محمد سیدا در کتاب 12 گام تا ارتباط مؤثر، شیوه‌ی روابط و چگونگی ارتباط با دیگران را به عنوان بخش مهمی از شخصیت و زندگی افراد تحلیل می‌کند و راهکارهایی ساده جهت بهبود مهارت‌های اجتماعی پیشنهاد می‌کند.

هزاران سال پیش که اجداد ما‌، یعنی همان انسان‌های نخستینی که در غارها زندگی می‌کردند، به این نتیجه رسیدند که دیگر نمی‌توانند تنها بمانند. بنابراین آرام آرام و شاید هم با کمی خجالت از پناهگاه‌های خود بیرون آمدند و از دور برای یکدیگر دست تکان دادند. از همان روز همه‌ی ما یاد گرفتیم که با یکدیگر زندگی کنیم و شاد باشیم.

ما هر روز به شیوه‌های مختلفی با دیگران ارتباط برقرار کرده و اندیشه‌ها، احساسات و دانسته‌های خود را به یکدیگر منتقل می‌کنیم. روابط و چگونگی ارتباط با دیگران، بخش مهمی از شخصیت و زندگی ما را تشکیل می‌دهند. درست است که ارتباط یک امر بسیار مهم و لازمی است؛ اما فراموش نکنید چنانچه خواهان برقراری ارتباط سودمند باشید، باید از راه‌های درست برقراری ارتباط آگاه بوده و راهکارها را در جای مناسب خود اعمال کنید. هرچه بهتر رابطه برقرار کنید، وظایف‌تان را بهتر انجام می‌دهید و در نتیجه در حرفه‌ی خود موفق‌تر بوده و درآمد بیشتری کسب می‌کنید. نحوه‌ی ارتباط شما در میزان حمایت و کمک از جانب دیگران تأثیر مستقیم دارد و ارتباطات تأثیر بسیار عمیقی بر زندگی شما می‌گذارند.

یکی از اصول ارتباط مؤثر این است که بتوانیم روی دیگران تأثیر مثبت بگذاریم. تأثیر گذاشتن روی مردم کار ساده‌ای نیست، زیرا باید کاری کنیم تا ما را ببینند، بشناسند، قبول کنند و در جمع خود بپذیرند. برای تأثیرگذاری هر چه بهتر، راه‌های گوناگونی وجود دارد. شناخت نیازهای قلبی افراد و تلاش برای برآورده کردن آن‌ها، یکی از راه‌هاست. همۀ افراد مانند کودکان چیزهایی را دوست دارند که اغلب آن را از دیگران پنهان می‌کنند، نیازهایی که ادب یا شاید هم شرم باعث می‌شوند آن‌ها را بروز ندهند، ولی ما با شناخت آن نیازها می‌توانیم بیش از پیش به دیگران نزدیک شویم.

در بخشی از کتاب 12 گام تا ارتباط مؤثر می‌خوانیم:

تنها در اجتماع است که عیب‌های خودمان را می‌بینیم. هیچ‌کس در تنهایی نمی‌تواند بفهمد که آیا حسود است یا نه! زیرا کسی در کنارش نیست که به او حسادت کند! در تنهایی نمی‌داند که بدجنس است؛ خشمگین است؛ مال‌ مردم‌خور است یا مهربان و منصف و خوش‌قلب!؟ تمام صفات خوب و بد ما در اجتماع دیده می‌شوند. تا منافع‌مان با منافع فرد دیگری برخورد نکند از کجا بدانیم که فداکار هستیم یا سودجو؟

ارتباط مؤثر باعث می‌شود تا با ضعف‌ها و قوت‌های خود روبه‌رو شویم. مردم‌ آینه‌های ما هستند. دشمنان ما حقایق شخصیت ما را به دیگران می‌گویند و هنگامی‌ که به گوش‌مان می‌رسند ناراحت می‌شویم. در حالی‌ که اگر بدون تعصب راجع به آن حرف‌ها فکر کنیم خیلی چیزها در مورد خودمان می‌فهمیم و به اشتباهات زیادی پی‌ می‌بریم. دوستان‌مان آن‌ها را به خودمان می‌گویند. تأثیر رفتار و گفتار خود را روی دیگران می‌بینیم و فرصت داریم تا به نتایج اعمال‌مان پی ببریم.

