محسن میرزاخانی در کتاب آتش‌نشانی در هوانوردی، با تجربۀ چندین دهه فعالیت، تلاش کرده است تا از طریق ارائه‌ی رویکردی جدید، به توضیح و تشریح حوادث آتش‌سوزی هواپیماها و راه‌های مقابله‌ با آن بپردازد.

سابقۀ آتش‌سوزی در دنیا، چیزی کم از تاریخ کشف آتش توسط انسان ندارد و بدون آنکه نیازی به ارائه مدارک و اسناد تاریخی باشد، می‌توان حدس زد و باور داشت که انسان از وقتی آتش را شناخت، پیوسته در معرض خطرات ناشی از آن بوده و البته، اسناد و مدارک متعددی نیز موجود است و تأیید می‌کند افزون بر آتش‌سوزی‌های مهیب در ایران، مردمان کشورهای دیگر نیز بارها صدمات سنگین ناشی از حریق‌های عمدی یا اتفاقی را تجربه کرده‌اند و به همین دلیل، از دیرباز یافتن راه‌هایی برای مقابله با آتش سوزی مورد توجه مردم بسیاری از نقاط جهان بوده و شواهد موجود حکایت از آن دارد.

با پیشرفت علم و صنعت و رشد ناگهانی اطلاعات جوامع بشری در زمینه موضوعات مختلف که زمینه‌ساز بسیاری از اختراعات و ابتکارات بود، دستگاه‌های آتش‌نشانی متعددی توسط ملل مختلف ابداع و در سطح دنیا پراکنده شد و در طول زمان تکامل یافت و چون معمولاً تمام ابداعات و اختراعات بشری زاییده احتیاج است، به همین دلیل با اختراع هواپیما که تحول بزرگی در صنعت هوانوردی ایجاد نمود، دغدغه‌هایی در مهار آتش‌سوزی‌هایی مهیب و گسترده‌ای که در فرودگاه‌های بزرگ و کوچک دنیا به وقوع پیوست، باعث شد تا مسئولین مربوطه را به فکر تأسیس واحدی، برای مقابله با حوادث مشابه آن‌ها، بیندازد تا تجارب خود را در اختیار همدیگر قرار دهند و نتیجه آن همکاری، تأسیس سازمان‌های متعدد آتش‌نشانی بود که امروزه در سطح دنیا دایر است و مدرن‌ترین تجهیزات اطفاء حریق را در اختیار دارند. یکی از واحدهای عملیاتی در فرودگاه‌ها و پایگاه‌های هوایی که با هواپیما و تجهیزات پروازی سروکار دارند، آتش‌نشانی است.

کارکنان آتش‌نشانی هوانوردی، با آتش در هواپیماها و اماکن فرودگاهی در مبارزه هستند و خدمات نجات و کمک‌های اولیه برای نجات خلبان، خدمه پرواز و مسافران هواپیماها را ارائه می‌نمایند. از آنجایی که عملیات امداد و نجات و اطفای حریق توسط واحدهای آتش‌نشانی به عمل می‌آید، بنابراین اهمیت این گروه سخت‌کوش و از جان گذشته بر کسی پوشیده نیست.

در بخشی از کتاب آتش‌نشانی در هوانوردی می‌خوانیم:

وقتی کسی غیر از کنترلر مراقبت پرواز (یا مسئول مراقبت پرواز) اطلاعاتی را در خصوص وقوع یا قریب‌الوقوع سانحه هواپیمایی ارائه کند. ایستگاه آتش‌نشانی و نجات به همان صورت اقدام خواهد کرد که انگار این اطلاعات را مراقبت پرواز در اختیار این واحد گذاشته است. مراقبت پرواز باید بلافاصله از ماهیت و موقعیت و وضیعت اضطراری مطلع شود. وقتی خودروهای آتش‌نشانی و نجات به محل سانحه‌ای اعزام شدن، مراقبت پرواز باید از این موضوع مطلع شود تا به تمام پروازهای ورودی و خروجی اطلاع دهد که اول سانحه‌ای اتفاق افتاده و در ثانی خدمات آتش نشانی و نجات فرودگاه به علت اعزام کارکنان و تجهیزات این واحد به محل سانحه، قابلیت ارائه کامل سرویس آتش‌نشانی و نجات برای موارد دیگر را ندارد.

خودروهای آتش‌نشانی و نجات باید به گونه‌ای در محل سانحه آرایش بگیرند که بتواند منطقه سانحه را به بهترین حالت ممکن تحت پوشش خود قرار دهند و این اطمینان وجود داشته باشد که حداقل یکی از خودروهای آتش نشانی و نجات در موقعیتی است که در سریع‌ترین زمان ممکن به محل سانحه می‌رسد. جزئیات مربوط به برنامه‌های قبل از وضیعت اضطراری هر فرودگاه، بر اساس عوامل محلی (تأثیرگذاری آن فرودگاه) طراحی و مشخص می‌شود.

فهرست مطالب
پیشگفتار
مقدمه
فصل اول: تاریخچه آتش‌نشانی در جهان و ایران
فصل دوم: اصول و مبانی حریق
فصل سوم: دستورالعمل‌های آتش‌نشانی در فعالیت‌های پروازی
فصل چهارم: راهبرد آتش‌نشانی در اطفای حریق هواپیمای مسافربری
منابع و مآخذ