کتاب ارگونومی در فضاهای داخلی نوشته‌ی فائزه سادات حسینیان، نوع طراحی تجهیزات، محیط کار و کلیه‌ی عواملی که هنگام فعالیت‌های روزمره در سلامت انسان نقش دارند را از منظر علم فاکتورهای انسانی بررسی می‌کند.

ارگونومی یا فاکتورهای انسانی علم طراحی تجهیزات، محیط کار و حتی ماهیت شغل‌ها بر اساس انطباق با افراد انجام‌ دهنده‌ی کار است. ارگونومی یا همان مهندسی فاکتورهای انسانی، علمی ترکیبی است که سعی دارد ابزارها، دستگاه ها، محیط کار و مشاغل را با توجه به توانایی هایی جسمی فکری و محدودیت ها و علائق انسان‌ها، طراحی نماید. این علم با هدف افزایش بهره‌وری، با عنایت بر سلامتی، ایمنی و رفاه انسان در محیط، شکل گرفته است. همچنین این علم در تلاش است به جای متناسب‌سازی انسان با محیط، محیط را با انسان متناسب سازد. در این راستا، سازمان بین‌المللی کار، واژه ارگونومی را به معنای متناسب کردن کار و شغل برای انسان تعریف کرده است.

ارگونومی طیف وسیعی از عوامل و پارامترها را که بین انسان و کار انطباق ایجاد می‌کند را شامل می‌شود. تحقیقات در زمینه‌ی ارگونومی طراحان را قادر می‌سازد که تجهیزات و شرایط مناسب‌تر و منطبق‌تر با انسان را ایجاد کنند تا از فشار کار بر بدن افراد بکاهد؛ از جمله کنترل پارامترهای محیطی مانند نور، دما و نویز و... از این رو افراد می‌توانند بسیار بهتر و مؤثرتر در زمان‌های طولانی عمل کنند. ارگونومی همچنین ارائه‌ی اطلاعات به کارکنان را پوشش می‌دهد. از طریق مطالعه‌ی اطلاعات، محققین فعال در زمینه‌ی ارگونومی می‌توانند روش‌های ارائه، تشخیص و نگهداری اطلاعات ارائه شده را بهبود بخشند.

این علم برای طراحی و ساخت ابزار و سیستم‌های تولیدی از ساده تا پیچیده و بغرنج، حل مشکلات مربوط به تکنولوژی نوین، و حتی ابزار و وسائل زندگی روزمره، کاربرد دارد. امروزه، از طراحی یک ابزار ساده نظیر انبردستی ساده (از نظر نوع جنس، مصالح بکار رفته، اندازه دسته، نوع و ترکیب پلاستیکی دسته آن و…) و یا یک خودکار (از نظر قطر، اندازه، رنگ و…) گرفته تا طراحی یک سیستم تولیدی کامل، از ارگونومی استفاده می‌شود. عمدتاً زمینه‌هایی که ارگونومی در آن‌ها مطالعه و اقدام می‌کند، عبارتند از: طراحی ابزار، وسائل، ماشین‌ها و تأسیسات به طرز صحیح و مطلوب، طراحی روش انجام کار با توجه به بهترین نحوه اجراء و متناسب با سیستم عضلانی و ساختمان فیزیکی بدن انسان و با هماهنگی روانی میان افراد و محیط کار و ابزار کار، وضعیت صحیح قرار گرفتن بدن و حرکات انسان حین انجام کار، شرایط فیزیکی مناسب در محیط کار با توجه به عواملی از قبیل دما، رطوبت، جریان هوا، ارتعاشات، سر و صدا، نور و روشنایی، گرد و غبار، تشعشعات و آلودگی های مختلف.

در بخشی از کتاب ارگونومی در فضاهای داخلی می‌خوانیم:

قطعاً جذاب‌ترین فضای داخل منزل آشپزخانه است، به خصوص زنان اهمیت ویژه‌ای برای آشپزخانه منزل خود قائل هستند. متناسب با اندازه آشپزخانه، اغلب خانواده‌ها صبحانه، نهار و حتی شام خود را نیز در آشپزخانه صرف می‌کنند. امروزه درک غیرصحیح از طراحی اصولی آشپزخانه باعث اشتباهات فراوانی گردیده است. بدون التفات به ویژگی‌های کالبدی و روانی زنان، نمی‌توان انتظار کارآمدترین آشپزخانه را منطبق با نیازها و ویژگی‌های روانی و فیزیکی آنان داشت. در این میان گسترش زمینه های ارتباط میان رشته‌ای ارگونومی با معماری این ضرورت را ایجاد می‌کند تا با لحاظ کردن مفاهیم پایه در طراحی صنعتی و معماری داخلی، امکان افزایش مطلوبیت فضاهای آشپزخانه را فراهم کرد. ارگونومی به معنای تناسب اندازه‌ها با اندام و روان انسان است.

بطور گویا حد دسترسی زنان به بالاترین طبقه کابینت دیواری یا ارتفاع سینک ظرفشویی هنگام شستن ظروف، می‌تواند متناسب ساخته شود، چراکه استانداردها همیشه کارآیی دقیق را برای ارگونومی آشپزخانه دارند. رعایت دقیق اصول مهندسی فاکتورهای انسانی، نه تنها به انگیزش زنان در استفاده و کارایی فضا می‌انجامد، بلکه استفاده بهینه از فضاهای زندگی معماری داخلی آشپزخانه را نیز به دنبال دارد.

ایجاد نظم در آشپزخانه در برخی موارد مثل ایجاد شیوه‌هایی از میان آشفتگی به نظر می‌رسد، اما یک آشپزخانه که به خوبی سازماندهی شده می‌تواند تجربه آشپزی را از هرج و مرج به لذت بدل سازد. آشپزخانه اغلب رکن اصلی خانه در نظر گرفته می‌شود. آشپزخانه به عنوان محلی برای زمانی که اعضای خانواده در منزل هستند، برای همه‌ی افراد باقی مانده است. چه در حال آشپزی، تفریح، یا فقط در حال غذا خوردن باشید، مناسب‌تر است که یک آشپزخانه‌ی ارگونومیک خانواده‌پسند برای برطرف کردن نیازهایی مانند ایمنی، شادی، و عملکرد داشته باشید. تأثیرات رنگ که از راه دیدن و با حس بینایی شروع می‌شود، تبدیل به عمل و حسی غیر دیداری می‌شود و احساسات متنوعی را در انسان برمی‌انگیزد.

فهرست مطالب
مقدمه
ارگونومی
تعاریف ارگونومی
تاریخچه ارگونومی
شاخه‌های دانش ارگونومی
چگونگی اجرای ارگونومی
طراحی یک پست کار
نتیجه گیری و پیشنهادات
آفرینش معماری
از ایده تا معماری
تاریخچه
اهمیت ارگونومی در طراحی داخلی
طراحی و نورپردازی
۷ اصل در طراحی داخلی و معماری ارگونومیک
استفاده عادلانه از فضا
ارگونومی و آشپزخانه
سه عنصر اصلی آشپزخانه
ارگونومی رنگ در معماری آشپزخانه
نتیجه گیری
ارگونومی در هتل
استفاده از وسایل و تجهیزات ارگونومیک
اطاق خواب
طراحی کر
دکوراسیون و تجهیزات داخلی
طراحی فضاهای عمومی
آنالیز محیطی
استانداردهای صدا در محیط اداری
مراجع
پی‌نوشت‌ها