آرزو خسروپور در کتاب مصدق و دیگر هیچ سرگذشت مردی را به تصویر می‌کشد که در مقابل زورگویی‌های بریتانیا قد علم کرد و این کشور مستبد را به زانو درآورد.

مصدق از پیروان انقلاب مشروطۀ ایران بود. او باور داشت که شاه تنها باید نمادی برای اتحاد و همبستگی باشد. در زمان نخست وزیری مصدق حیطه اختیارات شاه محدود به قواعد تعیین شده‌ی آن در قانون اساسی مشروطه بود. در این دوره محمد مصدق آشکارا قدرت برتر کشور (نسبت به شاه) به حساب می‌آمد. چرا که در زمان نخست وزیری توانسته بود مشروطه را به طور جامع اجرا نماید و قدرت شاه و خانوادۀ سلطنتی را کم کند. محققان بسیاری معتقدند ریشه‌ی اصلی انقلاب 1357 ایران را می‌توان در کودتای 28 مرداد سال 1332 جستجوی کرد.

دکتر مصدق را بیشتر بشناسیم:

او به گفته‌ی خودش در 29 اردیبهشت 1261، اما بر اساس شناسنامه‌اش در سال 1258 دیده به جهان گشود. او اولین ایرانی بود که موفق به دریافت مدرک دکترا در رشته حقوق شد.

در تاریخ کشور عزیزمان مصدق را به عنوان رهبر ملی شدن صنعت نفت ایران می‌شناسند چرا که تا پیش از آن، نفت ایران زیر سلطه انگلستان و به وسیله‌ی «شرکت نفت ایران و انگلیس» اداره می‌شد. او بعد از کودتای 28 مرداد سال 1332، در دادگاه نظامی محاکمه شد و بر خلاف دفاعیه معتبری که از فعالیت‌ها و نظریات خود ارائه داد، به چندین سال زندان محکوم شد.

این بزرگ مرد تاریخ بعد از تحمل چندین سال زندان، به فرمان محمدرضا پهلوی، به ملک پدری خود در احمد آباد تبعید شد و تا لحظات آخر زندگی زیر نظارت شدید دولت، در انزوا و تنهایی به زندگی خود ادامه داد؛ تا این که نهایتا در 14 اسفند ماه 1345 بر اثر بیماری سرطان، در سن 84 سالگی چشم از جهان فروبست.

در بخشی از کتاب مصدق و دیگر هیچ می‌خوانیم:

در بهمن ماه 1282 خورشیدی پیمان جدیدی بین ایران و روس بسته شد که بسیار به زیان بازرگانان و بازاریان بود. در تحصن شاه‌عبدالعظیم (1284) در 5 اردیبهشت 1284 بازاریان تهران بازار را بستند و به شاه عبدالعظیم رفتند و بست نشستند و بنیاد کردن عدالت خانه در سراسر ایران را در خواست کردند.

این بست نشستن در شاه عبدالعظیم و ادامه فشارها و اعتراض‌ها به انقلاب مشروطه منتهی شد تا این که مظفرالدین شاه فرمان مشروطه را در 13 امرداد 1285 صادر کرد تا همه‌پرسی تشکیل مجلس شورای ملی و نوشتن قانون اساسی بر اساس خواست ملت ایران انجام بیابد.

الزامات قانونی ناشی از تغییر رکن قانونگذاری و ایجاد عدالت خانه از دستاوردهای نظام‌های نوین در تحدید قدرت مطلقه شخص پادشاه بود. مشروطیت حاصل تفکرات فلاسفه اروپایی قرن هجدهم میلادی بود که به تغییر گسترده نظام سیاسی و اجتماعی این کشورها انجامیده بود.

در ایران عهد قاجار، این امر موجب تغییر کلیه ارکان حکومتی و ایجاد نهادهای نوین به جای دوایر سنتی از جمله دیوان استیفا گردید. بدبینی عمومی به صاحبان شغل مستوفی گری و تغییر ساختار مالیه ایران سرانجام به استعفاء مصدق برای تحصیل علوم جدید در اروپا انجامید.

فهرست مطالب
محمد مصدق
آغاز زندگی و جوانی
ازدواج
انقلاب مشروطه
مجلس شورای کبرای دولتی
رها کردن شغل مستوفی
تلاش برای نمایندگی در مجلس دوره اول
ادامه تحصیلات و بازگشت به ایران
درخواست تابعیت سوئیس و عدم کسب آن
فعالیت‌های علمی
والی‌گری و وزارت
دوره رضاشاه و مخالفت با انقراض قاجاریه
تشکیل جبهه ملی و نهضت ملی شدن نفت
مصدق در دوران نخست وزیری رزم‌آرا
نخست‌وزیری دوره اول
انتخابات مجلس 17 و کناره‌گیری مصدق
نخست‌وزیری دوره دوم
در مورد حقوق زنان
توطئه 9 اسفند
قتل سرتیپ افشار طوس
استیضاح
همه پرسی
کودتای 25 مرداد
کودتای 28 مرداد
اختلاف‌نظر دربارۀ کودتای 28 مرداد
مخالفان و منتقدان عملکرد 28 ماهه دولت مصدق
اقتصاد در دوران دولت ملی
تورم
تولید و صادرات محصولات کشاورزی
محاکمه و زندان و خانه‌نشینی
در جلسه هفدهم دادگاه بدوی
یاران مصدق پس از سقوط دولت او
اقدامات زمان مصدق
طرح‌ها و لوایح مهم دولت مصدق
وصیت نامه مصدق
سفر تاریخی مصدق به مقر سازمان ملل
منابع