کامران نیکنامیان در کتاب سر عشاق (4): تعقیقات مشترکه و استغفار، به تعقیبات مشترک نماز و مباحث مربوط به استغفار اشاره می‌کند.

قرآن، اذکار و دعاهایى است که پس از هر نمازى خوانده مى‌شود. علاّمه مجلسى فرموده است: تعقیبات نماز، به قرآن و ذکر و دعایى گویند که پس از نماز، متّصل به نماز باشد، و افضل آن است که با وضو و نشسته و رو به قبله باشد و بهتر آن است که همانند تشهد بنشیند و در اثناى تعقیب سخن نگوید، مخصوصاً در تعقیبات نماز مغرب.

برخى گفته‌اند همه شرایط نماز را در تعقیبات رعایت کند. ولى ظاهراً پس از نماز در هر حالى مشغول خواندن قرآن، ذکر و دعا باشد فى الجمله ثواب تعقیبات نماز را دارد. هرچند در حال راه رفتن باشد.)

از ائمّه اطهار (علیهم السلام) در تعقیبات نماز، دعاهاى فراوانى براى امور دنیا و آخرت وارد شده است و چون بهترین عبادت جوارحى و بدنى، نماز است و تعقیباتى که وارد شده است در تکمیل نماز و رفع نواقص آن نقشى مؤثّر دارد و همچنین سبب ترفیع درجات و آمرزش خطایا و گناهان است و براى به دست آوردن حاجات مادی و معنوی نیز مفید است، تعقیبات نماز از مستحبات اکیده در متون روایی و کتب سیر وسلوک عرفانی است. لذا تعداد کمی از تعقیبات معتبرمشترک نمازهای روزانه که به تجربه پی آمدهای معنوی آن بدست آمده است ذکر می‌شود.

آیات و روایات بسیاری مبنی بر عشق پروردگار به بندگان می‌توان یافت و می‌توان دریافت که ایزد منان بهشت را بهانه می‌گیرد تا به بندگانش عطا فرماید.

تنها پروردگار جلیل، بی‌همتاست که همیشه در دسترس بوده، حیُّ و قیوم و السمیع و البصیر و مجیب است. بی‌همتا در بخشایش که ما را در تاریکی رحم و طفولیت و نوجوانی از رزق‌های مادی و معنوی محروم ننموده و همچنان وهّاب (بخشنده‌ای که مفت می‌بخشاید) بوده، هست و خواهد بود.

او سراسر ناز است و ما نیاز، تا اجازه نفرماید مارا خواستنی نشاید: فَسَوْفَ یَأْتِی اللَّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحبونه (مائده 54)

حضرت رب‌العالمین به داوود نبی می‌فرماید:‌ ای داوود! به ساکنان سرزمین من بگو: من دوست کسی هستم که دوستم بدارد، همنشین اویم که همنشینم باشد، همدم هرآن که با نام و یادم انس گیرد، همراه اویم که همراهم شود و فرمانبردار فرمانبردارانم هستم.

حد ذکر و نوع ذکر خداوند: از قلبتان بپرسید که چه ذکری باید گفت، حضور قلب درکدام ذکر بیشتر است، آن را ملزم باشید (نقل از آیت اله بهجت) اصل ذکر، خصوصیت ذکر را به قلبمان الهام می‌کند، این الهام الهی است نه این که به فکر خودمان رسیده باشد.

فرق است میان «حُبّ» و «وُدّ». «حُبّ». محبت دوستی دل است بدون آثار خارجی ولی «وُدّ» دوستی از جهت ایثار و احسان و انعام است و باید حضرتش را ودود نامید که عاشقانه به بندگان عشق می‌ورزد.

در بخشی از کتاب سر عشاق (4) می‌خوانیم:

از مصباح شیخ طوسى و غیر آن نقل شده: هرگاه نماز را سلام دادى، دستها را تا برابر گوش بالا بر و سه مرتبه تکبیر (اللّه اکبر) گفته و سپس بگو:

لَا إلهَ إلَّا اللّهُ إلَهاً واحِداً وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ لا إِلهَ إِلّا اللهُ وَ لا نَعْبُدُ إلاّ إیّاه مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ لا اِلهَ اِلا اللّهُ رَبُّنا وَ رَبُّ آبآئِنَا الاَوَّلینَ لا اِلهَ اِلا اللّهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ وَحْدَهُ اَنْجَزَ وَعْدَهُ وَ نَصَرَ عَبْدَهُ وَ اَعَزَّ جُنْدَهُ وَ هَزَمَ الاْحْزابَ وَحْدَهُ فَلَهُ الْمُلْکُ وَ لَهُ الْحَمْدُ یُحْیى وَ یُمیتُ وَ یُمیتُ وَ یُحْیى وَ هُوَ حَىُّ لایَمُوتُ بِیَدِهِ الْخَیْرُ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَىْءٍ قَدیرٌ

آنگاه بگو: معبودى جز خدا نیست، معبودى یگانه و ما تسلیم او هستیم، معبودى غیر از خدا نیست و جز او را نمی‌پرستیم، در حالی‌که طاعت (دین) خود را براى او خالص می‌نماییم هر چند براى مشرکان ناخوش آیند باشد، معبودى جز خدا پروردگار ما و پروردگار پدران نخستین ما نیست. معبودى غیر از خدا نیست یگانه و یگانه و یگانه است، به وعده‌اش وفا کرد، بندگانش را یارى داد سپاهش را عزت بخشید و به تنهایى لشکریان (کفر و شرک) را در هم شکست. پس فرمانروایى و ستایش تنها او را سزاست.
زنده می‌کند و می‌میراند و می‌میراند و زنده می‌کند و او است زنده‌اى که نمی‌میرد، خیر و نیکى تنها به دست اوست و او بر هر چیز تواناست آنگاه بگو:

اَسْتَغْفِرُ اللّهَ الَّذى لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ

فهرست مطالب

سخنی با شما
تعقیبات مشترک
تعقیباتی از کیمیا بهتر
تعقیبات مخصوص نماز صبح
تعقیبات مخصوص نماز ظهر
تعقیبات مخصوص نماز عصر
تعقیبات مخصوص نماز مغرب
تعقیبات مخصوص نماز عشاء
تسبیحات حضرت زهرا (سلام الله علیها)
استغفار
معنای استغفار در کلام امام علی (ع)
هفتاد بند استغفار امیرالمؤمنین علیه السلام جهت وسعت رزق