زمینه‌های روان‌شناختی نماز: (شیوه‌های جذب به نماز با تاکید بر مکتب اسلام و اصول روانشناسی)

در این مجموعه تلاش شده است که راه‌های تشویق جوانان را از دیدگاه علم روانشناسی و قرآن و احادیث، به نماز و نقش رفیع این فریضه عبادی بر ابعاد گوناگون زندگی، را مورد بررسی قرار دهیم، تا اینکه جوانان ما به وضوح به این مطلب برسند که نماز واسطۀ محکمی است که تمام هستی انسان را به ملکوت هستی پیوند می‌دهد و به مانند آن برنامه‌ای را برای ربط دادن آدمی به حق و حقیقت نمی‌توان یافت و در دنیای به ظاهر متمدن امروزی که لعاب تجمل و تظاهر تمام زندگی انسان را قبضه کرده است از ظاهر و باطن خود مراقبت بیشتری به عمل آورده و آداب و شرایط باطنی و ظاهری و دستورهای دینی و وظایف شرعی را مورد توجه قرار دهند و نماز را بزرگ شمرده و به آن اهمیت دهند و درصدد انجام تکالیف الهی خویش برآمده و با عبادت و بندگی خدا و تقرب به درگاه او سود برده راه ترقی و کمال را بپیماید و با صدق و صفا و راستی به سوی خداوند و با دوری از محرمات و ناپاکی‌ها خویش را از صدمات جسمی و معنوی مصون و محفوظ نگه دارند و از هر آنچه غیر رضای الهی در آن است اجتناب کنند و با استفاده از اکسیر شفابخش و جان بخش نماز دل‌ها را تسلی بخشیده و از غبارهای مادیت و غفلت رهایی دهند چرا که هیاهوی تمدن امروزی، فطرت خداگونه ما را نمی‌تواند آرام کند و تنها یاد اوست که آرام بخش دل‌هاست

فهرست مطالب
سخن آغازین
سخنی با متولیّان تعلیم و تربیت و خانواده ها
فصل اول : تعاریف و توصیفاتی از نماز
بررسی ریشه‌ی واژه‌ی صلوة و معانی و کاربردهای آن
تعریف نماز
توصیف‏ های کوتاهی از نماز
نامه ای نماز در قرآن
روح نماز و حقیقت آن
فصل دوم : شیوه های گسترش فرهنگ نماز از دیدگاه قرآن
بیان رمز و راز نماز و آثار آن
اصلاح جلوه‏ های رفتاری نمازگزاران
عوامل موثر در اقامه نماز
الف) کیفیت القای نماز
ب) شرایط القاء
ج) نحوه‌ی تمرین و عمل
د) القاآت لازم
ه) آغاز دعوت و تمرین
آموزش جنبه های مذهبی در کودک
دوران تمهید
2. دوران تمرین
3. دوران تکلیف
و) راهنمای ما در اجرای نماز
اصل استفاده از فرصت
2. اصل اسوه پذیری
ز) قواعد و مراقبت ها
1. در جنبه‌ی قواعد
قاعده‌ی محبت
قاعده‌ی لذت
قاعده‌ی نخستین و تشویق
قاعده‌ی سندیت
قاعده‌ی مساحت
قاعده‌ی تدریج
قاعده‌ی القاء
قاعده‌ی تحریک
قاعده‌ی انس
2. مراقبت‏ها
فصل سوم : روشهای پرورش احساس مذهبی نماز در کودکان و نوجوانان
روشهای مؤثر در پرورش احساس مذهبی
الف) خانواده و احیاء پرورش احساس مذهبی در کودکان
ب) تأثیر یادگیری غیر مستقیم یا مشاهده ای در ایجاد و تقویت احساس مذهبی
ج) نقش الگوهای رفتاری در پرورش احساس مذهبی
د) تعظیم و تکریم «نماز» توسط الگوهای رفتاری
ه) نقل یا نمایش قصه ها و خاطره های زیبا در ارتباط با اهمیت و عظمت نماز
و) توأم کردن نماز با تجارت متنوع و خوشایند برای کودکان و نوجوانان
ز) افزایش تجارب موفقیت آمیز کودکان در خواندن نماز
ح) توجه به توانمندی های کودکان و نوجوانان در اقامه نماز
ط) سادگی، زیبایی و گیرایی مساجد و نمازخانه ها
ی) نقش ائمه جماعات و خادمین مساجد در شکوفایی احساس مذهبی کودکان و نوجوانان
فصل چهارم : نقش خانواده و تأثیر آن در خواندن نماز
زمینه های روان شناختی نماز در خانواده
1. الگوپذیری
ویژگی‏های الگو
ویژگیهای مشاهده کنندگان
پیامدهای پاداش مربوط به رفتارها
2. شرطی سازی وسیله ای
رفع نیازهای روانی
معنی گرایی
عشق
پیشنهادهای عملی
نقش نماز در افزایش سلامت روانی خانواده
نقش خانواده در ترغیب نماز با تاکید بر روشها
1-اذان و اقامه در گوش نوزاد
2. برنامه آموزشی
3. سن آشنایی بچه‏ ها با نماز
4. نماز جماعت در خانه
5. آموزش عملی
6. بیدارکردن اهل خانه برای نماز
7. اذانگفتن در خانه
8 . حضور بچه ‏ها در مساجد
9. احترام به شخصیت نوجوانان
10. پدر و پسر در خدمت مسجد
11. میانه روی در عبادت
12. هشدار پیامبر(ص) نسبت به خانواده ‏ها
13. انتخاب همسر نمازگزار
فصل پنجم : جوانان را به نماز دعوت کنیم
اهمیت نماز
ارزش و جایگاه نماز
2. اهمیت نماز در ایجاد ارتباط خدا و خلق
3. نماز اولین فریضه‌ی الهی
4. نماز اولین عمل خیری که نزد خدا بالا می‏رود
5. نماز اولین پرسش در قبر
6. برتری نماز بر سایر اعمال آدمی
7. نماز و رابطه آن با حاکمیت دینی
8 . نماز آخرین وصیت انبیاء و اولیاء الهی
9. نماز یعنی تمام دین
10. اهمیت دادن به وقت نماز
11. نماز مهمترین وسیله تقرب به خدا
12. آثار نماز در عالم قبر
13. نماز باعث بخشش گناهان
14. نماز عامل نجات از عذاب الهی
15. نماز؛ یادخدا
تأثیرات نماز
عدم احساس گناه و یا کاهش آن
2- وحدت شخصیت و انسجام خانوادگی
3- افزایش اعتماد به نفس
4- بالا رفتن عزّت نفس
5- کاهش فشار و استرس‏های روانی
6- درمان و یا کاهش افسردگی
7- نماز موجب گشایش مشکلات دنیا
8- نماز بازدارنده‌ زشتی‏ها
9- عنایت الهی به نمازگزار
فصل ششم : چگونه نسلی نمازگزار پرورش دهیم
عایق ها و بازدارنده ‏های نماز
1. تأثیرکمرنگ خانواده، جامعه، آموزش و پرورش و رسانه ‏ها بر نماز
2. تعارض میان بود و نبود دعوت کنندگان به نماز
3. شیوه‏ های نامناسب دعوت به نماز
4. نارسایی یا بازدارندگی مکان‏ها و امکانات برپایی نماز
5. فقدان استمرار و برنامه ریزی دراز مدت در باب نماز
6. شیوه های غیرمطلوب آشنایی با نماز در خانواده
7. چگونگی حضور جوانان در نماز و مساجد
سخن پایانی
فهرست منابع