سید شمس الدین اطهاری، مهدی تقوی ملائی و دنیا نیک آئین در کتاب تبلور علم در قرآن در تلاشند تا با بررسی آیات و احادیث پیرامون علم و موضوعات مرتبط با آن در قرآن کریم، قطره‌ای به دریای معرفت این معجزه‌ی الهی بیفزایند.

قرآن کریم کتابی است برای روشن‌کردن مسیر زندگی و هدایت انسان‌ها؛ این معجزه‌ی الهی چگونگی رسیدن انسان‌ها به سعادت دنیوی و اخروی را بیان می‌کند. هدف اصلی از نزول قرآن بیان مسائل علمی نیست. لیکن توجه ویژه‌ی قرآن کریم به موضوعاتی مانند علم، جستجوی علمی و اهل علم، نشان‌دهنده‌ی اهمیت بالای علوم از دیگاه این کتاب آسمانی و گواهی بر حقانیت بیشتر آن است.

بررسی مباحث علمی قرآن کریم، جایگاه علم و دانش از منظر خداوند یکتا را بیان خواهد کرد. در قرآن کریم علم به عنوان نور و روشنایی معرفی شده است و با نگاهی ژرف به آیات می‌توان دریافت که از دیدگاه قرآن علم و دانش سرچشمه‌ی پیشرفت‌های روحی، معنوی و حتی مادی هستند.

از آنجایی که توجه به بستر هر موضوع به شناخت و درک بهتر آن کمک خواهد کرد، چنانچه این بستر جایگاهی چون قرآن کریم داشته باشد، پشتوانه‌ای بسیار قوی خواهد داشت. جستجو در آیات قرآن نشان می‌دهد، برای پیشرفت در حوزه‌های مختلف و دوری از فساد باید با جهل مبارزه نمود و راه از بین بردن جهل، کسب علم و دانش است که در نهایت باعث کشف حقایق عالم هستی و تولید علم می‌شود.

در بخشی از کتاب تبلور علم در قرآن می‌خوانیم:

پیدایش علم و دانش با خلقت انسان برابری می‌کند و همواره بشر در صدد آن بوده که بفهمد و درک نماید، علم و دانش در زندگی انسان دارای جایگاه ویژه‌ای است. نقش علم در زندگی انسان این است که راه سعادت، تکامل و راه ساختن را به انسان می‌آموزد. علم، انسان را توانا می‌کند که آینده را همان گونه که می‌خواهد بسازد. علم مانند ابزاری در اختیار خواست انسان قرار می‌گیرد و طبیعت را آن چنان که انسان بخواهد و فرمان دهد می‌سازد.

پیامبر اکرم (ص) پیروانش را به فراگیری علم و دانش تشویق می‌کرد. کودکان اصحابش را وادار کرد که سواد بیاموزند، برخی از یارانش را فرمان داد زبان سریانی بیاموزند. این تأکید و تشویق‌ها در باره علم سبب شد که مسلمانان با همت و سرعت بی نظیری به جست و جوی علم در همۀ جهان پرداختند، آثار علمی را هر کجا یافتند به دست آوردند و ترجمه کردند و خود به تحقیق پرداخته و از این راه علاوه بر این که حلقۀ ارتباطی شدند میان تمدن‌های قدیم یونانی و رومی و ایرانی و مصری و هندی و غیره، و تمدن جدید اروپایی، خود یکی از شکوهمندترین تمدن‌ها و فرهنگ‌های تاریخ بشریت را آفریدند که به نام تمدن و فرهنگ اسلامی شناخته شده و می‌شود.

امروزه اهمیت علم و دانش بر بشریت مخفی نیست، همه مکاتب بشری و ادیان آسمانی بر کسب علم و دانش تأکید دارند و پیشرفت و ترقی در مسیر علم را افتخار آمیز می‌شمرند. لکن بدون تردید دین مبین اسلام بیش از هر دین و آیین دیگری به علم بها داده و انسان‌ها را به تعلیم و تعلّم فراخوانده است.

فهرست مطالب

مقدمه
مقصود از علم در قرآن چیست؟ علوم تجربی؟
مفهوم‌شناسی علم و تقسیمات آن
تقسیم‌بندی علوم بر اساس روش
کاربردهای علم در قرآن
پیشینه نگارش در مورد قرآن و علم
اهمیت علم و ارزش آن در اسلام و قران برای چیست؟
اهمیت علم در قرآن
تعریف علم
برتری علما
علم و خلافت الهی
علم آموزی، هدف بعثت انبیا
وجوب علم آموزی
جایگاه آموزش و علم در قرآن و روایات
تعریف علم
برتری علما
علم و خلافت الهی
علم آموزی، هدف بعثت انبیا
وجوب علم آموزی
خاستگاه تولید علم در قرآن
عالم کیست؟
علم، پایه عزت‌ها و استقلال‌ها
فریضه علم، مفتاح سایر فرائض
دیدگاه برخی از فلاسفه
منابع