کتاب فضیلت و اخلاق در مدیریت امام علی (ع) به قلم پوریا برزعلی، ابتدا نگاه اخلاقی امیرالمومنین علی (ع) از نظر فلسفی تشریح و سپس به نحوه بکارگیری این نگاه در حوزه مدیریت می‌پردازد.

در عصری که سرتاسر دنیای معاصر پر شده از مدعیان اخلاق و الگوهای مدیریت برای سازمان‌ها، ضرورت داشتن لنگری مطمئن برای استوار ماندن و فانوسی برای نشان دادن راه از بی‌راه و معیاری برای سنجش درست از نادرست، ضرورت خود را هر روز بیشتر از روز قبل به پژوهشگران و مدیران اجرایی نشان می‌دهد.

در این دنیای پر هیاهو و مملو از ویترین‌های زیبا، استفاده از خِرد دینی که خردی کهن و آزمون پس داده است می‌تواند بسیار سودمند باشد، بخصوص اگر منبع دین قدسی و الگوها پاک و با عصمت باشند، در آن صورت خرد و الگوهای دینی تبدیل به ابزاری عقلی، علمی و مطمئن برای اهل علم و عمل می‌شود.

از آن‌جا که فهم کامل و جامعی از نگاه اخلاقی علی (ع) قابل ذکر در چند صفحه نیست لذا هدف از تألیف این اثر آشنایی اجمالی شما با موضوع است، مطالعه و تحقیق وسیع‌تر و عمیق‌تر به عهده شما است.

حضرت امام علی (ع) شخصیتی فرا تاریخی و فرا دینی است ایشان نه تنها در بین مسلمانان مورد احترام هستند بلکه در بین دیگر ادیان الهی بخاطر صفات پسندیده انسانی و فضائل بیشمارشان مورد احترام‌ فراوان‌اند، صفاتی همچون شجاعت، عدالت، محبت، علم، صبر، کار و تلاش و...

از آنجایی که شخصیت ایشان در بین مسلمانان و فرقه‌های مختلف اسلامی از مقبولیت ویژه‌ای برخوردار بوده درنتیجه محققان مسلمان در حوزه تربیتی بیشترین وقت را صرف مطالعه زندگی و آثار ایشان کرده‌اند تا هر چه بیشتر و بهتر با این مرد تاریخ‌ساز آشنا گردند، کسی که به حق می‌توان او را نماینده اخلاق اسلامی و مسلمانی واقعی به جهانیان معرفی کرد.

در بخشی از کتاب فضیلت و اخلاق در مدیریت امام علی (ع) می‌خوانیم:

حضرت علی (ع) در جایی دیگر از این نامه در مورد اثرات پایبندی به عهد و پیمان صحبت می‌کند و با نگاه نتیجه‌گرانه اُخروی ثاتیر مثبت پایبندی به عهد و پیمان را نشان می‌دهند: «در برابر پیمانی که بسته‌ای و امانی که داده‌ای خود را سپر ساز، زیرا هیچ یک از واجبات خداوندی که مردم با وجود اختلاف در آرا و عقاید، در آن هم داستان و هم رأی هستند، بزرگتر از وفای به عهد و پیمان نیست.

حتی مشرکان هم وفای به‌ عهد را در میان خود لازم می‌شمردند... و مبادا که سختی اجرای پیمانی که بر گردن گرفته‌ای و باید عهد خدا را در آن‌ رعایت کنی، تو را به شکستن و فسخ آن وادارد، بی‌آنکه در آن حقی داشته باشی. زیرا پایداری تو در برابر کار دشواری که امید به گشایش آن بسته‌ای و عاقبت‌ خوشش‌ را چشم می‌داری، از غدری که از سرانجامش بیمناک هستی بسی بهتر است. و نیز به‌ از آن است که خداوندت بازخواست کند و راه طلب بخشایش در دنیا و آخرت بر تو بسته شود». (نهج‌البلاغه/نامه53)

همچنین ایشان در انتهای نامه خطاب به مالک اشتر چنین می‌گویند: «آنچه بر تو لازم است آن که، حکومت‌هاى دادگستر پیشین، سنت‌هاى باارزش گذشتگان، روش‌هاى پسندیده رفتگان، و آثار پیامبر‌ (ص) و واجباتى که در کتاب خداست، را همواره به یاد آورى، و از آنچه ما بدان عمل کرده‌ایم پیروى کنى، و براى پیروى از فرامین این عهدنامه‌اى که براى تو نوشته‌ام، و با آن حجت را بر تو تمام کرده‌ام، تلاش کن، زیرا اگر نفس سرکشى کرد و بر تو چیره شد عذرى نزد من نداشته باشى». (نهج‌البلاغه/نامه53)

امام (ع) در پایان نامه و با تمام کردن حجت بر مالک هم بهانه‌تراشی احتمالی مالک و دیگر والیان و حاکمان را که این نامه را می‌خوانند مسدود می‌کند و هم اینکه نشان می‌دهند که خوبی و بدی هر کس که عالم و توانا بر امری است بر عهده‌ی خود اوست.

فهرست مطالب
پیشگفتار
فصل 1: فضیلت اخلاقی از نگاه امام علی (ع)
مفهوم شناسی واژه اخلاق
علم اخلاق
تفاوت اخلاق و تربیت
اخلاق هنجاری
1-دیدگاه‌های نتیجه‌گرا (یا غایت گرا)
2- دیدگاه‌های وظیفه‌گرا
3- دیدگاه فضیلت‌گرا
جمع بندی فصل اول
فصل 2: مدیریت اخلاقی از نگاه امام علی (ع)
معنای صلح
نگاه اخلاقی علی (ع)
رابطه صلح جویی با مدیریت در نگاه اخلاقی علی (ع)
الف- اخلاق و رفتار فردی علی (ع)
ب- تأثیر یادآوری مرگ بر رفتار مدیران
ج- «عدالت» ابزار ایجاد صلح و آرامش در مدیریت
د- رابطه صبر و مصلحت با صلح و دوستی در مدیریت
جمع‌بندی فصل دوم
منابع