کتاب چگونه فرزندان خود را با اعتماد به ‌نفس تربیت کنیم نوشتۀ مریم سلیقه، از نظر روانشناسی به بررسی نقش تأثیرگذار مادران و پدران در شکل‌گیری عزت نفس کودکان و نوجوانان می‌پردازد.

پرورش روحیۀ خودباوری و اعتماد به نفس، یکی از مهمترین اهداف تربیتی همۀ مکاتب به ویژه اسلام است. اعتماد به نفس عبارت است از اینکه انسان به خود تکیه کند، خود را مسئول کارهای خویش بداند، موفقیت و ناکامی را معلول افکار و اعمال خود پندارد و به یاری دیگران چشم ندوزد. اساس تعلیم و تربیت اسلامی بر مسئولیت فردی، تکالیف شخصی و اعتماد به نفس استوار است. قرآن کریم سعادت هر انسان را مرهون عمل، تلاش و مجاهدت او می‌داند و برای او جز حاصل کوشش و فعالیتش پاداشی در نظر نمی‌گیرد.

اعتماد به نفس که یک فضیلت اخلاقی است، نباید با نخوت و خودپسندی اشتباه شود، زیرا تفاوت بین واقع‌بینی و خودپسندی بسیار بارز و برجسته است. در اعتماد به نفس، تکیه بر واقعیت‌ها و تصویر منطقی از خویشتن است، در حالیکه در خودپسندی، تصویری افراطی و اغراق‌آمیز به چشم می‌خورد و هرگز تصویر ذهنی با واقعیت تطبیق ندارد.

بر این اساس، اسلام آن را معلول نارسایی عقل و عامل انحطاط می‌داند و می‌توان گفت که مراد از اعتماد به نفس این است که انسان در زندگی لیاقت ذاتی خود را به کار انداخته، به امید دیگران ننشیند، نه اینکه از خدای تعالی بریده، خود را مصدر هر امید و آرزو و مؤثر حقیقی بداند.

خیلی از شما تصور می‌کنید باید هر چیزی را در بهترین و بالاترین جایگاه آن تصور کنید. اما واقعیت این است که برای اینکه یک قدم بردارید نباید به آن بالاترین نقطه نگاه کنید و فقط بگویید «خب خوبه، چطور می‌تونم اون یک قدم را بردارم؟ اون قدم چه شکلیه؟» شما همیشه می‌توانید به عقب برگردید. اعتماد به نفس ذاتی شما بیشتر از آن چیزی است که فکر می‌کنید.

شما هر روز تصمیم‌های مختلف زیادی می‌گیرید مثل اینکه ناهار چه چیزی بخورید و... این تصمیم‌گیری‌های روزمره به مقداری اعتماد به نفس نیاز دارد. بیشتر این تصمیم‌ها ناخودآگاه هستند و برای گرفتن آن‌ها از اعتماد به نفس ذاتی خود استفاده می‌کنید. به صدها تصمیم کوچک موفقیت‌آمیزی که هر روز می‌گیرید فکر کنید و اعتماد به نفس خود را بهبود بخشید.

اعتماد به نفس هم مثل خیلی از مهارت‌ها می‌تواند به مرور زمان ایجاد و تقویت شود و باید گفت هم زنان و هم مردانی که احساس مهم نبودن و در حاشیه بودن داشته‌اند، این کمبود را تجربه کرده‌اند. مثلاً اگر شما جوان‌ترین یا پیرترین فرد در محل کارتان باشید یا درون‌گرا و در اقلیت باشید، ممکن است احساس عدم اطمینان کرده و مدام خودتان را بابت رفتارتان سرزنش کنید. در واقع ممکن است شایستگی شما بیشتر از کاری باشد که به آن مشغول هستید به جای اینکه مهارت‌های خود را افزایش دهید روی افزایش اعتماد به نفس‌تان تمرکز کنید.

جملات برگزیده‌ی کتاب چگونه فرزندان خود را با اعتماد به ‌نفس تربیت کنیم:

- اگر نتوانید ریسک کنید، نمی‌توانید رشد کنید.
- پیش از امر و نهی کردن، با عمل آموزش دهید.
- سه برابر مقداری که حرف می‌زنید، گوش کنید.
- ترس، منبع اصلی خرافات و یکی از منابع عمدۀ ظلم است.
- اعتماد به نفس، اساس هر رستگاری و هر پیشرفت است.

در بخشی از کتاب چگونه فرزندان خود را با اعتماد به ‌نفس تربیت کنیم می‌خوانیم:

یکی از عوامل مؤثر در رشد اعتماد به نفس کودکان و نوجوانان والدین و افراد خانواده هستند. اگر کودک در خانواده‌ای سرشار از صمیمیت و محبت و مهربانی رشد یابد، می‌تواند ویژگی‌های شخصیتی خود را شناخته و با اطمینان به توانایی‌های خود، با مشکلات روبه‌رو شود. از طرفی می‌تواند با رفتارهای نامطلوب و منفی خود، برخوردی واقع بینانه داشته باشد و درصدد رفع و تغییر آن‌ها برآید.

از آن‌جایی که اعتماد به نفس صنعتی ارثی نیست، اگر کودک ضمن انجام فعالیت‌های گوناگون مدام دچار محدودیت شود و نتواند تجارب مفیدی در زندگی کسب کند، ترسو، کم رو و خجول بار آمده و قدرت تصمیم‌گیری مناسب هم نخواهد داشت. گاهی والدین با توجهات افراطی خود، مانع از رشد عاطفی و شناختی کودک می‌شوند.

از آن‌جایی که مادر یا مربی کودک، تماس بیش‌تری با نیازهای جسمی – روانی او دارد، می‌تواند تأثیر بیشتری در خوی و منش وی بگذارد. مادرانی که بیش از اندازه به فرزندان خود توجه می‌کنند و انجام وظایف کودک را به عهده می‌گیرند و اجازه نمی‌دهند که او در حد توان خود مسئولیت بپذیرد، فرزندان آن‌ها در آینده احتمالاً دچار مشکلات و مسائل گوناگون خواهند شد. در خانواده، والدین می‌توانند به گونه‌ای رفتار کنند که نتیجه آن هدایت رفتار کودکان و نوجوانان باشد.

فهرست مطالب
پیش‌گفتار
مقدمه نویسنده
خودآگاهی
مهارت خودآگاهی
فواید خودآگاهی
مؤلفه‌های خوداگاهی
ویژگی‌های افراد خودآگاه
اعتماد به نفس و عزت نفس چیست؟
اعتماد به نفس دقیقاً چیست؟
خانواده‌ها و اعتماد به نفس
برگزیده‌ای از قوانین طلایی اعتماد به نفس برای نوجوانان
مثبت‌گرایی و ترس
مثبت‌گرایی و تلاش
قدرت ریسک با تفکر مثبت
نگرش مثبت تبدیل به نگرش منفی
اعتماد به نفس و توکل بر خدا
آثار اعتماد به نفس
شاخصه‌های انسان‌های فاقد اعتماد به نفس
پاره‌ای از عوامل افزایش اعتماد به نفس:
راه‌کارهایی برای تقویت اعتماد به نفس
استقامت، رمز پیروزی در عرصه‌های مختلف زندگی
مفهوم استقامت
استقامت، سرآمد صفات نیک
استقامت یا خشونت
استقامت نابغه‌ها
آثار استقامت
جمع‌بندی
منابع و مآخذ