کتاب جایگاه اقدامات تأمینی و تربیتی در قانون مجازات اسلامی نوشته علی رزمان به مسئله پیشگیری از جرم و جنایت در ایران و کنترل اجتماعی می‌پردازد.

قانون در مقابل جرم دو نهاد متفاوت با مجازات پیش بینی کرده است، که به آن‌ها اقدامات تأمینی و تربیتی گفته می‌شود. اقدامات تأمینی معمولا در مواقعی که مرتکب حالت خطرناک یا حالت مزمن داشته باشد مورد استفاده قرار می‌گیرد. تجربه نشان داده است پاره‌ای از مجرمان (مجرمان به عادت، مجرمان مبتلا به امراض روحی و روانی) از درک واقعیت فلسفه مجازات عاجزند و آثار ارعابی آن را احساس نمی‌کنند، بنابراین به فعالیت‌های بزهکارانه خود ادامه خواهند داد و دفاع جامعه در مقابل چنین افرادی منحصرا با اعمال مجازات تأمین نمی‌گردد.

این اقدامات گاهی نسبت به مجانین برای حفظ جامعه از خطرات آن‌ها و گاهی نسبت به مجرمین خطرناک اعمال می‌شود مثلا ممکن است اقدام تأمینی در مورد اراذل و اوباش اعمال شود. اقدامات تربیتی نیز اقداماتی است که نسبت به دسته خاصی از مجرمین اعمال می‌شود و جنبه آموزشی، اصلاحی و ارشادی دارند. این تدابیر بیشتر نسبت به اطفال و نوجوانان بزهکار اجرا می‌شوند؛ برای مثال نگهداری این کودکان و نوجوانان در کانون اصلاح و تربیت و فرستادن آن‌ها به مؤسسه آموزشی و فرهنگی به منظور تحصیل و حرفه آموزی اقدامات تربیتی محسوب می‌شوند.

البته در مورد مجرمین دیگر نیز اقدامات تربیتی اعمال می‌شود. برای مثال در تعویق مراقبتی دادگاه می‌تواند دستوری مبنی بر گذراندن دوره یا دوره‌های خاص آموزش و یادگیری مهارت‌های اساسی زندگی یا شرکت در دوره‌های تربیتی، اخلاقی، مذهبی، تحصیلی یا ورزشی مقرر کند. این اقدامات و مجازات‌ها، هر دو به دنبال هدف واحدی یعنی پیشگیری از انجام جرم و اصلاح بزهکاران هستند اما راه‌های رسیدن به این اهداف در آن‌ها متفاوت است. در این اقدامات مانند مجازات‌ها باید اصل قانونی بودن رعایت شود.

فهرست مطالب

پیشگفتار
فصل اول: کلیات و مفاهیم
مبحث اول: مفاهیم
گفتار اول مفاهیم لغوی
گفتار دوم
مبحث دوم
گفتار اول: بررسی اقدامات تأمینی قبل از پیروزی انقلاب اسلامی
گفتار دوم: اقدامات تأمینی و تربیتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی
گفتار سوم: پیشینه اقدامات تأمینی و تربیتی ازدیدگاه اسلام
فصل دوم: بررسی شرایط اقدامات تأمینی و تربیتی
مبحث اول: ارکان اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: ارکان عام حقوقی اقدامات تأمینی و تربیتی قانون مجازات اسلامی 1392 و قانون مجازات اسلامی 1370
گفتاردوم: ارکان خاص و قانونی اقدامات تأمینی و تربیتی
مبحث دوم: شرایط اعطای اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: شرایط ماهوی اعطاء اقدامات تأمینی و تربیتی
فصل سوم: پیامدها و آثار اقدامات تأمینی
مبحث اول: آثار کیفری اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: آثار کیفری اقدامات تأمینی و تربیتی مربوط به مکان
گفتار دوم: آثار کیفری اقدامات تأمینی و تربیتی محرومیت از حقوق اجتماعی و ممنوعیت شغلی (اقدامات تأمینی و تربیتی محروم کننده)
گفتار چهارم: آثار کیفری اقدامات تأمینی مربوط به نگهداری اشیاء و بستن مؤسسات
گفتار پنجم: اقدامات تأمینی مربوط به بازپروری (تربیتی و درمانی)
گفتار ششم: آثار کیفری اقدامات تأمینی و تربیتی کنترل کننده و نظارتی
گفتار هفتم: آثار کیفری انتشار حکم
مبحث دوم: آثار مدنی اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: محرومیت از حق ولایت و قیمومت و نظارت
گفتاردوم: انتشارحکم
مبحث سوم: آثار اجتماعی اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: پیشینه و منافع کار عام المنفعه
گفتار دوم: کار عام المنفعه (خدمات عمومی رایگان ) در ق.م.ا 1392
گفتار سوم: انجام کار عام المنفعه (خدمات عمومی رایگان) در سایر کشورها
مبحث چهارم: آثار فرهنگی اقدامات تأمینی و تربیتی
گفتار اول: آثار فرهنگی شرعی و دینی اقدامات تأمینی تربیتی
گفتاردوم: آثار فرهنگی دیگر
منابع
منایع فارسی
منابع انگلیسی