آنها باشد.

اما نکتۀ مهم و اساسی این است که نباید این علاقۀ ویژه در رفتار و عملکرد پدر و مادر تاثیر گذارد، به گونه ای که دیگران متوجه این علاقه و ارتباط ویژه شوند.[1] نمونه هایی در زندگی خانوادگی حضرت زهرا(س) دیده می شود که نشانگر توجه و دقت نسبت به این موضوع مهم می باشد. روزی امام حسن(ع) نزد پیامبر(ص) آمد و اظهار تشنگی کرد. رسول خدا(ص) بی درنگ برخاست و ظرفی برداشت و از گوسفندی که داخل منزل بود، مقداری شیر دوشید و به امام حسن(ع) داد. در این هنگام امام حسین (ع) خواست تا ظرف شیر را از برادرش بگیرد، اما پیامبر به حمایت از امام حسن(ع)، مانع گرفتن ظرف شد. فاطمه زهرا(س) که شاهد این ماجرا بود به پیامبر گرفت: گویا حسن (ع) برای شما عزیزتر از حسین(ع) است. پیامبر فرمود: نه، هر دو برایم عزیز و محبوبند، ولی چون اول حسن (ع) تقاضای آب کرد، او را مقدم داشتم.[2]

نمونۀ دیگر این که روزی رسول گرامی اسلام(ص) امام حسن و امام حسین(سلام اللّه علیهما) را بر دوش گرفته و آنان را مورد لطف و نوازش خود قرار داد. در همان حال، آن ها را به خانه آورد و چون بچه ها گرسنه بودند، مادرشان حضرت زهرا(س) برای آنها نان و خرما آورد. پس از اینکه نان و خرما را خوردند، پیامبر رو به آن ها کرد و فرمود: با هم کشتی بگیرید!امام حسن و امام حسین(ع) به درخواست پیامبر، کشتی گرفتند.

حضرت زهرا(س) می گوید: من دیدم که پیامبر با جملاتی حسن را تشویق کرده، در صدد تقویت اوست. بدین خاطر به پدرم گفتم: ای پدر بزرگوار! از شما تعجب می کنم که یکی را بر دیگری ترجیح می دهید، آن هم بزرگ تر را بر کوچک تر! پیامبر فرمود: دوستم جبرئیل، حسین را تشویق و تحریک می کند و من حسن را تشجیع می نمایم.[3]

این دو حادثه کوتاه ولی پراهمیت تاریخی به ما می آموزد که حضرت زهرا(س) با توضیحاتی که از پدرش می شنود، متقاعد می گردد که تبعیضی در کار نیست. به هر حال، اهتمام فاطمه زهرا(س) به عدم تبعیض بین کودکان، قابل توجه و تامل است.[4]

در تربیت فاطمی داوری حضرت فاطمه (س) بین فرزندانش مشهور است روزی امام حسن(ع) و امام حسین هر یک خطی نوشته و برای انتخاب و داوری بهترین آن، نزد مادر رفتند حضرت فاطمه(س) موضوع را به پدر ارجاع فرمودند و حضرت علی(ع) داوری را به پیامبر(ص) ارجاع نمودند و حضرتشان به جبرئیل و آن فرشته مقرب از طرف خداوند موضوع را به مادر واگذار نمودند حضرت فاطمه(س) فرمودند دلبندانم من گردنبندم را پاره می کنم مهره ها پراکنده می شوند هر کس بیشترین مهره را گردآوری کرد خطش بهتر است و سرانجام هر دو آقا زاده سروران جوانان بهشت هم اندازه مهره جمع کرده بودند و این درس تربیتی برای تمامی رهپویان و حق جویان باقی ماند که مهرورزی در اوج عدالت و یکسان، ضرورت یک تربیت صحیح است[5].[6]

پی نوشت ها:

[1] حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، مترجم علی صحت، قم، انتشارات فرهنگ اهل بیت، ج 2، ص 12.

[2] انصاری، عذرا. جلوه های رفتاری حضرت زهرا(س). قم: انتشارات بوستان کتاب، 1385.
[3] بحارالانوار، ج 43، ص 283.
[4] مادری، منزلت و بایدهای آن در تعلیم و تربیت نبوی: نگاهی اجمالی به حیات طیبۀ فاطمۀ زهرا(س)؛ حسین چاری، مسعود؛ زارع، فاطمه.
[5] بحارالانوار، ج43، ص268.
[6] نگرشی قرآنی بر سبک فرزند پروری فاطمه زهرا(س)؛ کاظمی سهلوانی، حسن؛ فصلنامه قرآنی کوثر، نیمه دوم بهار و نیمه اول تابستان 92، سال 13 - شماره 46.