در کتاب تحلیل جامعه‌شناختی حقوق زن در دوره ساسانی، به تالیف مژگان وثوق بنایی، به بررسی جایگاه زنان در نظام اجتماعی باستان، جایگاه خانواده و ازدواج در ایران دوره ساسانی، حق انتخاب همسر، طلاق، مشارکت اجتماعی زنان در دوران باستان، حق آموزش زنان در دوره ساسانی، پوشش و حجاب زنان در دوره‌ی ساسانی پرداخته می‌شود.

ساسانیان، خاندان شاهنشاهی ایرانی در سال‌های ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی بودند. شاهنشاهان ساسانی که اصلیتشان از استان پارس بود بر بخش بزرگی از غرب قاره آسیا چیرگی یافتند. پایتخت ساسانیان شهر تیسفون در نزدیکی بغداد در عراق امروزی بود. عصر ساسانی از درخشان‌ترین دوران تاریخ ایران است. ساسانیان تعصبات دینی نداشتند، به عنوان مثال در دانشگاه «جندی شاپور» مسیحیان نیز درس می‌خواندند و فردوسی هم در شاهنامه از این حکومت تعریف کرده است.

در کتاب تحلیل جامعه‌شناختی حقوق زن در دوره ساسانی، می‌خوانیم که در هنگام فرمانروایی ساسانیان، زن ایرانی از ارج و پایداشت والایی برخوردار بود. تحصیل و کار برای زنان آزاد بوده است. «گردیه خواهرِ بهرام چوبین» به سپهسالاری و نیز فرمانروایی قلمرو ری رسید. دو بانو آزرمدخت و پوراندخت بر تخت شاهنشاهی ایران زمین نشستند. در داستان‌ها، بارها می‌بینیم که شاه ساسانی به گونه‌ای ناشناس در خانه شبان یا کشاورز مهمان بوده و از میان همین مردم، دختری به زنی گرفته و بعدها فرزندی که از همان دختر شبان یا کشاورز به دنیا آمده بود، به پادشاهی ایران برگزیده می‌شد. قباد با دختر یکی از دهقانان اهواز زناشویی می‌کند و کسرا (انوشیروان) زاده می‌شود.

بر اساس کتاب مذهبی اوستا، از نظر حقوقی زن با مرد برابر است و تفاوتی بین این دو وجود ندارد. هر جا که در اوستا نام مرد می‌آید، نام زن نیز در ادامه آورده می‌شود و هر جا که مرد ستایش می‌شود، زن نیز ستایش می‌گردد. دختران و زنان می‌توانستند به کارهای اقتصادی بپردازند و در صورت لزوم مستقلاً و بدون نیاز به قیم و سرپرست در دادگاه شرکت کرده و حق شهادت دادن داشتند.

دختران و زنان نیمی از جمعیت ایران ساسانی را تشکیل می‌دادند که دارای شخصیت حقوقی بودند. اگر چه جامعه به‌صورت مردسالاری بود ولی قانون در موارد زیادی از زنان حمایت می‌نمود. اطلاعات ما بیشتر در مورد طبقه اشراف و بزرگان است. در این طبقات ما مشاهده می‌کنیم که زنان بسیاری به فنون جنگاوری می‌پردازند و از تعلیم و تربیت و هنرهای مختلف بهره‌مند هستند. در موارد متعدد زنان در دوره ساسانی به پادشاهی رسیدند از جمله به پوراندخت و ایراندخت می‌توان اشاره کرد و این مسئله نشانه اینست که در دیدگاه ایرانیان، زن موجودی پست محسوب نمی‌شد و گرنه به عنوان بزرگترین و مهمترین شخصیت کشور یعنی پادشاه انتخاب نمی‌گردید.

فهرست مطالب
فصل اول: تاریخچه
1-1 دوره ساسانیان
1-2 آیین زرتشت
1-3 اوستا
1-4 آتشکده‌های مهم
1-5 جایگاه زن در نظام اجتماعی ایران باستان
1-6 جایگاه خانواده و ازدواج در ایران دوره ساسانی
1-7 مشارکت اجتماعی زنان در دوران باستان
1-8 پوشش و حجاب زنان در دورهی ساسانی
1-9 نقش زن بر روی مُهرهای ساسانی
2-10 زن در ارداویرفنامه
فصل دوم: حقوق و احکام زنان
1-2 احکام و حقوق زن از منظر کتاب وندیداد
2-2 احکام قیمومیت و سرپرستی
3-2 احکام حقوقی و مراسم ازدواج استقراضی
4-2 گناه بزرگ نزدیکی با زن آبستن
5-2 زن دشتان
6-2 احکام شرعی و چگونگی زنا و زناکاری
7-2 قوانین و آداب آمیزش
8-2 حقوق زن در دوران حاملگی
9-2 احکام سقط جنین و مجازات آن کردار
10-2 احکام آراستن و پیراستن مو
11-2 نابرابری اجتماعی زنان و مردان در شایست و ناشایست
فهرست منابع
منابع فارسی
منابع انگلیسی
پایان‌نامه‌ها
مقالات