شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه پا گرفت
![شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه پا گرفت شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه پا گرفت](/data/media/image.php?url=contents/images/5fd399b83b8ee.jpg&w=460&h=460&cropping=1)
شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان یکی از ابتکارات بابرکت امام خمینی (ره، با هدف گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در جامعه تشکیل شد و تا امروز توانسته است، منشا تحولات گستردهای در حوزه علم و فرهنگ کشور باشد.
با پیروزی انقلاب اسلامی، ساختار و کارکرد تمام سازمان های اداری، اجرایی و نهادهای مختلف در کشور تغییر کردند و نهادهای جدیدی مانند سپاه پاسداران و کمیته امداد امام خمینی(ره) شکل گرفت و همراه با این تحولات، شماری از افراد وابسته به رژیم پهلوی و حامیان غربی آن برکنار شدند و شخصیت هایی با دغدغه های اسلامی و منافع ملی در ارگان های گوناگون جذب شدند. در چنین فضایی بود که بنابر مقتضیات و کاستی های موجود، نیاز به تحول در مولفه فرهنگی که تغییر در آن به آسانی صورت نمی گرفت، احساس شد، چراکه همواره مقوله «فرهنگ» از جایگاه ویژه و پایگاه ممتازی برخوردار است و تصور تغییر در نظام، بدون تحول در فرهنگ حاکم بر آن، خیالی باطل خواهد بود.
امام خمینی(ره) در یکم فروردین ۱۳۵۹ خورشیدی در بند ۱۱ از پیام نوروزی خود بر ضرورت ایجاد انقلاب اساسی در دانشگاههای سراسر کشور، تصفیه اساتید مرتبط با شرق و غرب و تبدیل دانشگاه به محیطی سالم برای تدوین علوم عالی اسلامی تأکید کردند، موضوعی که به نقطه عطفی در تاریخ انقلاب فرهنگی کشور بدل شد.
تاکید امام خمینی(ره) بر ضرورت ایجاد انقلاب اساسی در دانشگاه های کشور و تبدیل آنها به محیطی سالم برای تدوین علوم عالی اسلامی سبب شد تا این نهاد تنها به جای پرداختن به کارهای سیاسی به مکانی برای علم آموزی و پایگاهی جهت توسعه علمی کشور تبدیل شود. در این شرایط بود که شورای عالی انقلاب فرهنگی در ۱۹ آذر ۱۳۶۳خورشیدی به فرمان تاریخی امام خمینی(ره) تشکیل شد.
تدبیر و تأکید امام خمینی(ره) و مقام معظم رهبری بر استمرار وجود نهادی که بهطور مستمر و فعال موضوع فرهنگ و علم را در جامعه رصد و برای این موضوع طراحی و برنامهریزی کند از اهمیت و جایگاه راهبردی این نهاد مهم حکایت دارد.
وظایف اولیه شورای عالی انقلاب فرهنگی
از جمله وظایف مصوب این شورا در سال های نخستین آن می توان به تدوین اصول سیاست فرهنگی نظام جمهوری اسلامی در تعیین اهداف و جهت برنامههای فرهنگی، آموزشی، پژوهشی و علمی، تعیین مراجع برای طرح و تدوین برنامههای فرهنگی، آموزشی، علمی و تحقیقاتی، تصویب آییننامههای مهم و اساس مراکز علمی و فرهنگی، آموزش و پژوهشی کشور، تصویب ضوابط تأسیس مؤسسهها مراکز علمی، فرهنگی، تحقیقاتی و فرهنگستانها، دانشگاهها و مراکز آموزش عالی، تهیه طرح و تدوین آییننامهها برای ایجاد زمینههای لازم جهت بسیج و مشارکت همه جانبه مردم، تدوین ضوابط برای گزینش استادان و معلمان دانشگاهها و مراکز آموزشی، نظارت بر تمام مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی، تأیید نامزدهایی که وزیر فرهنگ و آموزش عالی به عنوان رییس دانشگاهها پیشنهاد میکند، تدوین ضوابط و اصول کلی و سیاستهای مربوط به توسعه روابط علمی و فرهنگی با کشورهای دیگر و نظارت بر امور کتابهای درسی اشاره کرد.
