جوان و جوانی در سیره اهل‌بیت (ع)، نوشتۀمحمدعارف صداقت، از فعال‌ترین و با نشاط‌ترین نیروی جامعه یعنی جوان امروز و نسل فردا نقل می‌کند که این دوره از زندگی همانند دیگر دوره‌ها از جنبه‌های خاصی برخوردار است. جوان و جوانی در سیره اهل‌بیت (ع)، به بررسی جوانی در سیره اهل‌بیت (ع) می‌پردازد. سخنانی که به دستور معصوم، به امامان معصوم (ع) خطاب شده بی‌شک دریایی پر از گوهرهای زیبا است که هرچه بیشتر فرو رویم مرواریدهای ناب‌تری می‌یابیم. ما در این دریای نورانی به دنبال گوهرهای نابی هستیم که برای جوانان در آشفته بازار کنونی، جلوه و زیبایی دارد و به قدر توان مرواریدهایی از اینیم با برکت گرد آورده‌ایم تا راهنمای جوان امروز گردد. افزون بر سخنان نورانی اهل‌بیت (ع) به دیدگاه روان‌شناسان و بزرگان نیز در مواردی استناد جسته‌ایم.

زندگی عرصه ظهور و تحقق خواسته‌ها و آرزوهای انسانی است و دوره‌های زندگی همچون گام‌هایی هستند که او را برای شکوفاشدن و دوران ثمربخشی آماده می‌سازند. هر چند خردسالی، جوانی، میانسالی و پیری، هر یک از جنبه‌ای خاص، اهمیت ویژه می‌یابند با این حال جوانی در زندگی هر شخص اهمیتی بارز دارد. اوج برانگیختگی و توان جسمی همراه با امید و نشاط وافر و بی‌تجربگی و ناپختگی، همگی شرایطی حساس را در زندگی انسان رقم می‌زنند؛ شرایطی که زیربنای شکل‌گیری یک زندگی را می‌سازد. به یقین چنین دوران مهمی نمی‌تواند از چشم تیزبین اهل خرد و دانش به دور ماند. ازاین‌رو است که در آثار ماندگار بزرگان اهل ادب توصیه‌های فراوانی در این خصوص به چشم می‌خورد.

جوان امروز از امکانات و آگاهی‌های فراوانی برخوردار است و می‌تواند بسیار آسانتر از گذشته در مسیر شکوفایی گام بردارد. گرچه این مطلب به معنای حتمی‌شدن نیکبختی برای نسل فردا نیست. نسل فردا نیز همچون نسلهای پیشین در معرض آسیب‌ها و انحرافات است و شاید تهدیدها و آسیب‌های کنونی بسیار نگران‌کننده‌تر از پیش نمایان شوند. بدین خاطر افزایش آگاهی نسل جوان از اهمیت این دوره و ویژگی‌های آن، وظیفه مربیان و اهل تفکر و اندیشه است. در این راه ارائه الگوهای صحیح می‌تواند این نسل را از افتادن در مسیرهای انحرافی باز دارد.

وقتی انسان متوّلد می‌شود به قدری ضعیف است که اگر مربیان (پدر و مادر) از کمک به او دریغ ورزند همین کودک ناتوان و نیازمند به این همه مراقبت، از نظر روحی و باطنی بسیار باصفا، زیبا و تواناست و دلی سپید در اختیار و قله جوانی را در پیش دارد. آنگاه که به مرحله نوجوانی و جوانی پا می‌گذارد، حرکت در بلندای کوهسار زندگی را آغاز می‌نماید؛ تا به سوی کدامین سرزمین رهسپار گردد، به سوی اصل خویش که همان پاکی باشد یا به سوی ناپاکی‌ها و پلیدی‌ها؟! ازاین‌رو جوانی، مرحله‌ای بسیار حساس، سرنوشت‌ساز و با اهمیت در زندگی است؛ زیرا جوان در حال صعود به سمت قله توانایی و غرور است و در مسیری که انتخاب کرده به سرعت به پیش می‌رود. ازاین‌رو همه جوامع بشری به نیروی جوان، توجه ویژه‌ای دارند؛ زیرا جوان دارای استعدادهایی است که از یک طرف آینده جوامع در گرو آنها است و از طرفی در اوج قله توانایی، شکوفایی و شور قراردارد. او می‌خواهد مستقل باشد و زیر بار فرهنگ و آدابِ نسل کهن قرار نگیرد؛ اداره چنین انسانی تدبیر فراوان می‌خواهد که در سیره اهل‌بیت (ع) نیز به آن بسیار توجه گردیده است.

