کتاب نماز و زندگی: آثار و برکات نماز در زندگی نوشته‌ی محمدعلی جابری، ضمن پرداختن به بیان و تبیین آثار دنیوی، برزخی، اخروی، فردی و اجتماعی نماز، در قسمت‌های مختلف کتاب از آثاری همچون آرامش‌بخشی، تقویت باورها، تقویت اراده، استجابت دعا، دعای فرشتگان، یاری الهی، رحمت خداوند، راندن شیطان و... بحث شده است.

با هر طلوع و غروب خورشید، قدمی به غروب خود در دنیا نزدیک می‌شویم. هربار که روز و شب جای خود را عوض می‌کنند، ورقی از دفتر عمر کنده می‌شود. خواب باشیم یا بیدار، بیکار باشیم یا سرکار، دارا باشیم یا نادار، رئیس باشیم یا زیردست، بالاخره روزی به ایستگاه پایان خواهیم رسید. بعد از آن ماییم و ابدیت‌مان. از هم اکنون باید به فکر آن روزها بود. با رسیدن مرگ دیگر فرصتی برای بازگشت و جبران وجود ندارد.

پدر، مادر، همسر، فرزند، دوست، ثروت و دیگر امور دنیایی، نهایتا تا پای قبر بیشتر ما را همراهی نمی‌کنند. تنها، عمل ماست که تا منزلگاه پایانی ما را همراهی می‌کند. نماز بهترین هم‌سفر و مددکار برای گذر از ایستگاه‌های دنیا، مرگ، برزخ و قیامت است و دست آخر نیز درب بهشت را به روی صاحبش گشوده، او را با پیامبران و صدیقان و شهیدان و صالحان هم‌نشین می‌کند.

دین و آدمی همزاد همدیگر هستند. درست از همان روزی که پای آدم‌ علیه‌السلام به کره‌ی خاکی رسید خداوند برنامه‌ی زندگی‌اش را در قالب دین به او آموزش داد. زندگی آدمی با دین چنان در هم‌ تنیده‌اند که هیچ کسی در هیچ‌ گوشه‌ی زمین نتوانسته است بدون یاری دین، زندگی سالمی را برای خود دست‌و‌پا کند. از میان رفتارهای دینی، نماز بیشترین اثرگذاری را بر زندگی آدمیان دارد. کیفیت زندگی انسان در دنیا، برزخ و آخرت با نماز گره خورده است.

به گمان برخی دنیا و آخرت دو خط موازی هستند و هیچ‌گاه به هم نمی‌رسند. از نگاه اینان دنیا و آخرت را نمی‌شود با هم داشت و ناگزیر باید دور یکی را خط کشید. در حالی‌که نماز قبل از اثرگذاری در برزخ و قیامت دنیای شخص را سامان می‌دهد. این گروه سجاده‌ی نماز را جاده‌ی خوبی برای رسیدن به آخرت می‌دانند؛ اما اهل‌بیت علیهم‌السلام در مشکلات دنیوی هم آدرس نماز را به پیروان خویش می‌دادند:

در منزلت محلی برای نماز قرار ده؛ پس هرگاه از چیزی ترسیدی، دو لباس از خشن‌ترین لباس‌هایت را بپوش و با آن نماز بخوان. سپس بر دو زانویت بنشین و به درگاه خداوند بنال و از او طلب بهشت کن و از شر آنچه می‌ترسی به او پناه ببر.

توصیه‌ی به نماز در مناسبت‌های گوناگون، حادثه‌های طبیعی، ازدواج، حاجت‌خواستن، استخاره و... نشان از گستره‌ی اثربخشی آن دارد. نویسنده در این کتاب درنگی کوتاه بر آثار نماز خواهد داشت و پس از بیان برکات آن‌ در سه بخش آثار دنیوی، برزخی و اخروی، بخش چهارم را به پیامدهای ترک و سبک‌ شمردن نماز اختصاص می‌دهد.

در بخشی از کتاب نماز و زندگی: آثار و برکات نماز در زندگی می‌خوانیم:

پس از برچیده‌ شدن بساط دنیا، معادلات این‌دنیایی تغییر می‌یابد. آن‌جا دیگر از رشوه، پارتی، حق‌خوری و دیگر امور رایج دنیا، خبری نیست. در دنیا شنیدن هر چیز از دیدنش بزرگ‌تر است؛ ولی در آخرت دیدن بسی بزرگ‌تر از شنیدن است. حتی اگر خداوند قیامت را توصیف کرده باشد، باز دیدنش عجیب‌تر است. در آن روز، به امر خدا، چیزهایی به سخن می‌آیند که در دنیا توان حرف زدن نداشتند.