توسعه و اشاعه فرهنگ اسلامی
شورای عالی فرهنگی از همان روزهای نخست در تلاش بود که با تشکیل قرارگاهی تمام فعالیت های فرهنگی در کشور جهتی همسو داشته باشند، بنابراین بعد از ۱۳۶۳ خورشیدی سیاست گذاری، برنامهریزی و نظارت و ارزیابی بر ۲ موضوع کلان کشور در حوزه های فرهنگ و حوزه آموزش در دستور کار این شورا قرار گرفت و در واقع چون این نهاد با هدف گسترش و نفوذ فرهنگ اسلامی در جامعه تشکیل شده بود تا امروز توانسته منشا تحولات گستردهای در حوزه علم و فرهنگ کشور باشد. امام(ره) در ارتباط با نفوذ فرهنگ غرب فرمودند: خروج از فرهنگ بدآموز غربی و نفوذ و جایگزین شدن فرهنگ آموزنده اسلامی، ملی و انقلاب فرهنگی در تمام زمینه ها در سطح کشور آن چنان محتاج تلاش و کوشش است که برای تحقق آن سالیان دراز باید زحمت کشید و با نفوذ عمیق ریشه دار غرب مبارزه کرد.
امام خمینی(ره) فلسفه تشکیل و تاسیس شورای عالی انقلاب فرهنگی را بر مبنای اصل فرهنگی می دانستند و همچنین تاکید داشتند که فرهنگ مردم باید به طرف فرهنگ اصیل اسلامی تغییر جهت داده شود.
لازم به ذکر است که شکلگیری شورای عالی انقلاب فرهنگی در زمانی اتفاق افتاد که ایران درگیر جنگ تحمیلی بود و حوزه علم و فرهنگ در اولویتهای بعدی کشور قرار داشت، بنابراین تشکیل این نهاد در آن برهه به دور از هیاهوهای سیاسی و درگیریهای جناحی و با بهرهگیری از ظرفیت اندیشمندان کشور از اهمیت شایانی برخوردار بود و تشکیل این نهاد نشان داد که حتی در شرایط جنگ هم نباید از حوزه علم و فرهنگ در کشور غفلت کرد.
سید سعید رضا عاملی دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ارتباط با مسیر آینده شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی اظهار می کند: به نظر می رسد شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز نیازمند نوعی گام دوم است که شاید در این گام براساس تجاربی که طی ۳۶ سال گذشته کسب کرده است، مصوبات اقتضائی بایستی جای خود را به مصوبات هدفمندتر دهد.
تغییر در فضای علمی و فرهنگی جامعه
با تشکیل شورای عالی انقلاب فرهنگی، تغییرات چشمگیری در فضای علمی و فرهنگی جامعه شکل گرفت. مهدی انتظاری فعال فرهنگی در این خصوص معتقد است: این نهاد در دوره های مختلف عملکردهای متفاوتی از خود نشان داده است به این صورت که در سال های نخست شکل گیری تا ۱۳۷۰ خورشیدی به نهاد سازی دست زد؛ یعنی سازمان هایی همچون جهاد دانشگاهی، تعدادی از دانشگاه ها، شورای فرهنگی اجتماعی زنان، سازمان سمت(سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها) و ... در آن سال ها شکل گرفت. بدین ترتیب یکی از هدف های نخست شورای عالی انقلاب فرهنگی نهادسازی محسوب می شد. این نهاد از ۱۳۷۰ تا ۱۳۸۰ خورشیدی با ۲ مقوله روبرو بود؛ نخست باید به مسایل فرهنگی جامعه پاسخ می داد و دیگری اینکه بایستی آیین نامه هایی برای نهادهای تازه تاسیس تدوین می کرد. به همین منظور آیین نامه های مدیریت دانشگاه ها، تاسیس انجمن های علمی، اساسنامه شهرک های علمی و تحقیقاتی و ... در این دوره نوشته شد. این نهاد از ۱۳۸۰ خورشیدی به بعد با رویکرد نقشه ها و سیاستگذاری های کلان روبرو بود که این عوامل در هدف های شورای عالی نیز به خوبی آمده است. در این دهه مرحله سند نویسی یعنی نقشه جامعه علمی و نقشه مهندسی فرهنگی کشور تدوین شد.
پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت سی و ششمین سالگرد تأسیس شورای عالی انقلاب فرهنگی به گفت وگو با «قاسم تبریزی» پژوهشگر تاریخ معاصر ایران و رییس کتابخانه انقلاب اسلامی مجلس پرداخته است.
**ایرنا: هسته مرکزی شورای عالی انقلاب فرهنگی چگونه شکل گرفت و اعضای آن چه افرادی بودند؟
***تبریزی: این شورا نخست با هسته هفت نفری کار خود را آغاز کرد. این اعضا عبارت از علی شریعتمداری، محمد جواد باهنر، محمد مهدی ربانی املشی، حسن حبیبی، عبدالکریم سروش، شمس آل احمد و جلال الدین فارسی بودند. با اقدامات فرهنگی صورت گرفته روز به روز نیاز بیشتری به وجود افرادی دیگر با کارایی بالا حس شد از این رو امام (ره) برای هر چه بارورتر شدن انقلاب در سطح کشور، تقویت این نهاد را لازم دید. از این رو در شهریور ۱۳۶۲خورشیدی علاوه بر تمام افراد ستاد انقلاب فرهنگی و رؤسای سه قوه، آیت الله خامنه ای، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و علی اکبر هاشمی رفسنجانی و همچنین حجت الاسلام مهدوی کنی و سیدکاظم اکرمی وزیر وقت آموزش و پرورش، رضا داوری، نصرالله پورجوادی و محمدرضا هاشمی و...را به اعضای این شورا افزودند. همچنین امام(ره) در ۱۹ آذر ۱۳۶۳ بر ستاد انقلاب فرهنگی ترمیم عمدهای انجام داد و با ترکیب متفاوت ستاد انقلاب فرهنگی به شورای عالی انقلاب فرهنگی تبدیل شد.
**ایرنا: در ابتدا شکلگیری شورای عالی انقلاب فرهنگی رسالت و اهداف آن نهاد چگونه بود؟
***تبریزی: تحول در دانشگاه، تحول در مدیریت، تحول در متون درسی و در برنامه ریزی برای آینده از جمله اهداف این نهاد بود. چون فرهنگ حاکم در جامعه فرهنگ استعماری بود و امام (ره) تاکید می کرد که باید فرهنگی مبتنی بر استقلال در دانشگاه ها حکمفرما شود. از طرفی گروهک ها، احزاب، و جریانات چپ و راست و حتی گروه های مسلحانه در دانشگاه دفاتری داشتند که باید همه اینها برداشته می شد. در این مسیر همچنین مقرر شد، تحولاتی در رشته های علوم انسانی و محتوی درسی و حتی اساتید دانشگاه صورت گیرد زیرا در این زمان بیش از ۷۰۰ استاد دانشگاه وابسته به تشکیلات فراماسونری بودند و روند تدریس در دانشگاه به سبک فرهنگ پهلوی بود. در این خصوص کتاب رجال پهلوی به روایت اسناد ساواک اطلاعات ارزنده ای در خصوص استادان و مدرسان وابسته به تشکیلات فراماسونری می دهد.
**ایرنا: ارزیابی شما از جایگاه شورای عالی انقلاب فرهنگی چیست؟
***تبریزی: شورای عالی انقلاب فرهنگی یک نهاد قانونی به شمار می رود که تحقق اهداف آن با اتحاد و انسجام ملی قابل دستیابی خواهد بود اما ضرورت انجام یک آسیب شناسی و بررسی در عملکرد این شورا ضروری به نظر می رسد، برای نمونه در این مدت ستاد چه مصوباتی باید داشته یا چه اهدافی را دنبال و چه میزان از این اهداف تحقق یافته است. همچنین باید بررسی شود که شورای عالی انقلاب فرهنگی برای دهه پنجم انقلاب در عرصه فرهنگ، تحول دانشگاه و تولید علم و همچنین کارآمد کردن دانشگاه ها در عرصه سیاست و مدیریت جامعه چه برنامه هایی دارد.