مهم‌تر نسل جوان اگر پاک باشند و درست تربیت شوند، جامعه سالم پدید می‌آورند و اگر به فساد گرایند، آینده جامعه را نیز به سوی نابودی و نارسایی سوق می‌دهند؛ ازاین‌رو آینده هر جامعه در گرو کردار جوانان آن جامعه است و آسیب‌پذیرترین نیروی جامعه را نیز همین قشر تشکیل می‌دهد. قربانیان اجتماع بیشتر از گروه جوانان تشکیل می‌یابد، روی این اصل ضروری‌ترین کارها ارشاد و رهبری طبقه نسل جوان است.

به همین دلیل اهل بیت (ع) عنایت خاص به جوانان داشته و از زوایای مختلف به تحلیل ساختمان جوانی پرداخته‌اند و نسبت به جوانی هشدارها داده و تأکید کرده‌اند که جوانان، به خصوص جوانان مسلمان، مسیری را در پیش گیرند که به دیار درستی و پاکی منتهی شود. زیرا آنگاه که این مرحله به پایان رسد، در آخرین مرحله زندگی یا همان دوران پیری که نتیجه و حاصل جوانی است, تغییر و تحول بسیار اندک است؛ نیروها تحلیل می‌رود و انسان به آسانی کاری از پیش نمی‌برد.

محمدعارف صداقت که از دانش‌آموختگان جامعة المصطفی (ص) العالمیة است، به شدت معتقد است، مباحثی که جوانان را از نگاه اهل‌بیت (ع) بررسی کرده باشد باید عنوان گردند و در عین حال مقایسه سخنان روان‌شناسان با این درهای ناب کاری است که تا کنون انجام نگردیده است. روش تحقیق در این نوشته، کتابخانه‌ای و بر اساس تحلیل محتوا بوده است و احادیثی را گرد آوری شده، بیشتر جنبه کاربردی دارد. در گردآوری احادیث، بدون توجه به سند آن از منابع شیعه و سنی بهره جسته و در گزینش منابع سعی بر این بوده است تا از منابع دسته اول و معتبر استفاده شود و تا جایی که امکان داشته این نکته رعایت گردیده است.

کتاب "جوان و جوانی در سیره اهل بیت" در سه بخش تحت عناوین کلیات و مفاهیم، شاخصه‌های جوان و راهکارها و هشت فصل، تنظیم گردیده که فصل اول به کلیات و مفاهیم پرداخته است، مانند بررسی تعریف اهل‌بیت (ع)، معنای سیره، جوان و جوانی، پیشینه بحث و... . در فصل دوم شاخصه‌های جوانی بررسی گردیده است و در فصل سوم تحت عنوان بایسته‌های جوانی، برخی از ریز موضوعاتی مانند اهمیت جوانی، فرصت جوانی، ارزش جوانی و... مورد تحقیق قرار گرفته است. در فصل چهارم تعامل اهل‌بیت (ع) با جوانان بررسی گردیده است که چگونه اهل‌بیت (ع) با جوانان ارتباط برقرار می‌کرده‌اند و نتیجه آن چه است. فصل پنجم جوان و پرستش را به بحث کشیده است. از آنجا که جوان گرایش فطری و ذاتی به پرستش دارد، در نگاه اهل‌بیت (ع)، پرستش و پاک زیستن در این مرحله سنی دارای اهمیت و ارزش بسیار است. در ادامه بحث, اهمیت توبه، ارزش و چگونگی آن در جوانی را بررسی نموده. در فصل ششم وظایف مربیان در مقابل جوان به نقد کشیده است و مباحثی که در این فصل مطرح گردیده موضوعاتی است که باید مربیان آنها را رعایت نمایند و جوان نیز وظیفه دارد از آنان بپذیرد. در فصل هفتم به بررسی الگوهای جوان از دیدگاه اهل‌بیت (ع) پرداخته شده و این‌که شایسته است یک جوان با چه کسانی طرح دوستی بریزد. در فصل هشتم به موضوع خطرهای جوانی از نگاه اهل‌بیت (ع)، و آن‌چه مانع رشد و ترقی جوان می‌گردد پرداخته خواهد شد.

کتاب جوان و جوانی در سیره اهل‌بیت (ع)، نوشته شده توسط محمدعارف صداقت، توسط مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص) به نشر رسیده است.

فهرست مطالب
سخن ناشر
مقدمه
مفاهیم
ویژگی‌های جوان
بایسته‌های جوانی
تعامل اهل‌بیت(ع) با جوانان
جوان و پرستش
وظایف مربیان در برابر جوان
الگوها و دوستی‌های جوان
خطرهای جوانی