خانواده‌های گودرز و پیران در شاهنامه (علم برداران ایران و توران) کتابی نوشتهٔ محمدیونس طغیان ساکایی است که به بررسی دو خاندان گودرز و پیران در شاهنامه فردوسی می‌پردازد.

شاهنامه فردوسی یکی از بزرگترین آثار حماسی جهان است. فردوسی با این یادگار جاودانه - که عمری را با هزار مشقت در سرایش آن سپری کرده - فرهنگ و بزرگترین بخش معنوی جامعه ما را از تباهی و فراموشی نجات داده است. فردوسی حکیم، سوار بر توسن سخن، صحرای ناپیدا کران زمان را درنوردیده و خوانده‌ها و شنیده‌ها را در دفتر گرانبهای خویش ثبت کرده است. او بود که بر خضر فرهنگ ما آب حیات اعطا کرد. صدای اوست که از پس قرون بسیار، هنوز طنین انداز است و ما را به سوی جانبازی و ایثار در راه میهن فرا می‌خواند. ندای اوست که هر آن هوشدار می‌دهد: ‌ای فرزندان رستم و اسفندیار" از نوامیس ملی خویش دفاع کنید"، نگذارید فرهنگتان در پنجه بیداد بیگانگان جان بدهد! او برای ما می‌آموزد که در برابر هر دشمنی رستمانه بایستیم. به همین خاطر بوده هر که سودای غلامی بیگانه را داشته، نام فردوسی آتش به جانش می‌افروخته و یاد او لرزه بر اندامش می‌انداخته است.

در این رساله، برخی از داستانها و نبردهایی شرح شده که قهرمانان اصلی آن از این دو خانواده‌اند. رساله شامل سه بخش است. در بخش اول به معرفی خانواده گودرز پرداخته‌ایم. معرفی برخی پهلوانان گودرزی، شرح بعضی جنگها و داستانهای مربوط به همین خانواده، در این بخش گنجانیده شده است.

در بخش دوم دودمان نام آور پیران معرفی شده است. از آن خانواده نیز بعضی از شخصیت‌های مشهور معرفی شده‌اند و چهره‌های جالب آن دودمان و کارکردها و قهرمانی‌های‌شان به بررسی گرفته شده و یکی از نبردهایی که فرجام آن در حقیقت فرجام خانواده پیران است شرح و بررسی شده است.

در بخش سوم، شرح سه جنگ تن به تن را میان نماینده‌های برجسته این دودمانهای متخاصم به تفصیل آورده‌ایم.

فهرست مطالب
پیشگفتار
تقریظ
مقدمه
بخش اول: گودرزیان
اول: خانواده گودرز
الف – خانواده گودرز در شاهنامه
ب – خانواده گودرز در تاریخ
ج- بخت النصر و نسبت او به گودرزیان
د- نظریات شخصیت‌های دیگر شاهنامه درباره گودرزیان
هـ - گودرزیان پلی میان زابل و ایران
و – کودتای گودرزیان
ز – جنگ پشن( غمنامه گودرزیان)
دوم: بزرگان خاندان گودرزی
الف- گودرز کشواد؛ شخصیت سختکوش و انتقامجو
2 - تلاشهای گودرز بخاطر انتقام
3- سوگنامه‌های گودرز
ب - گیو بزرگترین پهلوان ایرانی
معرفی گیو
1- بزرگترین کارنامه گیو
ج – بهرام گودرز، نمونه ننگ و نام
1- معرفی بهرام
2- داستان تازیانه بهرام
د- رهام گودرز
هـ - بیژن پهلوان رزم آور ، بزم آرا و سبکسر
1- معرفی بیژن
2- بیژن در اولین میدان‌های جنگ
3- بیژن در جنگ پشن
4- بیژن در جنگ یازده رخ
5 - داستان بیژن و منیژه
بخش دوم: پیرانیان
( اول ) معرفی خانواده پیران
الف : خانواده پیران در شاهنامه
ب - خانواده پیران در تاریخ
ج – نظریات شخصیت‌های دیگر شاهنامه درباره پیران و خانواده او
د – نبرد یازده رخ و تباهی خانواده پیران
دوم: معرفی برخی از سران خانواده پیران
الف- پیران ویسه مدافع توران زمین
1- معرفی پیران ویسه
2- تلاش‌های پیران بخاطر صلح
3- فرود، آخرین امید پیران برای صلح
ب – پیلسم همتای رستم
ج- هومان، پیش جنگ لشکر توران
بخش سوم: شرح چند نبرد تن به تن میان افراد خانواده‌های گودرز و پیران
الف – نبرد بارمان با قباد و کشته شدن قباد
(ب) – رزم بیژن با هومان و قتل هومان
ج – جنگ پیران و گودرز و شهادت پیران
نتیجه
فهرست منابع و مآخذ