کتاب نظام آموزشی در آلمان نوشتۀ هادی م عبدی، به بررسی دیدگاه روانشناسان رشد و آرای فلاسفه‌ی تربیتی کشور آلمان می‌پردازد تا درک روشن‌تری از نظام آموزشی این کشور داشته باشید.

هر کشوری با توجه به سیاست و اهداف مورد نظر خود از ساختارهای آموزشی متفاوتی برخوردار هستند. بنابراین تلاش بر این است که نظام آموزشی کشورهای مختلف با دگرگونی‌های اجتماعی و توسعه فرهنگ متناسب با قرن بیست و یکم همسو گردد.

با توجه به مطالب گفته شده، آموزش و پرورش در آلمان در برنامه‌ریزی و آینده‌نگری دارای یکی از پیشرفته‌ترین و متنوع‌ترین نظام‌های آموزشی می‌باشد.

در بخشی از کتاب نظام آموزشی در آلمان (Educational System in Germany) می‌خوانیم:

اگزیستانسیالیست‌ها عقیده دارند که فلسفه‌ی آن‌ها فلسفه‌ای است که در آن افراد سهیم هستند. ما احساسات خود را ابراز می‌کنیم و افکار را به زندگی خودمان ربط می‌دهیم. در نتیجه، در تعلیم و تربیت اگزیستانسیالیسم تأکید بر مباحث اصحاب مدرسه نیست بلکه بر خلاقیت است. به این معنا که انسان می‌تواند افکاری مربوط به نیازها و مصالح شخصی ابداع کند. (اوزمن و کراور ترجمه متقی فر و همکاران، 1379)

اینکه انسان چه می‌شود، مسئولیت با خود اوست. او یا خود، خود را می‌سازد یا آن که به یک معنی اجازه می‌دهد تا به وسیله دیگران ساخته شود. وی آنچه را خواهد شد انتخاب می‌کند یا به‌ عبارتی‌ دیگر اجازه می‌دهد که آن را دیگران برای او انتخاب کنند. اما در هر یک از دو مورد، اوست که دست به انتخاب می‌زند. زیرا رضایت انتخابی مطرود نیست، بلکه گزینشی ضعیف است. رضایت عبارت است از دوری بی‌فایده از آزادی. انسانی که به‌ وسیله دیگران ساخته‌ شده است، بازساندۀ خویشتن است؛ زیرا اینکه از او چه بسازند برگزیده خود اوست. (نلر، ترجمه بازرگان دیلمقانی،1379)

به دانش‌آموزان می‌بایست به میزان قابل ملاحظه‌ای آزادی داد تا بتوانند توانایی‌هایی را که در خود می‌بینند؛ با امکانات درسی سازمان داده و ترکیب کنند و بین شیوه‌های عملکرد خود و بهترین راه زندگی عمومی تلفیق ایجاد کنند. (اوزمن و کراور ترجمه متقی فر و همکاران 1379)

فهرست مطالب
مقدمه
فصل 1: معرفی کشور آلمان
آلمان
جغرافیای طبیعی
آب و هوا
جغرافیای انسانی
زبان و خط
مذهب
فرهنگ و آداب و رسوم
فرهنگ برنامه ریزی
خانه آلمانی
آداب و معاشرت
آداب هدیه دادن
فعالیت‌های داوطلبانه و عام المنفعه
اوقات فراغت
جغرافیای اقتصادی
پول
واردات و صادرات
بخش‌های مهم اقتصادی
سیاست و حکومت
سیستم سیاسی و ساختار مدیریتی
فصل 2: آرای تربیتی فلاسفه آلمان
دیدگاه‌های فلسفی حاکم بر نظام تعلیم و تربیت آلمان
فلسفه
فلسفه‌ی آموزش و پرورش
ایده الیسم (آرمان گرایی)
اما نوئل کانت
جورج ویلهم فردریک هگل
رئالیسم (واقع گرایی)
هرمان فردریش هربارت
پراگماتیسم (عمل گرایی)
أدولف فریر
اگزیستانسیالیسم (اصالت وجود)
- فردریش ویلهم نیچه
کارل یاسبرس
مارتین هایدگر
طبیعت گرایی
فردریک فروبل
مارکسیسم و مکتب فرانکفورت
کارل هتریش مارکس
مکتب فرانکفورت
یورگن هابرماس
روح حاکم بر آموزش و پرورش آلمان
فصل 4: دیدگاه‌های روان شناسان آلمانی زبان در رابطه با رشد
مقدمه
پایه‌های شکل‌گیری روان شناسی رشد در آلمان.
فروید
راحل رشد روانی جنسی
مرحله اول، دهانی
شخصیت دهانی
مرحله دوم، مقعدی
شخصیت مقعدی
مرحله سوم، آلتی یا آدیپی
شخصیت آلتی
مرحله چهارم، نهفتگی
مرحله پنجم، بلوغ یا تناسلی واقعی
شخصیت تناسلی
شاختل
مفاهیم اساسی
طفولیت (تولد تا یک سالگی)
اوایل کودکی (1 تا 5 سالگی)
کاربردهای ضمنی در تعلیم و تربیت
روان شناسی گشتالت
ورنر
رشد در دیدگاه ورنر
موضوع عمده: اقتران خود از شیء
برگشت به سطوح اولیه
جهت گیری و توجیه ارگانیسمی
رویکرد تطبیقی
ورنر و مکتب پدیدار شناسی
کاربردهای نظریه ورنر در آموزش و پرورش
اریکسون مد
مراحل رشد روانی - اجتماعی اریکسون
1- اعتماد در برابر بی اعتمادی
2- استقلال در برابر شرم
3- ابتکار در برابر احساس گناه
4- سازندگی در برابر حقارت
5- هویت خود در برابر آشفتگی نقش
6- صمیمیت در برابر انزوا
7- زایندگی در برابر رکود
8- یکپارچگی خود در برابر ناامیدی
کاربردهای ضمنی نظریه اریکسون در تعلیم و تربیت
فصل 4: نظام آموزش و پرورش آلمان
مقدمه
تاریخچه
ساختار آموزشی و نظام مدارس آلمان
مروری خلاصه بر حوزه‌های آموزشی
حکم آموزشی
آموزش پیش دبستانی (کودکستان)
اهداف عمومی کودکستان
اهداف آموزشی کودکستان
حمایت‌های آموزشی
انواع پیش دبستانی در آلمان
اهداف آموزشی دوره ابتدایی
اصلاحات در آموزش ابتدایی
ملاک‌های انتقال از آموزش ابتدایی به متوسطه
آموزش متوسطه
آموزش متوسطه سطح پایین
بازتاب مدارس متوسطه سطح پایین در نظام آموزش و پرورش آلمان
دوره راهنمایی و جهت‌دهی تحصیلی
گواهینامه پایان آموزش متوسطه سطح پایین
آموزش متوسطه سطح بالا
ساختار
مسیرهای جایگزین برای رسیدن به آموزش عالی
آموزش عالی
آموزش مداوم
آموزش خصوصی
آموزش استثنایی مدیریت آموزش و پرورش
سازمان مدرسه
مدیر مدرسه مس
معلمان مدارس
بررسی و تحلیل ویژگی‌های آموزش و پرورش آلمان
فهرست منابع فارسی
فهرست منابع لاتین