مشرق- نقدینگی دیجیتال (Digital currency) یا نقدینگی رمزپایه (Cryptocurrency) در مدت اخیر با توجه به رشد چشم‌گیر قیمت آن توجه افراد مختلف را در حوزه‌ فعالیت‌های مالی به خود جلب کرده (۱) و صحبت از ارزهای دیجیتال به‌ویژه مشهورترین آنها یعنی «بیت‌کوین» (Bitcoin) که نوسانت شدیدی را نیز در این مدت تجربه کرده، بالا گرفته است.

بسیاری از مردم اطلاعات دقیقی از چیستی ارزهای دیجیتال و کارکرد آنها به‌ویژه بیت‌کوین ندارند و فقط خبرهایی را از افزایش یا کاهش قیمت آن می‌شنوند و شاید نمی‌دانند که چرا مباحث مربوط به بیت‌کوین آنقدر در جهان و حتی در ایران داغ‌ شده است. زمزمه‌هایی نیز شنیده می‌شود که بعضی افراد در ایران نیز بعد از افزایش خیره‌کننده قیمت بیت‌کوین، پول‌های خود را به جای سرمایه‌گذاری دربازارهای واقعی مثل طلا صرف خرید بیت‌کوین کرده‌اند و این روند در حال افزایش است که باید تبعات این اتفاق هرچه زودتر توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی بررسی و تصمیمات جدید گرفته شود. این گزارش باتوجه به اهمیت موضوع به بررسی ماهیت و ابعاد گوناگون ارز دیجیتال با مصداق بیت‌کوین پرداخته است.

 نقدینگی دیجیتال یا نقدینگی رمزپایه با توجه به رشد چشم‌گیر قیمت آن توجه افراد مختلف حتی در ایران را در حوزه‌ فعالیت‌های مالی به خود جلب کرده است

**ارز دیجیتال چیست؟
هر کشوری واحد رسمی پول و یا ارز خود را دارد، مثلا اکثر کشورهای اروپایی از یورو استفاده می‌کنند، ارز روسیه روبل و ایالات متحده دلار آمریکا است و در بانک‌ها یا مبادلات خارجی از ارز مشخصی برای انتقال به حساب افراد و شرکت‌ها استفاده می‌شود. اکنون چند سالی است که در مقابل این ارزهای رسمی هر کشوری، ارز دیجیتال که یک فرم از پول الکترونیکی است، مطرح گردیده که از رمزنگاری برای انتقال در اینترنت استفاده می‌شود.

ابتدا رمزنگاری در جنگ جهانی دوم برای انتقال پیام و فرمان‌های نظامی مورد استفاده قرار گرفت؛ در عصر دیجیتال، ریاضیات و علوم کامپیوتر برای امنیت ارتباطات، اطلاعات و انتقال پول مورد استفاده قرارگرفته‌اند. اولین ارز دیجیتال بیت کوین است که در سال ۲۰۰۹ ایجاد شد و اکنون پادشاه دنیای ارزهای دیجیتال محسوب می‌شود. در چند سال گذشته ارزهای دیجیتال زیادی معرفی و عرضه شده‌اند و در حال حاضر حدود ۹۰۰ ارز دیجیتال در بازارهای جهانی تجارت می‌شود که به غیر از بیت‌کوین، ارزهای دیگری به نام اتریوم، ریپل و لایت کوین مشهور هستند (۲) .

اولین ارز دیجیتال بیت کوین است که در سال ۲۰۰۹ ایجاد شد و در حال حاضر حدود ۹۰۰ ارز دیجیتال در بازارهای جهانی تجارت می‌شود

نکته بسیار مهم آن‌که برخلاف طلا و نقره، نقدینگی‌های دیجیتال ارزش ذاتی ندارند و تنها دلیل ارزیدن آن‌ها اعتقاد مردم به ارزیدن آن‌هاست.

**بیت‌کوین چیست؟
بیت‌کوین یک شبکه و ارز پرداخت جدید است؛ تراکنش‌های این شبکه به صورت همتا به همتا و بدون نیاز به واسطه‌ها انجام می‌شوند؛ این بدان معناست که برای انجام تراکنش‌ها نیاز به نهادهای متمرکز مانند بانک یا موسسات دیگر وجود ندارد(۳) .

