از قدیم گفته‌اند، کار جوهر انسان است. بی‌سبب نیست که می‌گویند، بسیاری از بزهکاری‌های اجتماعی از بیکاری ایجاد می‌شود. کار یکی از عوامل مهم در ایجاد و حفظ سلامت جسمانی و روانی انسان است و در نتیجه به صورت غیرمستقیم ضامن پیشگیری از بسیاری از بیماری­ های جسمی، روحی و اخلاقی است.

اهمیت کار و تلاش از منظر دین

اهمیت کار و تلاش تا آنجاست که در دین مبین اسلام به آن سفارش زیادی شده است. در روایتی از امام هفتم(ع) نقل شده است که می‌فرمود: پیامبرخدا(ص) و امیرالمؤمنین(ع) و پدران بزرگوارم کسانی بودند که با دست‌های خود کار می‌کردند و کار و کارگری سیره انبیاء و صالحان بوده است." همچنین پیامبر(ص) فرمود: ملعون از رحمت خدا به دور است، کسی که (بیکار بوده و با درمانده کردن) عایله‌اش را ضایع و بی‌ارزش کند. (۱)

شکی نیست که تنها با کار و تلاش است که چرخ‌های اقتصاد به حرکت درمی‌آید و نیازمندی‌های مردم برطرف می‌شود؛ در عین حال بیکاری باعث پایین آمدن سطح تولید شده و موجب کمبود و درماندگی و فقر می‌شود. امام صادق(ع) در پاسخ به فضیل ‌بن یسار که گفت: "من امروز بیکارم، فرمودند، کذلک تذهب اموالکم و اشتد علیه. همین‌طور(با بیکار بودن) مال‌های شما از بین می‌رود و فقیر می‌گردید و سخت او را مورد نکوهش و توبیخ قرار داد و نیز می‌گوید: من کار را ترک کرده بودم (و فقیر و بی‌سرمایه شدم) امام صادق(ع) فرمود: هرگز، چنین(بیکار) مباش، درب مغازه خود را باز کن وسایل کارت را پهن کن و از پروردگارت روزی بخواه". (۲)

روز کارآفرینی

با توجه به اهمیت داشتن شغل و کار، ناگفته پیداست که اشخاصی که می کوشند تا برای دیگران شغل ایجاد کنند از چه ارزش بالایی برخوردارند. ۶ مرداد به جهت اهمیت و ضرورت وجود کارآفرینان در کشور، روز کارآفرینی نامیده شده است. ارزش این روز به جهت مخفی بودن موفقیت افراد پرتحرک و کارآفرین و در عین حال وجود الگوهای مشخص و موفق قابل توجه است. کارآفرینان در شرایط سخت اقتصاد ایران، همواره تلاش می‌کنند تا کاری بیافرینند. کاری که گاه حتی ممکن است، انجامش برای دولت‌ها سخت یا غیرممکن باشد و تنها با کمک و استمداد بخش خصوصی، قابل حصول است.  

"شاخص جهانی کارآفرینی (GEI) که همه ساله از طرف موسسه جهانی توسعه کارآفرینی (GEDI) منتشر می‌شود و تصویری از تغییرات اکوسیستم کارآفرینی کشورها ارایه می‌دهد، نماگری است که سلامت اکوسیستم کارآفرینی در یک کشور را از طریق تعاملات پویا و نهادینه شده بین گرایش، توانایی و اشتیاق کارآفرینی، هم در سطح فردی و هم در سطح نهادی مورد ارزیابی قرار می دهد. فرض بنیادی در تهیه این شاخص این است که کارآفرینی هرچند ماهیت رفتاری و فردی دارد اما تقریبا در صورتی امکان بروز می یابد که محیط به فرد اجازه بروز آن را بدهد. " (۳)

"مشکلات پیش روی کارآفرینان در ۲ دسته خلاصه می‌شوند؛ بخشی که مربوط به دولت و قوانین و زیرساخت‌ها و بیمه و مالیات است و بخش دیگری که ناشی از مشکلات اکوسیستم امروزی جامعه و عدم سنخیت روحیه‌ ما با کارآفرینی است. شاید هنوز تا رسیدن به مرحله‌ای که در آن بتوانیم با کمک گرفتن از خرد جمعی کار مناسبی بسازیم، مسیر فراز ونشیبی در پیش است اما نمی‌توان از زحمات کارآفرینان این سرزمین هم که تاکنون تمام تلاش خود را برای ایجاد فن و حرفه و شغل برای جوانان و بعضا اهل فن به کار بسته‌اند، غافل شد.

کارآفرین از یک طرف دل در گرو توسعه و رشد اکوسیستم کارآفرینی دارد و از جهت دیگر می‌خواهد اعتمادسازی و اعتماد کردن در جامعه را به‌عنوان مهم‌ترین عامل موفقیت و رشد اکوسیستم نهادینه کند. این راه، بی‌شک سخت و جان‌فرساست؛ اما برای کارآفرین کافی است که نتیجه عبور از این راه سخت و جان‌فرسا فایده‌ای برای جامعه و مردمان داشته باشد تا همه این سختی‌ها را به جان بخرد.(۴)

ضرورت کارآفرینی

از آنجا که کارآفرینی قادر است تا زمینه‌ساز به کارگیری نیروی کار باشد با نوآوری که در اقتصاد ایجاد می‌کند، می‌تواند به ایجاد اشتغال در جامعه ‌منجرشود.

در شرایطی که روحیه کارآفرینی به شدت در میان جوانان در حال گسترش است، با توجه به اعمال سیاست‌ کاهش تصدی‌گری دولت و همچنین محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی، سوق‌دهی آنان به سمت مشاغل کارآفرینی و خوداشتغالی ضرورتی است که می‌تواند راهگشای بسیاری از مشکلات باشد.

"حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیداری که با کارآفرینان عرصه‌های مختلف تولیدی، صنعتی، معدنی، کشاورزی و بهداشتی و درمانی، داشتند، کارآفرینی را نوعی عبادت و ارزش‌آفرینی خواندند و افزودند: ایران بزرگ امروز بیش از هر زمان دیگر به کار و کارآفرینی نیاز دارد تا همچون عقابی تیز پرواز، در فضای پیشرفت و آبادانی و افتخار اوج گیرد.
ایشان با اشاره به اهمیت کار و کارآفرینی از دیدگاه اسلام ایجاد اشتغال، را علاوه بر جنبه مهم ثروت آفرینی، نوعی زمینه‌سازی برای به کارگیری گنجینه استعدادهای انسانی دانستند و افزودند: ایران، امروز به کارگاه بزرگ تلاش و ابتکار و نوآوری تبدیل شده است؛ اما این واقعیت، تنها گام اول از روند پیشرفت و سرافرازی کشور است.
رهبر انقلاب اسلامی، با تأکید به نیاز اساسی کشور به کار و کارآفرینی خاطرنشان کردند: دو دلیل اساسی یعنی «آمادگی کشور برای جهش» - و «فشار اقتصادی دشمنان»، ثابت می کند که ایران، بیش از هر دوره دیگر به کار و کارآفرینی احتیاج دارد." (۵)

پی‌نوشت:

۱- کتاب سفینه‌البحار، جلد یک، صفحه ۴۴۸

۲- کتاب وسایل، جلد ۱۲، حدیث ۹

۳- دکتر شهین مرتجی، مسؤل امور فرهنگی، معاونت درمان اصفهان

۴- پایگاه خبری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران

۵- پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری؛ دیدار کارآفرینان با مقام معظم رهبری؛ ۱۶ شهریور ۱۳۹۸