شاید بپرسید که خودشناسی به چه درد می‌خورد؟ خودشناسی، تنها راه خداشناسی است. با شناخت فضایل و صفات خود و به‌ کمال رساندن آن‌ها در جهت رضایت خداوند گام برمی‌داریم و شادی ابدی را از آن خود می‌سازیم. از طرف دیگر انسانی که خود را بهتر بشناسد، جهان را بهتر می‌شناسد. علم و آگاهی نسبت به خود باعث رشد صفات والای انسانی و درک مسائل زیادی می‌گردد که از عهده‌ی هرکس بر نمی‌آید.

فهرست مطالب
گام اول: ارتباط مؤثر چیست؟
الف) به یکدیگر کمک کنیم
ب) پیشرفت کنیم
ارتباط مناسب
همۀ کارهای شما ارتباط است
صحبت کردن
پیام را چگونه شروع کنید؟
ارتباط دوطرفه است
گام دوم: چند مهارت رفتاری
تماس چشمی
ایستادن
حرکات دست و صورت
لباس و ظاهر
صدا
گام سوم: فنون ارتباط مؤثر
افراد بصری
افراد سمعی
افراد لمسی
افراد سلطه‌جو
افراد حسابگر
افراد سازگار
گام چهارم: چگونه گفتگو را آغاز کنیم
تبسم کنید
بازوان گشاده
1. در سلام کردن پیش‌دستی کنید
2. سؤالاتی را بپرسید که جواب ساده داشته باشند
3. فعالانه گوش دهید
4. اطلاعات بیشتری کسب کنید
5. راجع به خود اطلاعات مختصری بدهید
اسامی را به خاطر بسپارید
گام پنجم: دشواری‌های گفتگو
هر گفتگوی دشوار در واقع سه گفتگو است
1. گفتگو دربارۀ «چه اتفاقی افتاده است؟»
2. گفتگو دربارۀ احساسات
3. گفتگوی درونی
قصد و نیت اختراع نکنید
همسایۀ خودخواه
هرگز مشاجره نکنید
گام ششم: اصول برهم‌زنندۀ ارتباط
حق با من است
سرزنش نکنید
تحقیر نکنید
توقعات خود را بگویید
قهر نکنید
قربانی نباشید
بی‌اعتنا نباشید
دفاع نکنید
بحث را منحرف نکنید
گریه نکنید
کنایه نزنید
گام هفتم: مهارت‌های تأثیرگذاری
حس سلطه‌جویی
موفقیت مالی
قدردانی
شهرت
عشق و امنیت عاطفی
قدرت کلام
گام هشتم: ارتباط مؤثر در خانواده
احترام به دیگران
افراد جذبی و افراد دفعی
برای یکدیگر ارزش قائل شوید
خشم خود را کنترل کنید
همدلی
چهار سوار سرنوشت
گام نهم: ارتباط مؤثر در سازمان
1. به‌طور غیرمستقیم توجه افراد را به اشتباهاتشان جلب کنید
2. انتقاد از کارکنان را در قالب مسئله‌ای مشترک مطرح کنید
3. بر اعصاب خود مسلط باشید
4. تأمل کنید
5. توانایی‌های کارکنان خود را بالا ببرید
6. قدرت وظیفۀ خود را فراموش نکنید
گام دهم: صمیمیت و ارتباط مؤثر
شما باید صمیمی باشید
صحبت صمیمانه
حرکات صمیمانه
شنیدن صمیمانه
معجزۀ صمیمیت
صمیمیت را کنترل کنید
گام یازدهم: معجزۀ ارتباط مؤثر
ارتباط مؤثر و شادکامی
ارتباط مؤثر و موفق
ارتباط مؤثر و مثبت‌اندیشی
ارتباط مؤثر و آرامش
ارتباط مؤثر و رشد شخصیت
ارتباط مؤثر و خودشناسی
گام دوازدهم: نکات طلایی ارتباط مؤثر