گفته می‌شود که مخترع یا توسعه‌دهنده بیت‌کوین، فردی (یا افرادی) ناشناس به اسم ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) است (۴) .برخی معتقدند بیت‌کوین پروژه‌ دولت آمریکاست؛ (۵) برخی دیگر بیت‌کوین را پروژه‌ ان‌اس‌ای (NSA) می‌دانند (۶) و در مورد اشراف سی‌آی‌اِی (CIA) بر بیت‌کوین نیز احتمالات جدی‌ مطرح است. (۷)

این ویدئو توسط مجله اقتصادی fortune در رابطه با سازو کار بیت‌کوین با عنوان «A beginner’s guide to cryptocurrency Mining» تولید شده که به‌صورت اختصاصی توسط مشرق زیرنویس گردیده است

مهم‌ترین اظهارات جنجالی در این مورد مربوط به ناتالیا کسپراسکای است؛ وی یکی از موسسان کسپراسکای و مدیر اجرایی ارشد گروه شرکت‌ها و متخصصان سیستم‌های امنیت سایبری اینفوواچ است که در سخنرانی خود در دانشگاه ایتمو در سنت پترزبورگ فاش کرد که بیت‌کوین برای تامین مالی پروژه‌های جاسوسی آمریکا و انگلیس در سراسر جهان طراحی شده است. کسپراسکای معتقد است که این تکنولوژی درست مثل اینترنت، جی‌پی‌اس و تور، خصوصی‌سازی شده است. در واقع این ارز دیجیتال نسخه دوم دلار «دلار ۲» است چراکه نرخ آن توسط صاحبان بورس‌ها کنترل می‌شود (۸) .

بیت‌کوین یک شبکه و ارز پرداخت جدید است که برای انجام تراکنش‌ها آن نیازی به نهادهای متمرکز مانند بانک یا موسسات دیگر وجود ندارد

**مالک شبکه بیت‌کوین چه کسی است؟
شبکه بیت‌کوین در ظاهر هیچ مالکی ندارد، درست همان‌طور که هیچ فردی مالک هوا نیست؛ در بیت‌کوین کاربران سراسر جهان به شبکه متصل می‌شوند و آن را باهم کنترل می‌کنند. (۹) البته این نکته نیز که چه دولت‌هایی بیت‌کوین را ممنوع کرده‌ و چه دولت‌هایی آن‌را به رسمیت شناخته‌اند، مهم است؛ چراکه نشان می‌دهد چه کسانی بر بیت‌کوین سوارند و از رشد قیمت و مقبولیت آن بهره می‌برند. (۱۰)

بسیاری فکر می‌کردند که دولت‌هایی مثل دولت آمریکا در نهایت نقدینگی‌های دیجیتال را ممنوع خواهند کرد، اما این‌که امروز دولت‌هایی مثل چین آن‌را ممنوع کرده‌اند و نقدینگی دیجیتال خود را ایجاد کرده‌اند، نشان می‌دهد که احتمالا آمریکا به بیت‌کوین مسلط است، بر آن اشراف دارد و از آن نفع می‌برد

 شبکه بیت‌کوین در ظاهر هیچ مالکی ندارد، اما برخی مانند ناتالیا کسپراسکای (یکی از موسسان کسپراسکای) معتقدند بیت‌کوین پروژه‌ دولت آمریکاست

بسیاری فکر می‌کردند که دولت‌هایی مثل دولت آمریکا در نهایت نقدینگی‌های دیجیتال را ممنوع خواهند کرد، اما این‌که امروز دولت‌هایی مثل چین (۱۱) آن‌را ممنوع کرده‌اند و نقدینگی دیجیتال خود را ایجاد کرده‌اند، نشان می‌دهد که احتمالا آمریکا به بیت‌کوین مسلط است، بر آن اشراف دارد و از آن نفع می‌برد و دولت‌هایی مثل چین و روسیه (۱۲) به دلیل عدم اشراف خود مجبور به راه‌اندازی نقدینگی دیجیتال خود شده‌اند.