کتاب "اصفهان، مدارس نوین و مفاخر آن" نوشته اسفندیار معتمدی به معرفی شماری از مدارس نوین اصفهان و دانشمندان و بزرگانی که در این صحنه خدمت می‌کردند، اختصاص دارد.

تاریخچه‌ مدارس نوین ایران، به تأسیس مدرسه‌ی دارالفنون در سال 1268 هجری قمری باز می‌گردد و مدارس نوین از اواخر سده‌ی سیزدهم هجری اندک‌اندک کار خویش را در اصفهان آغاز کرد.

سنگ‌بنای این مدارس را میرزا علی‌خان سرتیپ معروف به ناظم العلوم نهاد.

فعالیت مدارس نوین در اصفهان با فراز و نشیب‌های بسیار همراه بود، چنان که برخی هیات‌های تبلیغی و تبشیری غربی مدارسی در راستای اهداف خاص استعماری و دینی در این شهر تاسیس کردند.

از این رو کتاب می‌تواند روشنگر بخشی از تاریخ فرهنگ اصفهان در چند دهه‌ اخیر باشد.

در فصل نخست کتاب ضمن معرفی مدارس نوین اصفهان از مدارسی چون مدرسه‌ همایونی، باقریه، علیه، گلبهار، ادب، و بهشت آیین نام برده می‌شود.

فصل دوم به معرفی معلمان نامدار اصفهان و تبیین نقش فرهیختگان اصفهان در فرهنگ کشور اختصاص دارد، از برجسته‌ترین چهره‌های علمی و فرهنگی اصفهان می‌توان به میرزاتقی‌خان کاشانی، استاد جلال‌الدین همایی، دکتر غلام‌حسین مصاحب، ملاعلی محمد اصفهانی، نجم الدوله‌ اصفهانی و خاندان مهدوی اشاره کرد.

نویسنده در فصل پایانی کتاب به معرفی و ذکر خاطراتی از معلمان خویش در طول دوران تحصیل می‌پردازد. از بنیان‌گذاران مدارس اصفهان می‌توان از حاج میرزا باقرخان نائینی، مشیرالملک، سید علی‌نقی سرتیپ، آسید خلیل، حاج میرزا یحیی بیدآبادی و میرزا عبدالحسین خوش‌نویس قدسی نام برد.

نویسنده ایجاد نخستین مدارس به سبک اروپایی در اصفهان را به دست ارامنه‌ جلفا در کلیسای وانک می‌داند.

کتاب "اصفهان، مدارس نوین و مفاخر آن" تالیف اسفندیار معتمدی سال 86 با شمارگان یکهزار نسخه و در 312 صفحه توسط نشر سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان به چاپ رسید.