این کتاب ترجمۀ جدیدی است از نسخۀ کتاب «برء الساعه» اثر محمد بن زکریای رازی که نخستین بار توسط میرزا احمد بن محمد حسین الشریف تنکابنی در سال 1297 هجری قمری از عربی به فارسی ترجمه شد. اما ترجمۀ حاضر به نثر نوین و نگاهی تحلیلی است که در سال 1390 هجری شمسی توسط اینجانب انجام گرفت و اکنون به زیور طبع آراسته گردیده است.

رازی کتاب بُرء الساعه را بین سال‌های 312 و 313 قمری به نام قاسم بن عبیدالله خاقان وزیر المکتفی تألیف کرده است. به عقیدۀ بسیاری از محققان، این کتاب آخرین اثری است که رازی پیش از نابینا شدنش نوشته است؛ او خود درخصوص این کتاب گفته است:

«این کتاب مانند کتاب السُر در صنعت طب است از برای آن که در این کتاب جمیع دستورات طب و بیماری‌هایی که در آن واحد معالجه می‌شوند از فرق تا قدم ذکر شده است».

رازی داستان چگونگی تألیف این کتاب برای قاسم بن عبیدالله خاقان را چنین می‌نویسد:

«در محضر وزیر بودم و عدۀ زیادی از اطباء و متطببین که آمد و شد می‌نمودند از طب و طبابت سخن می‌راندند و هر کدام به میزان علم و دانش خود در معالجۀ مریض گفتگو می‌کردند. وزیر دریافت که علل بیماری مدت‌ها جمع می‌شوند و ممکن است برطرف گردد، اطبایی که در آنجا حضور داشته تعجب کردند برای آن که منظور آنها از آمد و شد به نزد بیمار را برای اخذ چیزی می‌دانستند لذا وزیر از وی سؤال می‌کند که آیا ممکن است کتابی تألیف کنی که جمیع بیماری‌ها را در آن واحد بهبودی دهد؟ سپس رازی به منزل مراجعت می‌کند و این کتاب را تألیف و نام آن را برء الساعه (علاج فوری) می‌گذارد».

فهرست مطالب
پیش گفتا ر: نگرش اسلام به تغذیه و طب
مقدمه: نگاهی کوتاه به رازی و آثار او
بخش 1: برء السّاعه
باب یکم: سردرد
باب دوم: درد شقیقه
باب سوم: صرع
باب چهارم: سرماخوردگی و آبریزش بینی (ز کام و نزله) (7)
باب پنجم: چشم درد
باب ششم: دندان درد
باب هفتم: کشیدن دندان
باب هشتم: بوی بد د ها ن
باب نهم: دیفتری حلق (خنّاق و ذبحه)
باب دهم: چسبیدن زالو به دها ن (12)
باب یازدهم: صدای گوش
باب دوازدهم: خونریزی بینی
باب سیزدهم: درد قولنج لیلاووسی
باب چهاردهم: اسهال (زحیر)
باب پانزدهم: اسهال معدی
باب شانزدهم: بیرون زدگی مقعد
باب هفدهم: بواسیر
باب هجدهم: نواسیر (زخم فیستول مقعد)
باب نوزدهم: درد کشاله ران ( وَجَع وَرَک و عِرقُ النِّساء) (درد کفل و درد سیاتیک)
باب بیستم: جَرَب (گال)
باب بیست و یکم: خارش دست و پا و سایر اعضا
باب بیست و دوم: سوختگی با آتش
باب بیست و سوم: فرد کتک خورده یا سقوط کرده
باب بیست و چهارم: خستگی و کوفتگی در اثر پیاده روی، فعالیت سنگین و سوارکاری(17)
باب بیست و پنجم: پیشگیری از سفید شدن موی سیاه
باب بیست و ششم: ازبین بردن موهای زاید بدن
باب بیست و هفتم: برطرف کردن بوی بد عرق
باب بیست و هشتم: رفع لاغری مفرط
باب بیست و نهم: پیشگیری از مسمومیت
باب سی ام: درمان برخی از مسمومیت ها
بخش 2: ملحقات
پیوست (1): پی نوشت ها
پیوست (2): شرح گیاهانی که در کتاب «برء الساعه» آمده است
پیوست (3): بعضی درمان های فوری که در کتاب « بُرء السّاعه» ذکر نشده
فهرست کامل مطالب
نمایه