مطالب مرتبط
-
درباره محسن رضایی
-
درباره عبدالناصر همتی
-
عملیات خیبر و موفقیت در نخستین تجربه آبی خاکی
-
مقاله جایگاه قانونی شواری عالی انقلاب فرهنگی و مرتبه مصوبات آن
-
مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی در موضوع حجاب و عفاف
-
مقاله تحلیل «سمع و بصر» حق تعالی از منظر ملاصدرا و امام خمینی
-
مقاله بررسی رابطه سیروسلوک عرفانی امام خمینی و حاکمیت دینی
-
مقاله بررسی تناسب میان آرا مفوضه و پیروان شیعی ابنعربی درباب خلقت
تگها
مطالب پربیننده
- زندگی نامه مسعود پزشکیان
- رابطه زناشویی برنده و بازنده ندارد
- درباره دوران بحرانی نوجوانی
- بازار کرمان با قدمت ۶۰۰ سال
- معرفی موزه هنرهای معاصر تهران؛ بازتابی از هنر ایران و جهان
- مصرفگرایی و ویرانی زندگی
- پاسخ به سوالات رایج درباره مصرف شیر
- معرفی جنگل فندقلو؛ بهشتی مینیاتوری در اردبیل
- درباره سن پیری بیشتر بدانیم
- اهمیت خواب را جدی بگیرید
- معرفی مسجد شیخ لطف الله، اثری شگفت انگیز از دوران صفویه
- پناهگاه سکوت
- نحوه خوابیدن به خواستههای درونی
- مضرات سیگار از آسیبهای پوستی تا تهدید سلامتی
- در مورد کف پای صاف و باورهای قدیمی
- چگونه با کودکان چاق تعامل داشته باشیم
- چگونه خشم بهاری را کنترل کنیم
- چگونه تشخیص دهیم یک تصویر با هوش مصنوعی ساخته شده؟
- آموزش کامل تهیه سبزه عید با تخم شربتی
- کاهش وزن علمی و بدون برگشت
- چگونه میتوان از اینستاگرام، تیکتاک و گوشیهای همراه فاصله گرفت؟
- کمبود چه مواد غذایی باعث افزایش ابتلا به افسردگی میشود؟
- چطور مامان بابای خودمان باشیم؟
- مادران تلفنهمراه خود را به کودکشان بدهند یا خیر؟
- چرا مردان در بیان احساسات خود موفق نیستند؟
- آیا در برزخ، شفاعت وجود دارد؟
- "همای سعادت" اسطوره یا واقعیت؟!
- گیاهانی که استرس خانه و محل کار را کاهش میدهند
- سیگارهای الکترونیک یک جایگزین توهم زا
- سونامی سالمندی، بحران پیش روی کشور
- قوانین کلاس و مدرسه
- قالب آماده و زیبای پاورپوینت(15)
- ۵ فیلم که همه زنان ایرانی باید تماشا کنند
- شعار سال ۱۴۰۱ «سال تولید، دانشبنیان و اشتغالآفرین»
- قالب زیبای پاورپوینت برای ارائه پروپوزال و دفاع رساله دکترا
- قالب پاورپوینت کادر دار زیبا
- قالب پاورپوینت گرافیکی و طرح دار زیبا
- قالب پاورپوینت گرافیکی زیبا
- پورنوگرافی چیست و چه اثری بر مغز و رابطه جنسی دارد؟
- رنگ چشم هایتان درباره شما و اجدادتان چه می گوید؟
- نمونه تدریس درس اول هدیه آسمان پنجم
- قالب پاورپوینت گرافیکی جالب
- اندکی درباره درسپژوهی
- کتاب پسری که جادویی شد
- همه زائران سلطان
- قالب پاورپوینت
- معرفی کتاب
- دوستی با کتاب
- قالب پاورپوینت گرافیکی
- درباره محسن رضایی
- معرفی کتاب
- کتاب راهنمای کامل Interaction access
- درباره امیر کبیر
- کتاب پیوند زخم خورده
- کتاب آموزش علیه آموزش
- خلاصه کتاب سواد بصری
- درباره فخرالدین عراقی
- درباره محسن مهر علیزاده
- تورم به کدام سو میرود؟
- قیافه و ظاهر واسه متولدین کدوم ماه، خیلی مهمه؟