وقتی به آتش می‌رسند، گوش و چشم و پوست‌شان به اعمالی که همواره انجام می‌دادند، گواهی می‌دهند. و آنان به پوست‌شان گویند: چرا علیه ما گواهی دادید؟! پوست‌هایشان گویند: همان خدایی که هر موجودی را به سخن درآورد، ما را گویا ساخت و او شما را نخستین بار آفرید و به‌سوی او بازگردانده می‌شوید.

زمین هم در قیامت به سخن می‌آید و از کردار آدمیان بر روی خود، با خداوند دردِ‌ دل‌ خواهد کرد. آن روز، خوب‌ها و بدها را موبه‌مو خواهد گفت! در آن روز، زمین از کسانی‌که با بی‌خیالی نمازهای صبح‌شان را قضا کردند، شکایت می‌کند. رسول مهربانی محمد مصطفی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به ابوذر فرمود:

هر‌کس پیشانی‌اش را در گوشه‌ای از زمین بر خاک بگذارد، آن تکه از زمین فردای قیامت به نفع او شهادت خواهد داد. ‌ای ابوذر هر صبح و عصر گوشه‌های زمین از همسایه‌ی خود می‌پرسند: آیا امروز یاد‌ کننده‌ی خداوند از تو عبور کرد؟ آیا امروز بنده‌ای برای خدا بر تو سجده کرد؟ برخی می‌گویند آری و بعضی می‌گویند نه! زمینی که پاسخش مثبت است، هنگام بله‌ گفتن به‌ شوق می‌آید و گشوده می‌شود و خود را از همسایه‌اش برتر می‌بیند.

در آن روز سخت و جان‌فرسا هرکس پرونده‌ی اعمالش سنگین باشد، ادامه‌ی زندگی‌اش رضایت‌بخش خواهد بود و هر که کارنامه‌ای سبک داشته باشد، سرانجامش جهنم خواهد بود. از اموری که پرونده‌ی انسان را سنگین می‌کند، شهادت شاهدان قیامت به ‌خوبی شخص و اعمال صالح اوست؛ به همین جهت امام صادق علیه‌السلام سفارش فرموده‌اند:

در قسمت‌های مختلف مسجد نماز بخوانید؛ زیرا هر قسمت که بر آن نماز خوانده شود، روز قیامت به نفع نمازگزار شهادت خواهد داد.

فهرست مطالب

مقدمه
بخش اول: آثار دنیوی
فصل اول: آثار فردی
الف: تأثیرات معنوی
ب: تأثیرات نماز در بعد شناختی
ج: تأثیرات نماز در بعد عاطفی
د: تأثیرات نماز در بعد رفتاری
فصل دوم: آثار اجتماعی
آثار نماز در خانواده
آثار نماز در جامعه
بخش دوم: آثار برزخی نماز
1. انس انسان در قبر و پاسخ نکیر و منکر
هدیه‌ای برای همه
2. نورانی‌شدن قبر
3. دفع یا کاهش عذاب قبر
4. دیدار ملائکه در قبر
بخش سوم: آثار اخروی نماز
پادشاهی موقت
1. نور در قیامت
2. راحتی در محشر
3. شهادت زمین در قیامت
4. شفاعت
5. سبب قبولی دیگر اعمال
6. نجات از جهنم
7. ورود به بهشت
بخش چهارم: عواقب سبک‌شمردن نماز
پیامدهای دنیوی سبک‌شمردن نماز
1. هم‌نشینی با شیطان
2. بی‌اعتمادی مردم
3. زندگی سخت و گرفته
4. قساوت قلب
5. مستجاب‌نشدن دعا
6. فقر و محرومیت از رزق
7. خشک‌سالی
8. خواری و ذلت
پیامدهای اخروی سبک‌شمردن نماز
1. مرگ سخت
2. نامسلمان از دنیا رفتن
3. پشیمانی
4. عذاب قبر
5. کور محشور‌شدن
6. حشر با منافقان
7. قبول‌نشدن نماز
8. نابودی اعمال نیک
9. محرومیت از شفاعت
10. محرومیت از حوض کوثر
11. بی منزل‌شدن در بهشت
12. عذاب‌های دردناک و ماندگار
سخن پایانی
منابع