کتاب جایگاه تکالیف درسی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان اثری از فرشاد گهتوئی، عارف ملک محمدی و احسان منصوریان است که به بررسی تأثیرات مثبت و منفی مشق شب در موفقیت‌های تحصیلی می‌پردازد.

امروزه با توجه به پیشرفت تمام علوم به خصوص علم روانشناسی و با توجه به اهمیت تربیت کودکان و نوجوانان، تعیین تکالیف برای دانش‌آموزان بسیار مهم و ضروری است و بر شکل‌گیری شخصیت آن‌ها در بزرگسالی بسیار مؤثر خواهد بود. هر چند که از نظر برخی از روانشناسان این روش قدیمی شده و چیزی به جز خستگی و دلسردی برای دانش‌آموزان به همراه ندارد و همچنین دیگر کارایی لازم را نیز ندارد، اما بسیاری بر این نوع تعلیم و تربیت پایبندند.

در کتاب جایگاه تکالیف درسی در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان (Teaching assignment place in students academic achievement) نویسندگان در صدد هستند تا تأثیر تکالیف در دروس ریاضی، ادبیات و علوم تجربی را بررسی کنند و شیوه‌های صحیح آن را بیابند تا دانش‌آموزان با استفاده از آن‌ها بتوانند در راه تحصیل و کسب علم موفق‌تر باشند و بهتر عمل کنند. همچنین نتایج این تحقیقات و بررسی‌ها را در اختیار معلمان قرار داده‌اند تا با استفاده از آن بتوانند با توجه به تفاوت‌های فردی در هر دانش‌آموز شیوه‌ی صحیحی را پیش گرفته و آن‌ها را در جهت پیشرفت تحصیلی راهنمایی کنند.

در بخشی از کتاب جایگاه تکالیف درسی در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان می‌خوانیم:

در مورد انجام تکالیف مدرسه در خانه نظرات متفاوت و متناقضی وجود دارد. عده‌ای تکلیف را جزء لاینفک آموزش و تحقیق می‌دانند و معتقدند امر آموزشی که در مدرسه آغاز شده است باید در خانه نیز ادامه یابد و مشارکت والدین را نیز در بر گیرد. در مقابل عده‌ای دیگر مشق شب را دارای ابعاد مخربی می‌دانند که در مجموع زیان آن بیشتر از سودش است. دکتر مهرداد ناظری در پژوهشی که در سال 1388 انجام داده است به آسیب‌شناسی مشق شب در ایران پرداخته است و تأثیرات منفی آن را برشمرده است.

ایجاد نفرت و بی‌علاقگی به درس و کلاس تا سال‌های آینده، یکسان پنداری دانش‌آموزان و طرح تکالیف یکسان برای دانش‌آموزان متفاوت، تفاوت ارزش‌های ذهنی دانش‌آموزان با مسئولان مدرسه و والدین و سلب آزادی دانش‌آموزان و ایجاد احساس اجبار و ناتوانی از تأثیرات مخرب انجام بعضی از تکالیف است که نتیجه‌اش می‌تواند تقلب، کپی کردن، کار ناقص انجام دادن و موارد دیگر باشد. از نظر کاظمی در دبستان به دلیل ویژگی‌های شخصیتی کودک مقدار تکلیف اگر مناسب باشد زیاد اذیت کننده نیست اما در دبیرستان که دانش‌آموز بزرگ‌تر شده است و زندگی‌اش پیچیده‌تر شده و جنبه‌های متنوعی دارد مقدار تکلیف اگر از حدی بیشتر شود مقاومت بیشتری در دانش‌آموز ایجاد می‌کند.

فهرست مطالب
مقدمه
بیان مسئله
اهمیت موضوع
تعاریف
مفهوم تکلیف درسی برای دانش آموز و والدین
قوانین یادگیری از نظر روانشناسان
تأثیر تکلیف در یادگیری
آیا تکلیف شب یک ضرورت تربیتی است؟
معنی دار کردن انجام تکالیف برای دانش آموزان
ملاکت‌های تعیین تکلیف
تناسب نوع تکلیف با نوع درس
جایگاه تکلیف
تصحیح تکالیف
تشریح اهداف تکلیف
فواید و مضرات تکلیف
اهداف تکلیف
انواع تکلیف درسی از نظر محتوا
رابطه تکلیف شب با میزان هوش و استعداد دانش‌آموزان و پیشرفت تحصیلی آن‌ها
تاریخچه تکلیف شب
تاریخچه تکلیف شب در جهان
«مشق شب» در کشورهای دیگر دنیا
تکلیف شب به عنوان یک تجربه یادگیری
اثرات تکلیف شب
اثرات مثبت تکلیف شب
تأثیرات منفی انجام تکلیف
تکلیف شب، خوب یا بد
خصوصیات تکلیف مناسب از نظر تحقیقات تربیتی
توصیه‌های لازم در خصوص تکلیف شب به معلمان
طرح حذف مشق شب برای دانش‌آموزان اول تا سوم ابتدایی
نظریات مختلف درباره تکلیف شب
بررسی رابطه بین نوع تکلیف شب و میزان علاقه دانش‌آموزان
الف - نگرش معلمان در خصوص ارائه تکلیف شب در کلاس
ب- ارائه تکلیف فعال و تأثیر آن بر پیشرفت تحصیلی
اثربخشی تکلیف شب بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دارای اختلال
توصیه‌های کاربردی
پیشنهادات
منابع و مآخذ